نسيان سوداوى و از براى كابوس و نيز كفته كه اين معجون نافع است از براى صرع سوداوى چون خورده شود در زمستان با سكنجبين عنصلى يا با شراب زوفا و در تابستان باب كرم و در زبده كفته كه اين معجون نافع است از براى صرع هرگاه نبوده باشد علامات غلبه خون و بولس كفته كه سزاوار آن است كه بياشامند اصحاب صرع معجون نجاح را به جهت آنكه آن را خاصيتى عظيم است از براى امراض سوداويه خصوص ماليخوليا و صرع و نافع است از براى اختناق رحم بالخاصيت
[ معجون نجاح مسهل سودا و بلغم غليظ ]
معجون نجاح مسهل سودا و بلغم غليظ است و جهت قولنج و امراض دماغيه كه از سودا باشد نافع است
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله آمله منقى از هريك ده مثقال تربد سفيد هفت مثقال غاريقون هش سفيد بسفايج فستقى از هريك پنج مثقال اسطوخودوس ده مثقال محموده مشوى سه مثقال كل سرخ ربّ السوس مصطكى رومى از هريك پنج مثقال عسل مصفى سه وزن ادويه بدستور مقرر معجون سازند شربتى دو مثقال تا سه مثقال معجون اين در درجه اوّل كرم است و قوتش تا يك سال باقى است
[ معجون نجاح به نسخه ديگر كه از هرمس اصغر است ]
معجون نجاح به نسخه ديكر كه از هرمس اصغر است و چنين كفته كه از جالينوس است جهت زحير و درد معده و ماليخوليا و جنون نافع است
صنعت آن
هليله سياه پوست بليله از هريك ده مثقال افتيمون تربد سفيد مدبّر اسطوخودوس بسفايج فستقى از هريك پنج مثقال غاريقون سفيد حجر ارمنى مغسول مرجان قرمزى كهربا مرواريد ناسفته از هريك يك مثقال كل سرخ زرنب بادروج حضض مكى دمالاخوين از هريك يك مثقال و نيم و در نسخه شيخ رئيس طباشير سفيد سه مثقال داخل است و كفته كه اطباى هند را به اين معجون رغبت بسيار است و شربتى از آن دو مثقال است و كندر ذكر و مرزنجوش و پوست هليله كابلى و مصطكى از هريك سه مثقال اضافه بايد نمود ادويه را كوفته بيخته با سه وزن مجموع ادويه عسل مصفى معجون سازند و اين نسخه را شيخ داود از هرمس اصغر نقل كرده و كفته كه ديدم در كتاب تعريف كه تاليف چنين است مرقوم است كه از صناعت جالينوس است پس ديدم در تصحيح ابدان و نصايح كه از استاد ابقراط است و عبارت ابقراط كه ترجمه عربى آن اين است كه بودم من هرگاه ميكذشتم بكسمار يعنى دار الشفاء مجانين ميخوردم ازين معجون نجاح دو مثقال از براى ثبات عقل و اين قول مىباشد در آنچه قبل ازين ذكر يافت ميفرمايند كه ممكن است كه هريك را معجون نجاح نافع از براى سودا و نسخه تاليف هريك غير نسخه ديكر باشد و اقوال مزبوره همه صحيح باشد
[ معجون نجاح ديكر كه سيّد اسمعيل كه علاج ماليخوليا آورده ]
معجون نجاح ديكر كه سيّد اسمعيل كه علاج ماليخوليا آورده و كفته كه اين معجون خون را از سودا پاك كنند و نافع است از براى جميع امراض سوداوى خصوص دماغى و خصوص ماليخوليا و جنون و دوار و سدر سوداوى
صنعت آن
پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك ده درم اسطوخودوس تربد سفيد مدبر افتيمون بسفايج فستقى از هريك پنج درم غاريقون هش سفيد پنج درم حجر ارمنى مغسول دو درم و نيم عسل سه وزن ادويه بدستور معجون سازند شربتى چهار درم و در صنعت اين معجون به نسخه ديكر كه سيد اسمعيل در ذخيره آورده وزن افتيمون ده درم است و وزن غاريقون سه درم و دو درم و نيم لاجورد مغسول و سه درم سقمونياى مشوى در جوف سفرجل با تفاحه بر نسخه قبل افزوده است
معجون نجاح مسهل سودا باشد و اغلاط غليظه از دماغ فرود آورد
صنعت آن
