الطب كه از مولفات اوست بجاى برنك كابلى پوست اترج آورده و مرا اين صواب امده و نيز كفته كه درين جوارش هليله سياه را بريان كرده داخل نمايند و اين جوارش مائل بحرارت و خشك است در اول درجهء دويم
[ صنعت جوارش حب الاس خوزى به نسخه حكيم معصوم شيرازى ]
صنعت جوارش حب الاس خوزى به نسخه حكيم معصوم شيرازى كه نوشته نافع است از براى جميع اعراض و امراض كه ذكر شد و از براى امراض باردهء دماغى خصوص از براى لقوه كه در وقت ضعف معده و صعود بخار معده بدماغ حادث شود خصوص وقتى كه با ضعف معده تليين طبيعت باشد قسط تلخ سليخهء سياه قرفة الطيب سنبل الطيب حبّ بلسان از هريك ده درم جوزبوا پنج عدد قاقله كبار قرنفل انيسون اكليل الملك شيطرج هندى نارمشك از هريك چهار درم بسباسه در ونج عقربى از هريك دو درم و در نسخهء ديكر از هريك سه درم است ريوند چينى زراوند مدحرج از هريك پنج درم هيليله سياه پوست كابلى روغن زيتون بريان كرده از هريك دوازده درم و در نسخهء ديكر از هريك بيست درم است زنجبيل سعد كوفى از هريك چهار درم قصب الذريره فلفل دارفلفل از هريك پنج درم پوست هليله سه درم حب الاس به وزن تمام ادويه حب الاس را در كلاب بخيسانند بجوشانند و بپالايند و با عسل مصفى سه وزن ادويه بقوام اورند و ادويه را بان بسرشند و بعد از دو ماه استعمال نمايند شربتى يك مثقال و در نسخهء ديكر جوزبوا زنجبيل سعد كوفى قصب الذريره فلفل دارفلفل داخل نيست و بليله ده عدد است و كفته كه اجزا را با نبات يا عسل سفيد بكلاب حل كرده بقوام آورده بحسب مزاج و اعراض تركيب نمايند شربتى از دو درم تا دو مثقال است بحسب ضعف و قوّت مزاج
صنعت اين جوارش به نسخهء ديكر
اكليل الملك اينسون قاقلهء صغار قرنفل شيطرج هندى نارمشك از هريك يك مثقال و نيم اشنه ريوند چينى زراوند طويل از هريك يك مثقال قسط بحرى سنبل الطيب حبّ بلسان سليخهء سياه سعد كوفى هليله سياه پوست هليله كابلى از هريك چهار مثقال جوزبوا شش مثقال قصب الذريره فلفل سياه دارفلفل پوست بليله از هريك دو مثقال بسباسه يك مثقال و نيم برنك كابلى مقشر سه مثقال حب الاس به وزن مجموع ادويه كوفته بعسل بقوام آورده سه وزن ادويه بسرشند شربتى يك مثقال
[ جوارش حب الاس خوزى به نسخهء محمد بن زكريا ]
جوارش حب الاس خوزى به نسخهء محمد بن زكريا كه در كفايه منصورى ذكر كرده نافع است از براى ملاست معده و امعا و زلق معده و امعا و قراقر معده و امعا و اين جوارش رطوبات معده را دور كرداند و ضعف معده و ضعف هضم را بنهايت نافع است و تجفيف رطوبات غليظه كند و به جهت اسهال مزمن سودمند باشد
صنعت آن
است زبيب مسحوق مويز مسحوق مانند كحل ربع رطل حبّ الاس مسحوق نيم رطل خرنوب بنطى دانه بيرون كرده كلنار فاسى كندر كزمازج نانخواه از هريك ده درم ادويه را كوفته بيخته بشيرهء نبات بقوام آورده يا بعسل مصفى بسرشند و در ظرف چينى يا مرتبان سبز نكاه دارند شربتى چهار درم
جوارش حب الاس به نسخهء ديكر
صنعت آن
دانه مويز بريان كرده مسحوق مانند كحل نود مثقال حب الاس جيد چهل و پنج مثقال كزمازج خرنوب بنطى كلنار فارسى كندر ذكر نانخواه از هريك ده مثقال عسل مصفى سه وزن ادويه بدستور ترتيب نمايند
جوارش حب الاس به نسخهء قلانسى
صنعت آن
استهء مويز كه در سركه خيسانيده خشك كرده نرم سائيده و چون سرمه سى درم حبّ الاس بريان كرده شصت درم خرنوب بنطى كلنار فارسى كزمازج از هريك پنج درم و در نسخهء ديكر دو درم است كندر نانخواه مصطكى سعد كوفى سنبل الطّيب از هريك پنج درم كوفته بيخته با نبات سفيد بقوام آورده با عسل سفيد بسرشند شربتى از سه درم تا چهار درم و اين جوارش مائل ببرودت و خشك است در اخر درجهء ثانيه و در نسخهء حكيم مؤمن در تحفه جوزبوا دو درم داخل است
