كل خطمى سفيد شاهسفرم جو مقشر نيم كوفته همه را جوشانيده بريزند در حوض مذكور و شير دختر و روغن بنفشه در آن داخل كنند و بايد كه اين ابزن نيم كرم باشد و بهنشيند در آن عليل و دايم آب آن را بركرفته بر سرش ريزند اكر حرارت و يبسى در دماغ داشته باشد و الا نشستن تنها در آن كافى است احتياج بر سر ريختن نيست
ابزن حشائش باردهء رطبه ديكر از براى تبريد و ترطيب مزاج در آن امراض مذكوره
صنعت آن
برك كدو و جرادهء كدو تر جرادهء خيار جرادهء خيار جرادهء بادرنك تخم كاهو و برك تر تخم خشخاش برك خشخاش تر پوست خشخاش شاهسفرم كل نيلوفر كل بنفشه كل خطمى برك بزرقطونا جو مقشر نيم كوفته اطراف خلاف همه را جوشانيده صاف كرده روغن بنفشه روغن نيلوفر روغن تخم كدو در آن داخل كرده عليل در آن نشيند و اكر علت در سر نيز باشد دايم از آن آب بر سر نيز ريزد و الا نشستن تنها كافى است
ابزن حشايش حاره كه از براى امراض باردهء به سبب اسخان و تحليل مواد نافع است
صنعت آن
كل بابونه اكليل الملك نمام مرزنجوش اسطوخودوس برنجاسف روفا خشك سبوس كندم پوده شيح ارمنى جوشانيده صافى نموده روغن قسط داخل كرده عليل در آن نشيند و اكر علت در سر نيز باشد از آن آب كرم دايم بر سر بريزد و الا نشستن تنها كافى است
[ ابزن نافع از براى ماليخولياى دموى ]
ابزن نافع از براى ماليخولياى دموى چون استعمال كرده شود بعد از فصد و استفراغ بمطبوخ افتيمون
صنعت آن
كل نيلوفر سر بنفشه برك كاهو جو مقشر نيم كوفته پوست خشخاش بابونه كل سرخ در آب بسيارى بهپزند و در طشتى باريك سركشادى كه عليل در آن تواند نشست ريخته كه آن طشت در حمامى معتدل باشد و روغن بسيارى از بنفشه داخل كرده عليل در آن نشيند و دايم از آن آب بر سر او بريزند و چون از آن ابزن برايد بمالند سر و بدن او بروغن نيلوفر و روغن كدو و آنچه مشاكل اين دو باشد
ابزن نافع از براى وجع مفاصل و نقرس و خدر و درد اعضا نشستن در آن
صنعت آن
بكيرند ارنب زنده را و دست و پاى او را بسته در قزغان آب جوشان كه در آن آب قدرى شبت داخل كرده باشند اندازند و بجوشانند تا مهرا شود و مريض در آن نشيند بعد از آنكه حرارت آن شكسته فاتر كرديده باشد
ابزن مرطب نافع از براى تشنج حادث از يبس و جفاف
صنعت آن
برك بيد جو مقشر كل بنفشه كل نيلوفر كدو تراشيده خيارين تازه ورق كرده همه را در آب يا در كلاب يا در عرق بيد بجوشانند تا مهرا شود آب هندوانه و شير كاو يا شير بز تازه دوشيده قدرى معتد به داخل كرده نيم كرم عليل در آن نشيند و صبر كند تا سرد شود روزى دو مرتبه صبح و شام
ابزن مرطب ديكر كه همين منفعت دارد
صنعت آن
جو مقشر كل نيلوفر تراشهء كدوى تازه خيارين تازه پاره پاره كرده برك بيد هندوانه پاره پاره كرده برك خرفه تر همه را در آب بسيار بهپزند تا مهرّا شود در روغن بنفشه بسيارى در آن انداخته نيم كرم عليل در آن نشيند تا سرد شود روزى دو مرتبه صبح و شام
آبزن مرطب ديكر كه همين منفعت دارد و نافع است از براى تمدد و كزاز يابس
صنعت آن
تراشهء كدوى شيرين تر هندوانه پاره كرده خيارين تازه همه را باب بسيارى جوشانيده روغن بنفشه مقدارى بسيار داخل كرده عليل در آن نشيند ليكن بايد نيم كرم باشد تا مسترخى كردد جلد و مسامات واشوند و تشرب كنند از آن اعضا رطوبت بسيارى و چون سرد شود برايد
ابزن مرطب ديكر نافع از براى تشنج يبسى
صنعت آن
كل بنفشه برك كاهو جو مقشر نيم كوفته برك خطمى برك بيد تراشهء كدوى شيرين تر كل نيلوفر همه را در آب عذب بسيارى بجوشانند و روغن بنفشه يا روغن كدو و شير حليب بسيارى داخل كرده عليل در آن نشيند وقتى كه نيم كرم باشد
ابزن مرطب ديكر
صنعت آن
