گفتند نى كه ترسا باشيد .
تَهْتَدُوا
حتى ترشدوا الى الصواب گفتند اينچنين باشيد تا راه يابيد سوى حق و راه بريد
قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً
قل يا محمد لا يكون « 1 » يهوديا و لا نصرانيا بل نتّبع ملّة إبرهيم طريقة ابرهيم و شريعته حنيفا الّذى كان مايلا عن الاديان كلّها مقبلا على الايمان و ما كان من المشركين ( 129 ) لم يكن ابرهيم من جملة المشركين . گفت : بگوى يا محمد مر جهودان را و ترساآن را كه ما نه جهود باشيم و نه ترسا
بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً
. پارسى ملت كيش باشد جز كه ملت ابرهيم نگاه داريم « 2 » و آن دين مسلمانيست ازيرا كه ابرهيم حنيف بود . حنيف آن بود كه از همه كيشها روى برگردانيده دارد و روى به مسلمانى آورده باشد و باز گروهى گفتند هر جاى كه در قرآن ايزد تعالى ابرهيم را حنيف خوانده است بىآنكه مسلم با وى ياد كرده است بدان حنيف ، مسلمان خواسته است و هرجا كه حنيف و مسلم ياد كرده است مسلم خود مسلمان باشد و حنيف حاجى باشد
وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ
و نبود ابرهيم عليه السّلام از مشركان و بتپرستان
قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ
ثمّ علّم المؤمنين مجرى التّوحيد پس مسلمانان را درآموخت كه روش توحيد چگونه است و بر چيست و چه گويند پيش جهودان و ترساآن گفت
قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ
بانّه واحد لا شريك له « 3 »
وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا
اى و بما انزل الى نبيّنا محمّد - صلّى اللّه عليه و سلم - « 4 »
وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِيمَ
و آمنّا بابرهيم و ما انزل اليه من الصّحف « 5 » گفت يا امت محمد بگوييد كه ما بگرويديم به ابرهيم و به هرچه از خداوند تعالى به ابرهيم آمد
وَ إِسْماعِيلَ
و آمنّا باسماعيل [ 77 ]
هامش
( 1 ) . ظ : لا نكون .
( 2 ) . حاشيه : اى كى روش او اندر دين خداى عز و جل نگاه داريم .
( 3 ) . حاشيه : گفت بگوييد كه ما بگرويديم كه خداى تعالى يكى است و مرو را انباز نيست .
( 4 ) . حاشيه : و بگرويديم به محمد پيغامبر ما و به هرچ از خداوند تعالى سوى وى آمد .
( 5 ) . ظ : من الصحف به ضم حاء .