نكنند براى آنكه شما كافريد و اعمال خير و صدقات از كافران بمحلّ قبول نهافتد كه عمل بىايمان و اعتقاد درست قبول نهافتد آنگه بيان اين علّت كرد و گفت : هيچ منع نكند از قبول صدقات ايشان الّا آنكه ايشان كافر شدند و بخداى و رسول بنگرويدند و كسى كه بخداى و رسول كافر باشد صدقهء وى مقبول نباشد آنگه از سرّ ايشان خبر داد و گفت كه :
[ وَ لا يَأْتُونَ الصَّلاةَ ]
ايشان به نماز نيايند و نماز نكنند إلّا از سر كسالت و كاهلى و اين علامت نفاق است در خبر است كه : مردى بنزديك رسول خدا آمد و گفت : يا رسول اللّه مىترسم كه منافق باشم ، رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : اگر تنها باشى نماز كنى ؟ - گفت :
آرى ، گفت : برو كه منافق نيستى ، يكى زنديقى را ديد كه نماز ميكرد گفت : اى مرد اين چيست كه مىكنى ؟ - و اين خلاف طريقهء تست گفت كه : عادة البلد و رياضة الجسد و حماية الأهل و الولد « 1 » و ديگر از علامات منافق آن است كه آنچه نفقه كند بكراهت كند و بطوع و رغبت نكند آنگه گفت : اى محمّد ترا بعجب نيارد مال ايشان و فرزندان ايشان كه نه براى كرامت ايشان است براى آن است كه خداى تعالى مىخواهد تا به اين مال ايشان و فرزندان ايشان را عذاب كند در دنيا به آنكه مال ايشان را در غنيمت آورد و فرزندان ايشان را در معرض سبى و غارت يا آفاتى و مصائبى كه بفرزندان و مال ايشان رساند و تكليفشان فرمايد تا در ابواب خير صرف كنند ، به اين جمله ايشان را عذاب كند و نيز ايشان پاسبان مال باشند و انتفاع آن غيرى را بود و مشقّت كسب و رنج و حفظ بر ايشان بود و نفع مر ديگران را باشد و در دست ايشان جز حسرت و ندامت چيزى ديگر نباشد و گفتهاند كه : در آيت تقديم و تأخيرى هست و معنى چنين باشد بعجب مياراد ترا مالهاى كافران و فرزندان ايشان در دنيا كه خداى تعالى مىخواهد تا ايشان را عذاب كند به آن در آخرت ، و
[ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ ]
و تا هلاك شود نفسهاى ايشان و ايشان كافر باشند يعنى مرگ ايشان رسد و ايشان بميرند و از كار آخرت و نظر اندران مشغول شوند .
هامش
( 1 ) در جلد دوم اين تفسير ( ص 296 - 297 ) و در تفسير ابو الفتوح ( ج 2 چاپ اول ص 64 ؛ س 18 ) اين قضيه را بابن ابى العوجاء نسبت داده است ليكن در اين مورد ص 598 ج 2 ) مانند متن بعنوان بعض زنادقه آورده فراجع ان شئت .