مجاهد گفت كه : مراد بابن السّبيل كسى است كه راه او زده باشند و چيزى ندارد كه به وطن خود رود و اگرچه در شهر خود مال بسيار دارد و بنزديك ابو حنيفه اين صنف حاجيان اند كه راه ايشان زده باشند شافعى گفت : آن كسانىاند كه به سفر طاعت خواهند رفت و برگى ندارند كه سفر كنند و گفتهاند كه : مهمان است آنگه گفت :
[ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ ]
خداى تعالى در مال شما مر اين قوم را نصيبى و حقّى نهاده است و فريضه گردانيده و شما را باداى اين فرموده و او هميشه عالم بوده است و هست بمصالح شما و حكيم است آنچه شما را فرمايد حكمت و صواب باشد و صلاح شما در آن باشد مال زكات با وجود رسول صلّى اللّه عليه و آله يا نائبان واجب باشد كه با پيش ايشان برند تا چنان كه مصلحت دانند قسمت كنند و در غيبت امام صاحب مال آن را بر پنج قسمت كند از بهر فقرا و مساكين و رقاب و غارمين و ابن السّبيل و ديگران ساقط باشند و او مخيّر است بهر يكى چندان كه خواهد بدهد إلّا آن است كه كمتر از يك نصاب بيك كس ندهد و اگر خواهد جمله بيك صنف دهد و بيك شخص ، و چون در شهر مستحقّ يابد به جائى ديگر « 1 » نفرستد .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 61 تا 63 ]
وَ مِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَ يَقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ يُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ رَحْمَةٌ لِلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 61 ) يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَحَقُّ أَنْ يُرْضُوهُ إِنْ كانُوا مُؤْمِنِينَ ( 62 ) أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّهُ مَنْ يُحادِدِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نارَ جَهَنَّمَ خالِداً فِيها ذلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ ( 63 )
مىگويد : از جملهء منافقان كسانىاند كه پيغمبر خداى را ميرنجانند و اين جماعت خزام بن خالد و حلاس بن سويد و اياس بن قصير و محشى بن خويلد و سماك بن يزيد و عبيد بن هلال و رفاعة بن زيد و رفاعة بن عبد المنذر و عبيدة بن مالك بودند كه ايشان رسول صلّى اللّه عليه و آله را رنجانيدندى و گفتندى كه : او گوش است ، و گفتهاند كه :
وقتى ايشان پيغمبر را ناسزا گفتندى يكى از ايشان گفت كه : در غيبت او چنين چيزها مگوئيد ، كه نبايد كه بسمع او رسد و در ما افتد ، گفتند : ما اكنون هرچه خواهيم
هامش
( 1 ) در بعضى نسخ و تفسير ابو الفتوح : « به شهر ديگر » .