كشنيزى معده را قوت دهد و درد سر و درد كوش و درد چشم كه بسبب بخار معده باشد نافع بود و مداومت باطريفل كشنيزى نافع است از براى صداع بمشاركت معده بسبب صعود ابخره از معده بسر و از براى صداع حادث از بسيارى اكل چون استعمال كرده شود بعد از تنقيهء معده بجوارش شهرياران و جوارش سفرجلى مسهل چون آن غذا از معده منحدر شده باشد
صنعت آن
مثل اطريفل صغير است الا آنكه اضافه كرده مىشود بان كشنيز خشك به وزن يك جزو از هليلجات و بعضى متاخرين كشنيز خشك را به وزن همه اجزا داخل ميكنند در نسخهء ديكر حكيم مؤمن به وزن نصف مجموع اجزا است و كفته كه اين اطريفل به جهت منع بخارات از دماغ و ريختن سوداى سوخته بمعده و تقويت حواس نافع است و بعضى اطبا بعوض عسل كشمش سبز و يا مويز طائفى استه بيرون آورده داخل مىكند و شربتى از اطريفل كشنيزى يك مثقال است تا چهار درم و بعضى از يك مثقال تا دو مثقال كفتهاند صاحب ميزان الطبائع كفته كه در اين اطريفل اكر اجزا را بعسل بسرشند مزاجش سرد است در نصف درجهء اولى و خشك است در اخر درجهء سيوم و اكر بكشمش بسرشند سرد است در يك درجه و خشك است در درجهء سيوم و بعضى كفته كه اين اطريفل را بعد از پانزده روز جايز است استعمال نمودن شربتى از آن از دو درم تا شش درم
اطريفل صغير مقلى در علاج بواسير بعد از فصد و تنقيه به كار آيد
صنعت آن
پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله آمله منقى از هريك ده درم مقل ازرق سى درم با عسل بسرشند شربتى چهار درم
[ اطريفل عرق مدنى ]
اطريفل عرق مدنى چون به اين اطريفل ده روز مداومت كنند ماده عرق مدنى كه به فارسى رشته وبلارى پيو بهندى نارو نامند از بدن پاك كند
صنعت آن
پوست هليله زرد هليله سياه هليله كابلى پوست بليله امله منقى تربد سفيد موصوف زنجبيل قنبيل از هريك پنج مثقال كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بعسل سفيد مصفى يا فانيذ سنجرى هركدام كه باشد سه وزن كل ادويه بسرشند شربتى سه مثقال و در نسخهء شفائى كه بنام اطريفل قنبيلى ذكر كرده و در نسخهء كه حكيم مير محمد مومن كه از پدر خود ذكر كرده هليله زرد داخل ندارد و قلمى نمودهاند كه ادويه را با سه وزن انها عسل مصفى معجون سازند
اطريفل غاريقون نافع از براى امراض حادثه از رطوبات در بدن خصوص در سر و معده
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك پنج درم غاريقون هش سفيد ده درم اجزا را سواى غاريقون كوفته بيخته غاريقون را از پشت آردبيز موئى بكذرانند همه را در بيست درم روغن بادام شيرين چرب نموده بعسل سفيد مصفى يكصد و پنج درم معجون سازند و بعد از چهل روز پنج درم آن را باب نيم كرم تناول نمايند
[ اطريفل غددى علائى خنازير و خوانيق را نافع است ]
اطريفل غددى علائى خنازير و خوانيق را نافع است و جميع امراض سوداوى را سودمند و منافع بسيار دارد
صنعت آن
هليله سياه پانزده درم پوست بليله امله منقى تربد سفيد مدبر غدد كه در كردن كوسفند مىباشد خشك كرده از هريك پنج درم افتيمون اقريطى ده درم بسفايج فستقى اسطوخودوس سنا مكى از هريك هفت درم شيطرج هندى نوشادر غاريقون هش سفيد از هريك سه درم انيسون مصطكى خيربوا سنبل الطيب از هريك دو درم كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بعسل سفيد مصفى سه وزن مجموع ادويه معجون سازند شربتى پنج درم و در نسخه ديكر بسفايج داخل نيست و زرنباد سه درم و جوزبوا و قرنفل از هريك دو درم داخل است
اطريفل غددى ديكر جهت اماس كلو كه بهندى كيهكها نامند نافع است
صنعت آن
زنجبيل پوست هليله زرد از هريك شش مثقال جوزبوا بسباسه دارچينى از هريك يك و نيم مثقال غدد كردن كاوميش چهار عدد غدد را در سايه خشك نموده با سائر ادويه نرم كوفته بيخته با سه چندان عسل سرشته معجون سازند شربتى يك درم تا يك مثقال و اكر اين ادويه را بطريق سفوف ربع مثقالى بخورند بهتر است
