است يا عامّ ، فاطمهء زهرا عليها السّلام بيامد و اين حال بر رسول خداى عرضه كرد رسول صلّى اللّه عليه و آله سلمان را فرمود تا آواز داد كه : الصّلوة جامعة چون مردم جمع آمدند بر منبر رفت و خطبه كرد آنگه گفت : اى مردمان من شما را گفتم كه : هر كه سه خصلت در او باشد ؛ آنكه در حديث دروغ گويد و در امانت خيانت كند و وعده را خلاف كند ، به اين حديث شما را نخواستم منافقان را خواستم امّا آنچه گفتم : « در حديث دروغ گويد » منافقان بنزديك من آمدند و گفتند : ما ايمان آوردهايم و بنبوّت تو مقرّيم ، من ايشان را باور داشتم خداى تعالى در حقّ ايشان آيت فرستاد
« إِذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَ اللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَ اللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنافِقِينَ لَكاذِبُونَ »
و آنچه گفتم كه : « چون امينش كنند خيانت كند » آن امانت نماز است و شرايط آن ، ايشان در آن خيانت كردند و خداى تعالى در حقّ ايشان آيت فرستاد
« إِنَّ الْمُنافِقِينَ يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ وَ إِذا قامُوا إِلَى الصَّلاةِ قامُوا كُسالى يُراؤُنَ النَّاسَ وَ لا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا »
و آنكه گفتم : « اذا وعد اخلف » آن بود كه : ثعلبه بن مالك بيامد و گفت : يا رسول اللّه إنّ لى غنيمات و إنّى مولع بالسّائمة « من گوسفندكى چند دارم دعا كن تا خداى تعالى در آن بركت كند كه من حقّ خداى و ديگر حقّها بواجبى بدهم ، من دعا كردم خداى تعالى او را گوسفندان بسيار داد چون وقت صدقه آمد كس فرستادم بخل كرد و وعده خلاف كرد خداى تعالى اين آيت فرستاد
[ وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّهَ ]
الآيه ، صحابهء رسول صلّى اللّه عليه و آله چون اين بشنيدند دلخوش شدند و مالى عظيم به صدقه دادند ، وجهى ديگر درين حديث آنست كه ممتنع نباشد كه رسول صلّى اللّه عليه و آله به اين حديث آن خواسته باشد كه هر كه اين سه خصلت را كار بندد و اعتقاد جواز و حسن او كند منافق بود .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيه 79 ]
الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 79 )
. مفسّران گفتند كه : سبب نزول آيت آن بود كه رسول صلّى اللّه عليه و آله صحابه را بر صدقات تحريض كرد عبد الرحمن عوف آمد و چهار هزار درم آورد و گفت : يا رسول اللّه من هشت هزار درم دارم چهار هزار براى عيال بازگرفتم و چهار هزار صدقه كردم رسول صلّى اللّه عليه و آله