و صبح در روغن بجوشانيد آن مقدار كه آب سوخته روغن را در آن حل كرده ادويه را خشك سوده داخل نمايند
دهن الاس به نسخهء حكيم صالح خان رحمة اللّه تعالى
صنعت آن
برك مورد ده مثقال تخم مورد پنج مثقال كندر ذكر پرسياوشان امله منقى لادن از هريك سه مثقال روغن كنجد بيست مثقال اجزا را سواى كندر نيم كوفته شب در هشتاد مثقال آب بخيسانند و صبح بجوشانند تا به نصف رسد بيالايند و روغن را داخل كرده بجوشانند تا آب رفته روغن بماند پس كندر داخل كرده صبر كنند تا كداخته شود پس صافى نموده در شيشه نكاه دارند
دهن الاس نافع از براى رويانيدن موى مقوى موى و سياه كنندهء آن و سختكننده و مقوّى اعصاب است
صنعت آن
امله منقى در آب برك مورد يك هفته خيسانيده مساوى آن نقوع روغن كنجد داخل كرده بجوشانند چندانكه آب رفته روغن بماند
دهن الاس بنسخهء ديكر
صنعت آن
بكيرند برك مورد يا حب الاس هركدام كه باشد و با نيم وزن امله منقى يك هفته در آب برك مورد تر بخيسانند پس روغن كنجد به وزن نقوع داخل كرده بجوشانند تا آب برود و روغن بماند صافى نموده در شيشه نكاه دارند و به كار برند
[ دهن الأس ديگر سرد و خشك است و قابض و مقوى اعضا ]
دهن الأس ديكر سرد و خشك است و قابض و مقوى اعضا و مانع قبول مواد و به جهت التحام زخمها و قروح سرو بثور و شقاق و سجح و استرخاى مفاصل و سوختكى آتش و تقويت موى و سياه كردن آن و منع بسيارى سيلان عرق و منع بخار ورم بواسير نافع است
صنعت آن
بكيرند آب برك مورد تازه و اكر نباشد آب مطبوخ برك مورد خشك هركدام كه باشد و با مثل آن روغن زيتون بجوشانند تا آب رود و روغن بماند
[ دهن الأس ديگر مانع ريختن موى در علت اتشك است ]
دهن الأس ديكر كه مانع ريختن موى در علت اتشك است و به جهت دآء الثعلب مفيد است چون موى سفيد از موضع داء الثعلب رويد استعمال اين روغن موى سياه روياند حكيم مير محمد مؤمن كفته اين دهن مجرب حقير است
صنعت آن
برك مورد پانزده مثقال برك وسمه سه مثقال در چهارصد مثقال آب بجوشانند تا به نصف رسد صافى نموده با يكصد بيست مثقال روغن زيتون بجوشانند تا آب رفته روغن بماند لادن شش مثقال در آن حل كرده استعمال نمايند
دهن الاس بنسخهء ديكر نافع از براى صداع حادث از ضربه و سقطه زمانى كه مزمن شده باشد
صنعت آن
برك مورد تر دو كف برك خطمى تر اكليل الملك از هريك كفى آب همه را بكيرند و اكر تر نباشد خشك انها را در آب جوشانيده بفشارند و آب انها را براورند روا باشد پس روغن سوسن نصف وزن انها و شراب كهنه داخل كرده و چند جوش داده قصب الذيره كل ارمنى شب يمانى كوفته در خرقهء كتانى بسته بان بجوشانند و بدست بمالند و بفشارند تا آنچه در آن است مخلوط بروغن شود پس كيسه را دور افكند خرقه را به اين دهن تر كرده بر سر ضماد نمايند و بدانكه دهن الاس نافع است از براى سبات حادث از بخارات متصاعد بسوى دماغ در تب و غير تب تدهين سربان به جهت آنكه مقوى دماغ و مانع بخار و محلل ابخرهء حصاله در سر است و نيز چون آن را مخلوط بكلاب و سركه نمايند و عرق كنند سر را بان در صرع دماغى كه بوده باشد با آن علامات غلبهء خون بعد از فصد و استفراغ به طبيخ هليلج تقويت سر مىكند و نافع است اين نوع صرع را نيز و نافع است صرعى را كه بوده باشد بسبب صعود ابخره بسوى سر به جهت آنكه مانع و رادع و محلل ابخره است و اكر درين وقت بجاى كلاب روغن كل سرخ فراگرفته از زيت انفاق باشد مىباشد اقوى و انفع
[ دهن الاس نافع از براى رعشهء حادث از كثرت شرب شراب ]
