تعالى فرموده است كه : صدقهء تو قبول نكنم ، او برخاست و خاك بر سر كرد و فرياد زدن گرفت رسول صلّى اللّه عليه و آله گفت : اين آنست كه من ترا گفتم تو فرمان نبردى او برخاست و باز گشت و بجاى خود رفت رسول صلّى اللّه عليه و آله در آن مدّت بجوار حقّ شد و صدقهء او قبول نكرد در عهد ابو بكر بيامد و درخواست كرد كه : صدقهء من قبول كن ، گفت : رسول صلّى اللّه عليه و آله صدقهء تو قبول نكرده است من نيز قبول نمىكنم ، چون عمر بخلافت بنشست او نيز قبول نكرد و او در آخر عهد عثمان از دنيا برفت . خداى تعالى مىگويد كه : از ايشان يعنى از منافقان كسى هست كه با خداى تعالى نذر و عهد كرد و گفت : اگر خداى تعالى ما را مالى دهد آن را به صدقه دهيم و از جملهء صالحان باشيم چون خداى تعالى ايشان را مال بداد بخيلى كردند و آنچه بر ايشان واجب بود بندادند ، « بخل » در شرع عبارتست از منع واجب براى آنكه بخل اسم ذمّ است و بخيل مذموم باشد و بر ترك تفضّل كس را ذمّ نشايد كردن
[ وَ تَوَلَّوْا ]
يعنى برگرديدند و حال آن بود كه ايشان اعراض كرده بودند و روى بگردانيده پس خداى تعالى اظهار نفاق ايشان كرد كه در دلها داشتند و اعلام كرد رسول صلّى اللّه عليه و آله را كه ايشان بر كفر خواهند مردن و توبه نخواهند كردن و آن را عقاب و جزا براى آن خواند كه به عقب فعلى بود كه ايشان كردند از بخل و خلف عهد
[ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ ]
تا آن روز كه ايشان با پيش خداى تعالى شوند و حاضر آيند آنجا كه حكم بجز او را نبود و فرمان جز او را نباشد و اين ايشان را براى آن باشد كه ايشان آن وعده كه كردند با خداى خلاف كردند آن را و به آن دروغى كه گفتند و اين آيت را دليل است بر آنكه « لقا » بمعنى رؤيت نيست براى آنكه خداى تعالى در حقّ منافقان اطلاق كرد و گفت : تا آن روز كه ايشان را با حق تعالى ملاقات بود و باتّفاق منافقان خداى را نبينند پس معلوم شد كه لقا ديدار نباشد و هر كجا اين لفظ باشد بر حسب اقتضاى معنى بود يا بر ثواب حمل كنند يا بر عقاب يا بر رجوع با خداى تعالى آنجا كه حكم و فرمان او را باشد و كسى ديگر را نباشد و هم برين معنى بود قول رسول خداى « من أحبّ لقاء اللّه أحبّ اللّه لقاءه ، و من كره لقاء اللّه كره اللّه لقاءه » يعنى هر كه خواهد و دوست دارد كه با ثواب و جوار خداى شود خداى ويرا با ثواب و جوار