راه نمايد و چون درآيد در مقام توحيد غرقه شود در روشناييها يعنى بزند آن روشنايى بر اندرون دل او و اثر كند بر تن او تا چنانك تن او از طعام و شراب لذّت مىيافت از آن نور نيز بيابد و ازين بوده است كى چهل روز و پنجاه روز نخوردهاند و سست و بىقوّت و خشكدماغ نشدهاند تا بعضى حكيمان گويند كى : « رنجور باشد آنكس كه چهل روز و پنجاه روز چيزى نخورد و اگر تن درست بودى هلاك شدى » .
سبب آنست كى عوانى كه تقاضاى طعام مىكرد مشغول شد بگداختن مادّهء غليظ به تقاضا نمىپردازد الّا چون مشغولى او مكروهست حالت او رنجوريست و مشغولى طبيعت ، مرد رياضت را چون غذاى [ 1 ] او عشقست حالتش عشقست اين خود نظر حكماء دنياست و اگر ايشان را تمامى نظر بودى و وقوف بودى بر حالت ذوق عشّاق كى در آن ظلمات صبر كردندى ؟ ! در ظلمات علم قياسى .
مرغى كى خبر ندارد از آب زلال * منقار در آب شور دارد همه سال
تا منقار او در آب شورست و مىبينى مىدان كه اين كار باقى است بعضى گويند : 215 « فاعلم بدان دانش سه نوعست دانش احكام بكن و مكن و دانش ايقان يعنى دل را يقين شود چنانك از بيرون خانه سخنى شنود داند كه اندرين خانه مرديست بيقين و اگر بانگ حيوان شنود داند كه
هامش
( 1 ) - اصل : غذايى