بيخ كرفس پوست بيخ رازيانه بيخ اذخر دوقو از هريك پنج درم بيخ هليون بيخ عليق پرسياوشان از هريك پانزده درم اصل السوس مقشر سه اوقيه جميع را جوكوب نموده در پنج رطل آب يك شبانروز بخيسانند پس باتش ملايم جوش دهند تا بيك رطل و نيم آيد پس فشرده صافى نمايند و بريزند بر عقاقير مذكور و بدستور بكذارند تا تمام نشف مائيت كند و خشك كردد و بكيرند دارچينى و سليخه سياه و اسارون و جوزبوا بسباسه قرنفل مصطكى ساذج هندى ملح هندى از هريك شش و ربع درمى ريوند چينى لك منقى خام لك منقى خام قاقله كبار و صغار از هريك يك اوقيه به همان قسم در پنج رطل آب جوش دهند و عقاقير در آن بخيسانند تا تمام مائيت باقى مانده از طبخ را نشف نمايند پس خشك نموده بكوبند و بهپزند به حرير و چرب نمايند به پنج درم روغن بلسان و به قدر كفايت روغن بادام شيرين و بكذارند يك روز و يك شب پس بر روى منخل يا پارچهء بسيار تنكى پهن كنند و تبخير دهند بدود عود هندى پس بردارند و با عسل به قدر كفايت بدستور معمول بسرشند و بعد از چهل روز استعمال نمايند و اكر تربد و بسفايج و حب دند و غيره را در آب جوشداده هليلجات را بخيسانند و همين قسم تا اخر شايد خوب باشد
اطريفل كشنيزى كه در منهاج در باب ثقل سامعه صفراوى آورده
صنعت آن
پوست هليله كابلى پوست بليله امله منقى از هريك ده درم كشنيز خشك غنچه كل سرخ از هريك پنج درم كوفته بيخته بروغن بنفشه بادام چرب نموده بعسل معجون سازند شربتى يك مثقال و بعضى كشنيز را به وزن يك جزو از هليلجات كه ده درم است و بعضى به وزن تمام ادويه ميكنند و اين اطريفل نافع است صداعى را كه بوده باشد بمشاركت طحال چون آن را تناول كرده و بعد از آن شراب اسطوخودوس محلول در عرق بادرنجبويه بنوشند
[ اطريفل ماهان و در نسخه ديكر اطريفل ماهون ]
اطريفل ماهان و در نسخه ديكر اطريفل ماهون بواو به نظر رسيده برص و بهق را نافع است و سياهى موى را نكاه دارد و امراض بلغمى را سود دارد
صنعت آن
پوست هليله كابلى بيست درم پوست بليله امله منقى از هريك ده درم برنك كابلى مقشر پانزده درم زنجبيل شيطرج هندى سعد كوفى از هريك سه مثقال ساذج هندى پنج درم بسفايج فستقى اسطوخودوس از هريك هفت درم غاريقون هش سفيد شش درم قسط تلخ سه درم مصطكى انيسون كندر خيربوا جوزبوا از هريك دو درم فلفل نارمشك از هريك چهار درم كوفته بيخته با عسل سفيد خوشبوى مصفى معجون سازند شربتى از سه درم تا چهار درم و در نسخه محمود بن الياس شيرازى دارفلفل چهار درم نيز داخل است و در نسخه ديكر دارفلفل حاشا از هريك چهار درم داخل است صاحب ميزان الطبايع كفته كه مزاج اين اطريفل كرم است در يك درجه و سه ربع درجه و خشك است در اول درجه سيوم و بنا بر نسخه كه دارفلفل حاشا دارد كرمى آن قريب است به دو درجه و در نسخه حكيم مؤمن وزن هليله كابلى ده درم است و وزن برنك مقشر پنج درم و وزن زنجبيل و شيطرج و سعد كوفى از هريك سه درم و وزن بسفايج و اسطوخودوس از هريك يك مثقال و وزن مصطكى و انيسون و كندر و جوزبوا از هريك شش درم است و شش درم قرنفل و چهار درم دارفلفل نيز داخل دارد و كفته كه مقدار شربتش از سه درم تا چهار درم است
[ اطريفل متوسط ]
اطريفل متوسط بيماريهاى حادث از صفرا و بلغم و سودا را نافع است و صداع و دوار و كابوس و ظلمت بصر كه از بخارات غليظه باشد كه از معده متصاعد كردد بنهايت نافع است و كفته كه اين اطريفل جميع انواع كابوس را نافع است
