[ هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ ]
اوست آن خداى كه بفرستاد پيغمبر خود را محمّد صلّى اللّه عليه و آله باقر آن كه هدى است و بيان ادلّه و حجج و بيّنات و با دين حقّ كه مسلمانى است تا ظاهر كند و غالب گرداند آن را بر همهء دينها و اگرچه مشركان كاره باشند آن را ، ابن عباس گفت : معنى اينست كه : تا خداى تعالى محمّد را بر جملهء شرايع اسلام مطّلع گرداند چنان كه هيچ چيزى بر وى پوشيده نماند ابو هريره و ضحاك گفتند : تا خداى تعالى دين حقّ را اظهار كند بر همهء دينها و اين عند نزول عيسى باشد از آسمان و سدى گفت : اين عند خروج مهدى باشد كه همهء دينها يكى گردد و هيچ كس بنماند كه در اسلام نيايد إمّا بطوع و إمّا بكره و از اهل البيت عليهم السلام همين روايت كردهاند .
كلبى گفت كه : تأويل اين آيت هنوز پديد نيامده است و خواهد بودن و قيامت نباشد تا آنگه كه اين پديد آيد مقداد اسود از رسول صلّى اللّه عليه و آله روايت كرد كه او گفت :
لا يبقى على ظهر الأرض بيت و بر و لا مدر إلّا أدخله اللّه كلمة الاسلام امّا بعزّ عزيز او بذلّ ذليل إمّا أن يعزّهم فيجعلهم اللّه من أهله فيعزّون به و إمّا أن يذلّهم فيدينون به .
گفت : بر پشت زمين هيچ خانهء سفرى و حضرى نماند الّا خداى تعالى كلمهء اسلام درو برد ، إمّا بعزّ عزيز يا بذلّ ذليل إمّا خداى تعالى ايشان را بتوفيق اسلام عزيز كند تا بطوع ايمان آرند و از اهل آن شوند و به آن عزيز گردند ؛ يا ذليل كند ايشان را تا گردن نهند حقّ را بعنف .
ابو سلمه گفت : از عايشه كه : او گفت كه : رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت كه : روزگار بسر نشود تا مردم لات و عزّى را نپرستند گفت : من گفتم : يا رسول اللّه من پنداشتم كه : اين نباشد پس از آنكه خداى تعالى اين آيت فرستاد
[ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ ]
گفت : اين باشد مدّتى چندان كه خداى تعالى خواهد آنگه خداى تعالى بادى خوش بفرستد هر كسى را كه در دل او مثقال ذرّهء خير باشد قبض كند تا نمانند الّا آنان كه در دل ايشان خيرى نباشد و مردم برگردند و با دين پدران شوند .
بعضى دگر گفتند : معنى آنست كه تا اين دين را بر همهء اديان اظهار كند و قوّت