[ اطريفل فارسى منقول از قرابادين افندى نافع جهت حميات ]
اطريفل فارسى منقول از قرابادين افندى صالح چلبى حكيمباشى ابراهيم سلطان قيصر روم جهت حميات نافع و حمى ربع را مفيد و مانع ربو و بلغم باطنى و مقوى دماغ و بصر و قامع عطش و مفتح سدد و جهت احتراق اخلاط نافع و قدر شربتش هشت درم است
صنعت آن
زنجبيل عصاره عنب الثعلب عصاره هند با عصاره كرفس عصاره لبلاب از هريك يكصد درم كل بنفشه سه درم غاريقون هش سفيد زياد سنا مكى لبلاب از هريك يكصد درم كل بنفشه سه درم غاريقون هش سفيد هشت درم سنا مكى شانزده درم الو پنج عدد تخم كشوث چهار درم پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه بروغن كل سرخ هر سه را بريان كرده از هريك سه درم افتيمون چهل درم سنبل هندى نيم درم سحق نموده با سه عصارات سابقه جوش داده صافى نموده در نصف اين جوشانيده بيست و چهار درم تمر هندى و سى و دو درم فلوس خيارشنبر و دوازده درم ترنجبين و يكصد درم شربت بنفشه حل كرده صافى نموده و در نصف ديكر يكصد درم قند سفيد يكصد درم شكر سفيد و سركه انكورى يكصد درم داخل كرده بقوام اورند و ريوند چينى شانزده درم پوست هليله زرد هشت درم پوست بليله امله منقى از هريك دو درم تخم شاهتره كل سرخ بسباسه مصطكى كبابهء چينى طباشير سفيد صندل سفيد از هريك يك درم لبوب باردهء از هريك يك درم و نيم سنبل الطيب دو درم سحق بليغ نموده بشكر قوام اوردهء مزبور سرشته و در آن نصف ديكر را نيز سرشته معجون سازند و مراد از عصاره لبوب شايد حليب و شيرهء لبوب حبوب باشد
[ اطريفل فرفيونى مسهل زرداب و بلغم است ]
اطريفل فرفيونى مسهل زرداب و بلغم است و امراض عصبانى از فالج و لقوه و استرخا و اوجاع مفاصل و عرق النساء و وجع ورك و غيرها و استسقا و طحال را نافع
صنعت آن
پوست هليله كابلى پوست هليله زرد بليله امله منقى از هريك پانزده مثقال فرفيون تربد سفيد مدبّر مازريون مدبر ايارج فيقرا از هريك سه مثقال ربّ السوس مقل كثيرا زنجبيل ورق كل سرخ مصطكى از هريك يك مثقال اسطوخودوس ريوند چينى غاريقون هش سفيد برك سنا مكى از هريك دو درم ادويه كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده با سه وزن كل اجزا عسل مصفى مقوم بسرشند و بعد از يك ماه شربتى از دو مثقال تا سه مثقال بانچه مناسب باشد از معينات و مبدرقات مانند ماء الشبت و ماء الاصول بياشامند
[ اطريفل قنبيلى لى ]
اطريفل قنبيلى لى حبّ الفزع و اقسام ديدان كبار و صغار بكشد و دفع نمايد و تنقيهء فضول غليظه فاسده از معده و سائر بدن نمايد و امراض رطوبى و بلغمى و اوجاع مفاصل را نافع بود
صنعت آن
پوست هليله كابلى پوست هليلهء زرد هليله سياه پوست بليله امله منقى از نوى از هريك دوازده درم قنبيل چهار درم برنك كابلى مقشر بيست درم تربد سفيد مدبر شش درم حبّ السّلاطين مدبر سه درم قسط تلخ ريوند چينى صورنجان مصرى سفيد لسان العصافير تلخ از هريك پنج درم ترمس شامى افسنتين رومى درمنه تركى افتيمون اقريطى خردل نمك نفطى شحم حنظل سعد كوفى راسن شيح ارمنى پلاس پاپره برك سنا مكى از هريك چهار درم زيرهء كرمانى زنجبيل انيسون مصطكى كل سرخ منزوع الاقماع از هريك سه درم كثيرا رب السوس از هريك دو درم از هريك سه درم كثيرا رب السّوس از هريك دو درم ادويه كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده با سه وزن مجموع ادويه عسل مصفى بقوام آورده على الرسم بسرشند شربتى از دو مثقال تا چهار مثقال
اطريفل قنبيلى لى ديكر كه استيصال حب القرع و ديدان نمايد
صنعت آن
پوست هليله كابلى پانزده مثقال پوست هليله زرد هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك ده درم قنبيل پنج درم برنك كابلى مقشر بيست درم كه گيسوى بركى است كه از حبشه مىآورند و براى حب القرع مستعمل حبوش است و در بنكاله بركى كه آن را چرتيا مورنكى نامند و از مورنك مىآورند شبيه