ايشان باطل شد در دنيا به آنكه خداى تعالى افشاى سرّ ايشان كرد تا عملى كه مىكنند كه آن عمل بدان مىماند و تصوّر مىكنند كه چون عمل مؤمنان است مؤمنان را معلوم شود كه نيست « 1 » و در آخرت بر آن ثواب نبود و ايشان زيانكارانند ابو هريره از رسول صلّى اللّه عليه و آله روايت كرد كه رسول خداى گفت : لتأخذنّ كما أخذت الأمم من قبلكم ذراعا به ذراع و شبرا بشبر و باعا بباع حتّى لو أنّ احدا من اولئك دخل فى حجر ضبّ لدخلتموه ، گفت : شما همان طريقه گيريد كه آنان كه پيش از شما بودند گرفتند ارش بارش و دست بدست و بازو ببازو تا اگر يكى از ايشان در سوراخ سوسمارى شده باشد شما هم « 2 » در رويد و مصداق اين حديث قول خداست
[ كَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْكُمْ قُوَّةً وَ أَكْثَرَ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً
، الآية ] گفتند : يا رسول اللّه چون پارسيان و روميان و اهل كتاب ؟ - رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : اين مردمان مگر از جنس ايشان نهاند ؟ ! عبد اللّه عباس درين آيت گفت : ما أشبه اليّلة بالبارحة ، اين قوم بنى اسرائيل اند كه ما را بايشان تشبيه كردند عبد اللّه مسعود گفت : شما مانندهترين مردمانيد به بنى اسرائيل الّا آنست كه نميدانم كه شما گوساله مىپرستيد يا نه ؟ حذيفهء يمان گفت كه : منافقان شما برترند از منافقان عهد رسول صلّى اللّه عليه و آله گفتند : چگونه ؟ - گفت : براى آنكه ايشان نفاق پوشيده داشتند و شما آشكارا كرديد .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيه 70 ]
أَ لَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ وَ قَوْمِ إِبْراهِيمَ وَ أَصْحابِ مَدْيَنَ وَ الْمُؤْتَفِكاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ( 70 )
. آيا نيامد و نرسيد بايشان يعنى به اين منافقان خبر آنان كه پيش از ايشان
هامش
( 1 ) در بعضى نسخ : « شما هم نيز » .
( 2 ) عبارت بعضى نسخ چنين است : « تا عملى ميكنند كه به آن ميماند كه همچون اعمال مؤمنان است مؤمنان را معلوم شد كه نيست » و نص عبارت تفسير ابو الفتوح اين است ( ج 2 چاپ اول ؛ ص 608 ، س 15 ) : « اولئك حبطت أعمالهم ، آنانند ايشان كه عملهاى ايشان باطل شد يعنى واقع نشد بموقع خود چنان كه عمل مؤمنان كه بر آن ثوابى باشد و مراد بحبوط عمل دنيا آن است كه خداى افشاى سر ايشان كرد تا عملى كه ايشان ميكنند به آن حكم توان كردن بر ايمان و اسلام صاحبش ايشان را آن نيست شود به اطلاع خداى تعالى پيغمبر را بر سر و نفاق ايشان و اما در آخرت آن است كه آن را ثوابى نخواهد بودن » .