صنعت آن
پوست هليله كابلى سى درم پوست هليله زرد چهل درم هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك بيست درم شاهتره پانزده درم غنچه كل سرخ يك استار سنا مكى ده درم انيسون مصطكى از هريك پنج درم كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بعسل مصفى معجون سازند و اكر رطوبت غالب باشد شش درم تربد سفيد مدبر بيفزايند و اكر سقمونيا به قدر حاجت بان بار كنند اسهال صفرا بيشتر كند و اين اطريفل در كرمى و سردى معتدل است و خشك است اواسط درجهء دويم
اطريفل مختصر نافع است سوى هضم را و درد معده و مثانه و آن هر دو را قوت دهد
صنعت آن
هليله سياه پوست هليله كابلى پوست بليله امله منقى زنجبيل كنجد مقشر نبات سفيد اجزا متساوى كوفته بيخته بروغن بادام شيرين يا روغن كاو چرب نموده با عسل مصفى سه وزن مجموع ادويه معجون سازند و اين نسخه سواى روغن كاو يا روغن بادام و عسل مصفى هفت جزو است و بعضى درين اطريفل كنجد و نبات داخل نكردهاند و بجاى اين هر دو پوست هليلهء زرد و فلفل داخل نموده و كفته كه اين اطريفل نافع است از براى استرخاى معده و رطوبت آن و بواسير را دفع كند و بوى دهان را نيكو كند و سلس البول را نافع بود و شربتى از يك مثقال تا دو مثقال بعد از دو ماه كه از ساختنش كذشته باشد استعمال نمايند و قوتش تا دو سال باقى ميماند
اطريفل مسهل اسهال اخلاط ثلثه كند و سدها بكشايد محلل رياح و مقوى معده و دماغ و جكر است
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله آمله منقى تربد سفيد مدبر سنا مكى از هريك پنج مثقال غاريقون هش سفيد چهار مثقال افتيمون دو مثقال اسطوخودوس دو مثقال و نيم ريوند چينى هفت مثقال كوفته بيخته بعسل سفيد مصفى سه وزن ادويه بعد از آنكه ادويه را بروغن بادام شيرين چرب نموده باشند معجون سازند
[ اطريفل مسهل منقول از تحفة المؤمنين ]
اطريفل مسهل منقول از تحفة المؤمنين كه مشار اليه از خط نواب حكيم محمد باقر نقل نموده جهت بهق و برص و جذام و داء الفيل و غيره امراض بلغمى و سوداوى نافع
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست بليله آمله منقى افتيمون صبر سقوطرى ايارج فيقرا شاهتره از هريك دو درم بسفايج فستقى سنا مكى از هريك هفت درم تربد سفيد مدبر ده درم حاشا سه درم اسطوخودوس پنج درم انيسون يك درم سقمونياى مشوى پنج درم با سه وزن ادويه عسل مصفى معجون سازند شربتى پنج درم تا پنج مثقال
[ اطريفل مسهل تاليف حكيم مؤمن جهت امراض حاره ]
اطريفل مسهل تاليف حكيم مؤمن جهت امراض حاره و مواد سوداوى بعد از نضج و به جهت قولنج بسيار نافع است و قدر شربتش تا پنج مثقال است
صنعت آن
پوست هليله كابلى هليله سياه از هريك بيست مثقال كوفته بروغن بادام شيرين چرب نموده سنا مكى كل بنفشه از هريك سى مثقال كل سرخ بسفايج فستقى از هريك پنج مثقال عسل دو وزن ادويه بابيكه سنا مكى كل بنفشه از هريك سى مثقال كل سرخ بسفايج فستقى از هريك پنج مثقال عسل دو وزن ادويه بابيكه سنا مكى ده مثقال كل سرخ سر بنفشه هليله سياه از هريك ده مثقال پوست هليله كابلى بيست مثقال جوشانيده پالوده باشند داخل كرده بقوام آورده معجون سازند و معزى اليه قلمى نموده كه اين معجون نافع است از براى قولنج و غافل است ازين معنى كه استعمال هليلجات منع است در قولنج و عمود درين معجون هليله است