هزار مرد بودند هر يكى بر اسبى تازى نشسته و خودى بر سر نهاده و حربهء در دست گرفته ، چون قوم موسى ايشان را بديدند گفتند : اى موسى چاره چيست از پيش دريا و از پس لشكر فرعون ، اگر در دريا رويم غرقه شويم و اگر مقام « 1 » كنيم بر دست ايشان كشته شويم موسى عليه السّلام گفت
[ كَلَّا إِنَّ مَعِي رَبِّي سَيَهْدِينِ ]
خداى تعالى بموسى وحى كرد كه اى موسى عصا بر دريا زن ، عصا بر دريا زد دوازده راه خشگ در دريا پديد آمد بعدد اسباط بنى اسرائيل ؛ هر سبطى براهى فرو شدند چون پارهء برفتند گفتند : خبر بنى اعمام خود نداريم نباشد كه غرقه شده باشند خداى تعالى فرمان داد تا كوههاى آب طاق طاق شد تا ايشان يكديگر را مىديدند ، چون ايشان جمله در دريا آمدند فرعون بكنار دريا رسيد با لشكر خود چون دريا ديد بدان جمله بترسيد دانست كه آن از آيات خداى تعالى است لشكر گفتند كه : فرو بايد رفت ، او گفت : نشايد رفتن ، در اين گفت و گوى بودند جبرئيل بيامد بر ماديانى نشسته و در پيش اسب فرعون راند و در دريا رفت ، اسب فرعون اسبى فحل بود از پى ماديان رفت و فرعون باز نتوانست استادن و ميكائيل بر ساقهء لشكر فرعون ميآمد تا همه به دريا فرو كرد چون اينان جمله به دريا درآمدند « 2 » و ايشان جمله از دريا برآمدند خداى تعالى آن طاقها بر هم زد دريا پر آب شد فرعون بديد كه غرق نزديك رسيد
[ حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ ]
گفت : ايمان آوردم بخداى بنى اسرائيل و هيچ خدائى نيست الّا خدائى كه بنى اسرائيل بوى ايمان آوردهاند و من از جملهء مسلمانانم ، جبرئيل آمد و پارهء از گل دريا برگرفت و در دهن او زد و گفت : الان و قد عصيت ، هى اكنون ايمان مىآورى كه هلاكت خود معاينه بديدهء و پيش از اين از جملهء مفسدان و عاصيان بودهء ؟ . كعب الاحبار گفت : روزى جبرئيل بر صورت مردى در پيش فرعون آمد و گفت : من از راه دور آمدهام و
هامش
( 1 ) مقام بضم ميم مصدر ميمى است بمعنى اقامت » .
( 2 ) « درآمدن » بمعنى داخل شدن است چنان كه در نصاب گفته : « ادخل درآى » پس بقرينهء مقابله « برآمدن » نيز بمعنى بيرون آمدن خواهد بود چنان كه نص عبارت نسخهء خطى ابو الفتوح ( ره ) و عبارت متن است و آنچه در نسخهء چاپى تفسير ابو الفتوح ( ره ) « ج 3 چاپ اول ؛ ص 44 ؛ س 2 ) به نظر ميرسد بعبارت « در دريا آمدند » بطور قطع مصحف و محرف « به دريا درآمدند » است كه بوجود آن در نسخهء خطى اشاره شد .