يعقوب عليه السّلام با هفتاد و دو مرد در مصر آمد آنگه نسل و فرزندان ايشان ششصد هزار مرد شدند « 1 » بعضى ديگر گفتند كه : جماعتى بودند كه مادران ايشان از بنى اسرائيل بودند و پدران ايشان از قبطيان « 2 » و گفتهاند كه : مراد به اين قوم فرعونست كه از ايشان كس ايمان نياورد الّا جمعى اندك ، آسيه بود و خربيل مؤمن آل فرعون و ماشطه دختر فرعون و دختر او و زن خازن فرعون كه ايشان ايمان آوردند بر ترسى « 3 » از فرعون و قومش از آنكه فرعون ايشانرا در فتنه اندازد و از دين برگرداند يا عذاب كند ايشانرا و بكشد ، و فرعون جبّارى قاهر بود در زمين و از جملهء مسرفان بود و از آنان كه از حدّ و اندازهء خود درگذشتهاند .
[ سوره يونس ( 10 ) : آيات 84 تا 86 ]
وَ قالَ مُوسى يا قَوْمِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ فَعَلَيْهِ تَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُسْلِمِينَ ( 84 ) فَقالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ( 85 ) وَ نَجِّنا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكافِرِينَ ( 86 )
موسى عليه السّلام قوم خود را تقويت داد و استمالت نمود و گفت : اى قوم اگر چنانست كه بخداى ايمان داريد توكّل بر او كنيد اگر شما مسلمانيد براى آنكه حقّ مسلمان و مؤمن آن بود كه در كارها بر خداى تعالى توكّل كند و هر كه در كارها بر خداى توكّل كند مهمّاتش كفايت كرده شود ، ايشان جواب دادند و گفتند كه : ما بر خداى توكّل كردهايم آنگه دعا كردند و گفتند كه : اى خداى ما ما را فتنهء ظالمان مگردان
هامش
( 1 ) در مقدمهء كتاب نسبت به اين تعداد بيانى از اين خلدون نقل شده است فراجع ان شئت .
( 2 ) در تفسير ابو الفتوح ( ره ) : « قبط » و در بعضى نسخ تفسير حاضر « قبطى » .
( 3 ) نص عبارت ابو الفتوح ( ره ) اين است ( ج 3 چاپ اول ؛ ص 40 ؛ س 11 ) :[ عَلى خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِمْ ]بر خوف و ترسى از فرعون و اشراف قوم او ، ضمير در[ مَلَائِهِمْ ]در او دو قول گفتند يكى آنكه راجع است با فرعون و قومش و يكى آنكه راجع است با ذريه كه ايشان فرزندان قبطيان بودند بر قولى ، و قول سه ديگر آن است كه راجع است با فرعون على لفظ الملوك لانهم يقولون : قدم الملك فنزلوا موضع كذا اى هو و اصحابه . آنگه گفت[ أَنْ يَفْتِنَهُمْ ]بر لفظ واحد براى آنكه حكم فرعون را بود و قوم او تبع او بودند و بر رأى او ، در فتنه چند قول گفتند يكى آنكه يصرفهم عن دينهم ؛ كه ايشان را از دين خود برگرداند ، يكى آنكه يعذبهم ؛ ايشان را عذاب كند ، و يكى آنكه يقتلهم ؛ بكشد ايشان را » .