بابونه كل بنفشه برك كنجد كل نيلوفر برك كاهو در آب عذب بسيارى جوشانيده در طشت بزركى كرده كه آن طشت عميق باشد و روغن كنجد بسيارى داخل كرده نيم كرم عليل در آن نشيند
ابزن مرطب ديكر
صنعت آن
برك كاهو تازه برك كدو تركل بنفشه تركل نيلوفر خطمى سفيد برك خشخاش برك چقندر خرفهء تر اسفناج در آب بسيارى بهپزند و نيم كرم عليل در آن نشيند
[ ابزن از جناب علوى خان ]
ابزن قلمى فرمودهاند كه از استنباط بندهء مهتدى بهدايت رب رحمن علوى خان است و نيست مثل اين ابزن دوائى در ازاله تشنج پيسى كه بوده باشد اطبا از علاج آن مايوس و به اين آبزن حكيم قادر دور كرداند آن را و صحت بخشد
صنعت آن
پاچهاى بزغاله سفيد و سرهاى ضان ششماهه و جو مقشر نيم كوفته و برك كاهو و خرفه تر و برك بيد كل بنفشه و كل نيلوفر و اسفناج و كدوى تراشيده و خيارين عناب و سپستان و بزرقطونا و حب السفرجل و بابونه و كل خطمى سفيد در آب بسيارى بجوشانند تا مهرا شود صافى نموده تخم خرفه مقشّر مغز تخم هندوانه خشخاش سفيد از هريك بيست مثقال در ده رطل عرق نيلوفر شبره كرفته در دو كاسه آخورى از آن شيره را برداشته علىحده نكاه دارند و تتمّه را در مطبوخ مذكور داخل كرده روغن بنفشه بسيارى داخل كرده كرم نموده عليل در آن نشيند و متصّل از آن در افتابه كرده بر سر او ريزند تا زمانى كه سرد شود پس از آن برامده يك پياله از آن دو پياله را بنوشند و ابزن را نكاه داشته اخر روز كرم كرده بدستور مزبور عليل در آن نشيند و بر سرش نطول نمايند و بعد از سرد شدن برآمده كاسه دويم را از شيرها بنوشند و آبهاى ابزن را در ديك كرده بجوشانند تا تمام آب رفته روغن بماند صافى نموده نكاه دارند و بان تمريخ نمايند و اكر درين مطبوخ بجاى روغن بنفشه روغن نيلوفر داخل نمايند نيكو است
آبزن نافع از براى تشنج يبسى
صنعت آن
جو مقشر كل نيلوفر جرادهء كدوى تازه خيار تازه برك خرفهء تازه هندوانه ريزهء كرده بجوشانند و بكذارند تا فاتر شود بلكه مائل بسردى پس روغن بادام شيرين روغن مغز تخم كدو داخل كرده عليل در آن نشيند
ابزن از براى تشنج يبسى
صنعت آن
كله و پاچهء حمل يا بزغاله را در آب بهپزند تا مهرا شود و بكذارند كه تا مهرا شود و بكذارند كه فاتر كردد فتورى مائل بسردى و عليل در آن نشيند
ابزن ديكر نافع از براى رعشه حادث از يبس و جفاف
قلبى فرمودهاند كه اين از استنباط احقر عباد اللّه سيد محمّد هاشم است و مجرب النّفع
صنعت آن
پاچهء بزغاله بيست عدد كلهء بره پنج عدد ماهى تازه سى عدد سرطان نهرى بيست عدد جرادهء كدوى شيرين خيار شيرين خيار بادرنك مغز هندوانه از هر يك يك من جو مقشر نيم كوفته دو من همه را در آب بسيارى بجوشانند تا مهرّا شود صافى نموده روغن مغز كدو پيه كردهء بز كداخته هر سه به قدر ثلث آب داخل كرده نيم كرم در طشتى كرده عليل در آن نشيند و چون سرد شود برامده آب را بجوشانند تا روغن بماند تدهين بان نمايند و نشوق كنند يا ازين دهن نشوق نمايند صنعت آن آب كدوى شيرين تازه آب خيار شيرين آب بادرنك از هر يك يك اوقيه آب نيلوفر دو اوقيه روغن بنفشه چهار اوقيه در قدر مضاعف بجوشانند تا آب تمام رفته روغن بماند صافى نموده در شيشه كرده هر روز بعد از برامدن از آب زن نشوق نمايند
آبزن مرطب ديكر نافع از براى تمدد و كزاز يبسى اقوى در عمل
صنعت آن
جو مقشر نيم كوفته كل نيلوفر جرادهء كدوى شيرين خيار زهء خيار بادرنك ده پاره كرده در كلاب و آب بسيارى بهپزند و روغن بنفشه بسيارى داخل كرده عليل در آن نشيند و توقف كند تا سرد شود يك مرتبه صبح يك مرتبه شام بعد از تغذى و تعشى پس آن را بجوشانند تا آب رفته روغن بماند هر وقت بان تدهين نمايند
[ ابزن مرطب نافع در علاج تمدد و كزاز يبسى ]
آبزن مرطب از استنباط آن مرحوم قلمى فرمودهاند كه بيعديل است در علاج تمدد و كزاز يبسى و اكر اين علت