دهن الاس نافع از براى رعشهء حادث از كثرت شرب شراب بسبب آنكه مقوى دماغ است و يوجانس كلينى كفته كه تدهين سربان نافع است از براى رعشه حادث از بسيارى آشاميدن شراب سيد اسمعيل كفته كه تعريق سر بدهن اس مضروب با سركه نافع است از براى رعشه حادث از كثرت شرب شراب ابن نوح قمرى كفته كه تقويت دماغ بدهن اس نافع است رعشه حادث از ضعف بسبب كثرت شرب شراب ابو سهل مسيحى كفته كه هرگاه بوده باشد رعشه حادث از كثرت شرب شراب بايد كه منع كرده شود از شرب شراب مطلقا و تقويت دماغ كرده شود بدهن اس مضروب به قدر قليلى از سركه خمر و نيز تمريخ بدهن آس نافع است از براى استرخا جيش كفته كه تمريخ بدهن اس نافع است از براى استرخاى اعصاب و مقوى اعضا مسترخيه است
صنعت آن
بكيرند مورد تازه تر و بكوبند و عصاره آن را بكيرند و اضافه آن نمايند روغن كنجد يا زيت انفاق در هر سه رطل از عصاره دو رطل دهن و در نسخه ديكر در هر دو رطل عصاره يك رطل دهن است و بجوشانند در قدر مضاعف و تا چهل روز در افتاب كذارند تا تمام آب برود و روغن بماند به نسخهء ديكر روغن كنجد تازه چهار رطل و بيست رطل مورد خشك مورد را بكوبند و در شراب عنبى يا نبيذ زبيب و عسل داخل كرده يك شبانروز بكذارند پس روغن را داخل كرده بهپزند تا روغن بماند و كسى كه خواسته باشد قوّت وى زياده شود آب معصور مورد تر داخل نمايند پس صافى نموده در شيشه نكاه دارند
[ رب حب الاس ]
رب حب الاس مسكن قى و دافع خمار و مانع صعود بخارات بدماغ و نافع از براى خفقان و سرفه و اسهال مزمن دموى و ذرب و سجح و نفث الدم
صنعت آن
آب حب الاس رطب بكيرند و بهپزند تا بقوام آيد و اكر حب الاس رطب نباشد حب الاس خشك را در آب بهپزند تا مهرّا شود و بيالايند و پالوده آن را باز بهپزند تا بقوام آيد
[ رماد اس ]
رماد اس نافع از براى دمعه و ظفره و سلاق و به جهت كلف نيز مفيد است
صنعت آن
بكيرند اغصان تازه آن و در كوزه نوى كرده سر آن را بكل حكمت محكم نموده در تنور تافته بكذارند تا بسوزد و رماد كردد و آن رماد قوىتر است از توتيا در نفع از براى امراض مذكوره
فصل در بيان سفوفاتى كه اصل و عمود در انها حبّ الاس است
سفوف حب الاس نافع از براى اسهال با سعال منقول از قرابادين ايضاح
صنعت آن
حب الاس مسحوق شاهبلوط تخم خشخاش خرنوب شامى از هريك ده درم صمغ عربى بريان پنج درم كوفته پخته شربتى سه درم
سفوف حبّ الاس نافع از براى اسهال اطفال و غير اطفال را نيز نافع است
صنعت آن
آن حب الاس بريان و انار دانه بريان كه اين هر دو را نيكو سحق نموده باشند طباشير سفيد صمغ عربى بريان كثير اكل ارمنى مصطكى رومى كل سرخ منزوع الاقماع اجزا مساوى كوفته پخته به اطفال و بزركان يك مثقال تا دو مثقال با رب به شيرين و يا رب سيب شيرين بدهند
سفوف حب الاس نافع از براى بول در فراش
صنعت آن
حبّ الاس زيرهء كرمانى مدّبر هر دو مساوى كوفته بيخته هر صبح دو درم آن را بخورند
[ سفوف حبّ الاس نافع از براى سعال ]
سفوف حبّ الاس نافع از براى سعال كه محتاج باشد بنفث غليظ يا بوده باشد با خرخره در صوت و سرفه با حرارت شديده در صدر و لين بطن
صنعت آن
حب الاس مسحوق شاهبلوط خشخاش سفيد بو داده خرنوب شامى مغز تخم خيارين اجزا متساوى صمغ عربى نيم جزو كوفته بيخته سه درم آن را با آب بنوشند
[ سعوط اس ]
سعوط اس نافع از براى صداع حادث از ضربه و سقطه با سرسام
صنعت آن
آب برك مورد عرق بيد صندل سرخ سوده درهم مخلوط كرده در بينى بچكانند
[ سويق الاس ]
سويق الاس صاحبان اسهال بلغمى و زلق الامعا رطوبى را نافع است چون خورده شود با بعض ربوب قابضه
صنعت آن
بكيرند حب الاس رسيده جيد را و خشك نموده بسايند و بهپزند و عند الحاجت به قدر ضرورت به كار برند
فصل در بيان شربتهائى كه اصل و عمود در انها حب الاس است
[ شراب حب الاس نافع است ضعف معده را و لينت طبع را ]
شراب حب الاس نافع است ضعف معده را و لينت طبع را و مقوى است احشا را و قطع مىكند سيلان رطوبات را بسوى معده و امعا و حبس مىكند حيض را و صالح است از براى قروح عارضه در باطن بدن و سيلان رطوبات از رحم
صنعت آن
بكيرند عصاره حب الاس را به اين قسم كه بجوشانند