هليله سياه پوست هليله كابلى پوست بليله آمله منقى افتيمون از هريك ده درم تربد سفيد مجوف تراشيده بسفايج فستقى اسطوخودوس از هريك پنج درم غاريقون سه درم لاجورد شسته حجر ارمنى مغسول سقمونياى مشوى از هريك دو درم و نيم اجزا كوفته بيخته با عسل صاف بسرشند
به نسخه ديكر
هليله سياه پوست هليله كابلى از هريك ده درم تربد سفيد اسطوخودوس بسفايج فستقى افتيمون شامى از هريك پنج درم كوفته بيخته با دو چندان عسل بسرشند مقدار شربتى از سه درم تا پنج درم باشد اين نسخه اصل است و در بعضى نسخهاى تصرّف زياد و كم ادويه كردهاند اين نسخه از آن جمله است هليله كابلى بليله امله تربد سفيد از هريك ده درم اسطوخودوس بسفايج فستقى افتيمون از هريك پنج درم غاريقون سه درم حجر ارمنى لاجورد مغسول از هريك دو درم سقمونياى خربق سياه از هريك يك درم نسخه ديكر درونج نارمشك سنبل الطيب جوزبوا مصطكى كاوزبان پوست ترنج از هريك دو درم زعفران ريوند چينى از هريك يك درم افزودهاند
[ معجون نجاح عظيم النفع از براى اكثر امراض ]
معجون نجاح عظيم النفع است از براى اكثر امراض و اعراض مذكوره خصوص سوداويه دماغيه چون ماليخوليا و جنون و دوار و سدر سوداوى و فزع اطفال و اختناق رحم را مفيد است
صنعت آن به نسخه جمهور
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك ده درم بسفايج فستقى پوست تراشيده مرضوض افتيمون اسطوخودوس تربد سفيد مدبر از هريك پنج درم كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بقانون مقرر بعسل مصفى بسرشند و بعد از چهل روز استعمال نمايند شربتى پنج درم باب كرم و اكر جهت تقويت اسهال احتياج باشد در وقت استعمال غاريقون سفيد حجر ارمنى به قدر احتياج داخل نمايند بعض اطبا كردانيدهاند غاريقون سفيد را پنج درم حجر ارمنى را دو درم اجزاى اصل اين معجون صاحب كامل الصناعة كفته كاهى تقويت كرده مىشود تقويت اسهال معجون نجاج جمهور بغاريقون سفيد خربق سياه و سقمونياى مشوى به قدر حاجت و صاحب اختيار بديعى كفته كه در كتاب كامل الصناعة ديدم نسخه اين معجون را كه هريك از غاريقون سفيد و لاجورد مغسول يك مثقال از اجزاى آن بود و نسخه كه صاحب ميزان الطبايع ذكر كرده پوست هليله زرد داخل نيست و بر نسخه جمهور غاريقون سفيد سه درم دوقو دو ثلث درمى حجر ارمنى لاجورد مغسول از هريك دو درم و نيم سقمونياى مشوى دو درم افزود است و بعضى اطبا زياده كردهاند بر نسخه جمهور با اين پنج جزو كه صاحب ميزان الطبايع افزوده است اين جزو را نيز درونج عقربى نارمشك خيربوا لسان الثور سنبل الطيب مصطكى پوست زرد اترج از هريك دو درم ريوند چينى زعفران از هريك يك درم و كردانيده وزن تربد را دو استار
فصل در بيان نقوعاتى كه اصل و عمود در انها اهليلج است
نقوع اهليلج نافع از براى اسهال صفرا در صداع صفراوى
صنعت آن
بكيرند پوست هليله زرد ده درم تا بيست درم و يك شب در نيم رطل آب بخيسانند و صبحش صافى نموده ترنجبين پاك كرده يا شيرخشت خراسانى هركدام كه باشد دو اوقيه در آن حل كرده مرتبه ثانى صافى نموده بنوشند و اكر بعوض شيرخشت يا ترنجبين شراب ورد مكرر كنند بهتر است و كاهى بجاى آن هر سه جلاب سكرى ميكنند
[ نقوع اهليلج ديگر مسهل صفرا ]
نقوع اهليلج ديكر مسهل صفرا نافع از براى صداع حار صفراوى هرگاه نبوده باشد بان صداع حمى و نيز نبوده باشد بان صداع سرفه و خشونت صوت و بحوحت صوت
صنعت آن
پوست هليله زرد ده درم و در پنجاه درم آب الو بخيسانند پس در هاون سنكى بدسته بمالند تا آب الو قوت هليله را بكيرد و صافى نموده ترنجبين پاك كرده پانزده مثقال در آن حل كرده صافى نموده بنوشند و اكر بعوض آب الو آب تمر هندى كنند نيكو است و اكر عوض ترنجبين شيرخشت كنند بهتر است و اكر عوض