ابن الاشدين گفتندى
[ وَ إِذا ذُكِّرُوا ]
و چون ايشان را پند دهند و بترسانند پند نگيرند و نترسند و چون دلالتى و معجزتى بينند در سخريّه و افسوس مبالغت نمايند و گويند :
نيست اين معجز يا اين قرآن الّا جادوئى هويدا ، و نيز گويند كه : اى « 1 » چون بميريم و خاك و استخوانى گرديم ما را برانگيزند ؟ ! و پدران پيشين ما را زنده گردانند ؟ ! كه چندين روزگار بريشان گذشته است و با خاك يكى گشتهاند . . . !
[ قُلْ نَعَمْ ]
بگوى اى محمّد كه : آرى پدران شما را و شما را زنده گردانند و شما خوار و حقير باشيد
[ فَإِنَّما هِيَ ]
بدرستى كه آن زنده گردانيدن زجرهء باشد و نفخهء كه اسرافيل در دمد تو بينى كه در حال ايشان زنده گردند و مينگرند و ميگويند : اى واى بر ما از آنچه ما كرديم از معاصى و كفر ، اين روز حساب و جزاست ايشان را گويند بر سبيل تقريع و توبيخ :
اين روز فصل و قضاست ميان خلق و جدا كردن حقّ از باطل كه شما تكذيب او ميكرديد ، در اين روز جدا كنند ميان اهل بهشت و اهل دوزخ ، اهل بهشت را به ثواب و كرامت ، و اهل دوزخ را بعقاب و اهانت .
[ سوره الصافات ( 37 ) : آيات 22 تا 30 ]
احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَ أَزْواجَهُمْ وَ ما كانُوا يَعْبُدُونَ ( 22 ) مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلى صِراطِ الْجَحِيمِ ( 23 ) وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ ( 24 ) ما لَكُمْ لا تَناصَرُونَ ( 25 ) بَلْ هُمُ الْيَوْمَ مُسْتَسْلِمُونَ ( 26 )
وَ أَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ يَتَساءَلُونَ ( 27 ) قالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنا عَنِ الْيَمِينِ ( 28 ) قالُوا بَلْ لَمْ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ ( 29 ) وَ ما كانَ لَنا عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ بَلْ كُنْتُمْ قَوْماً طاغِينَ ( 30 )
خطاب است فرشتگان را گويند ايشان را : برانيد اين ظالمان را و كافران را و گرد كنيد ايشان را با امثال و اشباه ايشان از عاصيان ، مشركان را با مشركان و زانيان را با زانيان و خمّاران را با خمّاران و هر يكى را از ايشان با ديوان ايشان و آنچه آن را ميپرستيدند بدون خداى از معبودان ، پس راه نمائيد ايشان را و فرا پيش
هامش
( 1 ) در بعضى نسخ : « آيا » .