جوارش حب الاس ديكر از اطباى خوز منقول از ذخيرهء خوارزم شاهى
صنعت آن
حبّ الاس سه من سعد كوفى نيم من فلفل دو استار زنجبيل سنبل الطيب از هريك پنج استار خولنجان ده استار كوفته پخته بعسل سفيد مصفى سه وزن ادويه بدستور مقرر ترتيب نمايند
[ جوارش حب الاس به نسخه شفائى ]
جوارش حب الاس به نسخه شفائى هيضه و اسهال معدى را وقتى كه از بلغم و رطوبت باشد باز دارد و نافع بود
صنعت آن
حبّ الاس نود مثقال هليله سياه پوست بليله امله منقى طاليسفر از هريك بيست درم مصطكى قردمانا كرويا انيسون زيره كرمانى سنبل الطيب سليخهء قاقله قسط از هريك شش درم جوزبوا تخم كرفس نانخواه از هريك پنج درم ساذج هندى حماما از هريك چهار درم كوفته پخته بعسل بسرشند و در نسخهء ديكر فلفل و دارفلفل و زنجبيل از هريك ده درم داخل است
[ دواى حب الاس ]
دواى حب الاس نافع از براى اسهال كودكان وقت بيرون امدن دندان
صنعت آن
حبّ الاس تخم خشخاش سفيد كندر ذكر سعد كوفى از هريك نيم درم كوفته بيخته با زردهء تخم مرغ با شربت الاس بدهند
فصل در بيان ادهانى كه اصل و عمود در انها ورق حب الاس است
[ دهن الاس از اقتراح والد ماجد فقير ]
دهن الاس قلمى فرمودهاند كه از اقتراح حضرت علامى والد ماجد حقير قدس سره است نافع از براى ورم حار و صداع حادث از ضربه و سقطه بر سر چون ضماد كرده شود بر سر بعد از فصد
صنعت آن
آب مورد چهل مثقال كلاب و سركهء انكورى از هريك ده مثقال روغن كل سرخ بيست مثقال مجموع را در قدر مضاعف بجوشانند تا آب رود و روغن بماند و برك مورد دو مثقال عود الصليب مغاث بغدادى كلز كه آن مغاث هندى است و در هندى آن را ميده لكرى نامند از هريك يك مثقال كوفته بحرير بيخته مخلوط بروغن مذكور نموده در هاون بدسته بمالند تا نيكو ممزوج كردند پارچه كتانى با بان الوده كرده بر سر ضماد نمايند
[ دهن الاس ديگر از ابن ماسويه ]
دهن الاس ديكر از ابن ماسويه نافع در اخر تزايد ورم و صداع حادث از ضربه چون ضماد كرده شود بان بعد از فصد قيفال
صنعت آن
آب برك مورد ده جزو آب برك سرو تراب برك بيد تر اجزا كوبيده آب آن را بر آورده نصف وزن انها روغن سوسن داخل كرده در قدر مضاعف بجوشانند تا ابها سوخته روغن بماند پارچه نمدى را بان تر كرده بر سر ضماد نمايد
دهن آس از يوسف ساهر
صنعت آن
آب برك مورد بيست مثقال آب برك سرو تر آب برك ابهل آب برك بيد از هريك ده مثقال بركها را كوبيده فشرده آب انها را كرفته روغن كل سرخ روغن سوس از هريك ده مثقال داخل كرده در قدر مضاعف بهپزند تا آبها سوخته روغن بماند برك مورد ورق كل سرخ خشك كرده قشار كندر از هريك يك مثقال كوفته بحرير پخته در آن داخل كرده در هاون بدسته بمالند و يك عدد زردهء تخم مرغ خام داخل كنند و چندان بمالند كه چون مرهم شود بر نمدى ماليده بر سر ضماد نمايند
دهن الأس مستعمل در ضربه و سقطهء سر به نسخهء ديكر
صنعت آن
برك مورد تر برك سرو تر از هريك دو كف در سى مثقال روغن در ضربه و سقطه سر به نسخه ديكر صنعت آن برك مورد ترك سرو تر از هريك دو كف در سى مثقال روغن سوسن بجوشانند پس صافى نموده لادن يك مثقال در آن حل كرده اكليل الملك قصب الذريره كل ارمنى شب يمانى از هريك يك مثقال كوفته بيخته بان بسرشند و در هاون بدسته بمالند تا چون مرهم شود بر پارچه نمدى ماليده بر سر يك ضماد نمايند و اكر آب برك مورد و برك سرو تر نباشد خشك آن را از هريك كفى كرفته شب در آب كرفته شب در آب بخيسانند