سه اوقيه بياشامند
اطريفل خبث الحديد ديكر منقول از قرابادين قلانسى كه به جهت معدهء كرم موافق است
صنعت آن
پوست هليله كابلى پوست بليله آمله منقى بيخ سوسن كل سرخ اذخر مكى از هريك ده درم خبث الحديد مدبر مثل مجموع ادويه شكر طبرزد آن مقدار كه ادويه بان سرشته شود شكر طبرزد را بكدازند و بقوام اورند و ادويه را بان بسرشند شربتى دو درم با شراب سيب و امثال آن و بدانكه اين طريفلات خبث الحديد در اكثر نسخ باسم جوارش خبث الحديد مسطور است
[ اطريفل ديدان كرمهاى بزرك و كوچك و حب القرع را بكشد ]
اطريفل ديدان كرمهاى بزرك و كوچك و حب القرع را بكشد و بيرون آورد و تنقيه فضول فاسده غليظه از معده و امعا كند و اخراج بلغم نمايد
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك ده درم برنك كابلى مقشر بيست و پنج درم تربد سفيد حب النيل قسط تلخ از هريك پنج درم قنبيل ترمس شامى افسنتين رومى درمنهء تركى افتيمون اقريطى خردل نمك نفطى شحم حنظل سعد كوفى راسن از هريك سه درم كوفته بيخته با سه وزن مجموع ادويه عسل سفيد مصفى بعد از آنكه اجزا را بروغن بادام شيرين چرب نموده باشند بسرشند شربتى از دو مثقال تا چهار مثقال
اطريفل زبيب به نسخه شيخ رئيس نافع از براى صرع
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليلهء كابلى هليله سياه پوست بليله املهء منقى اسطوخودوس از هريك ده درم فاوانيا پنج درم عاقرقرحا سه درم كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بمويز سرخ دانه بيرون كرده كوبيده بسرشند و استعمال نمايند و در نسخه ديكر اسطوخودوس پنج درم است و پنج درم افتيمون افزود كرده شده و عاقرقرحا داخل ندارد و در نسخه ديكر افتيمون و عاقرقرحا داخل نيست و باقى اجزا و اهليلجات در وزن متساوى و وزن زبيب به وزن تمام ادويه است شربتى تا يك مثقال و نيم
[ اطريفل رمانى كه حكيم مير محمد مؤمن در تحفه ذكر نموده ]
اطريفل رمانى كه حكيم مير محمد مؤمن در تحفه ذكر نموده و كفته كه تاليف پدر من حكيم مير محمد زمان است و در نسخه ديكر است كه تاليف من است كه باسم پدر خود كردانيدهام مسهل صفرا و بلغم و سوط است و تنقيهء معده و دماغ كند و مداومت آن قطع نزلات كند و مانع صعود بخارات بدماغ است و مسهل است و اكر بعد از طعام خورند مضرت نميرساند و به جهت ماليخوليا خصوص مراقى و قولنج و قوتش تا دو سال باقى ميماند قدر شربتش به جهت اسهال اخلاط از چهار مثقال است تا شش مثقال و چون مداومت بان كنند و هر روز يك مثقال تا دو مثقال تناول نمايند و موافق جميع امزجه است
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه كل بنفشه خشك سقمونياى مشوى از هريك ده مثقال تربد سفيد مدبر كشنيز خشك از هريك بيست مثقال پوست بليله املهء منقى كل سرخ طباشير كل نيلوفر از هريك پنج مثقال صندل سفيد كثيرا از هريك سه مثقال روغن بادام شيرين سى مثقال ادويه را كوفته بيخته بدان چرب نموده عناب سپستان از هريك يكصد عدد كل بنفشه ده مثقال جوشانيده صافى نموده شيرهء هليله مربا يكصد و هشتاد و يك مثقال عسل مصفى يكصد و هشتاد و يك مثقال داخل كرده بقوام اوردهء ادويه را بان بسرشند
اطريفل سنا مكى مجرب است از براى جرب و حكه و سعفه
صنعت آن
پوست هليلهء زرد پانزده مثقال پوست بليله املهء منقى سنا مكى از هريك ده مثقال ريوند چينى پنج مثقال كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده بعسل سفيد مصفى سه وزن مجموع ادويه بسرشند شربتى تا پنج مثقال
اطريفل سنا مكى ديكر بادشنام را سودمند بود
صنعت آن
هليله زرد دوازده درم هليله سياه هفت درم بليله امله از هريك پنج درم سنا مكى شاهتره از هريك شش درم كل سرخ بنفشه تخم كاشنى از هريك دو مثقال اجزا كوفته بيخته بروغن كل چرب كنند و با عسل بسرشند مقدار شربتى چهار درم باشد
اطريفل سنا مكى ديكر كه وسواس و ديوانكى و انديشهاى فاسد را نافع باشد و بواسير را سود دهد و طبع را نرم كند
صنعت آن
هليله كابلى بليله آمله منقى از هريك ده درم افسنتين رومى سنا مكى شيطرج هندى افتيمون بسفايج تربد سفيد اسطوخودوس از هريك پنج درم سنبل الطيب مصطكى جوزبوا از هريك دو درم كاوزبان فرنجمشك لاجورد مغسول حجر ارمنى مغسول بادرنجبويه از هريك چهار درم تخم كرفس انيسون از هريك دو درم اجزا كوفته بيخته بروغن بادام چرب كرده با دو چندان ادويه عسل صاف و صد درم مويز پوست از دانه بيرون كرده نرم كوفته بدستور متعارف بسرشند
اطريفل شاهتره جرب و حكه و سعفه و شرى را نافع است
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى هليله سياه شاهتره خشك از هريك سى دو درم پوست بليله آمله منقى سنا مكى از هريك بيست درم ريوند چينى دو درم چوب كز دو درم ادويه كوفته بيخته بروغن بادام شيرين چرب نموده به كشمش سبز كوبيده بسرشند شربتى چهار درم و در نسخه صاحب اختيارات بديعى وزن هليله و امله و سنا مكى از هريك ده درم است و نسخهء اول بهتر است صاحب ميزان الطبايع كفته كه مزاج اين اطريفل كرم است در يك درجه و نيم و خشك است در اواخر درجهء دويم آن قدس سره ميفرمايند كه در خشكى اين اطريفل شكى نيست ليكن سرد است در اواخر درجهء اولى يا اوائل درجه دويم و بعضى كفتهاند كه كشمش در اين اطريفل به وزن مجموع بايد و اين اطريفل را با طبيخ عناب بايد دار شربتى مقدار يك جوز كه چهار مثقال باشد و بعضى كفتهاند كه شربتى ازين اطريفل از چهار درم تا پنج درم است
[ اطريفل صبرى تاليف آن قدس سره يعنى حكيم معتمد الملوك سيّد علوى خان ]
اطريفل صبرى تاليف آن قدس سره يعنى حكيم معتمد الملوك سيّد علوى خان مسهل است و اسهالش بطى است و بسا باشد كه روز دويم اسهال كند و مواد از اعالى و اعماق بدن جذب كند و تنقيه معده و سر كند از اخلاط و نافع است از براى امراض خصوص امراضى كه از بخارات معده باشد و صداع و كرانى كوش و اوجاع مفاصل را سودمند است
صنعت آن
پوست هليله كابلى هليله سياه پوست بليله امله منقى از هريك پنج مثقال صبر سقوطرى بيست درم غاريقون هش سفيد سورنجان مصرى از هريك دو مثقال سنبل الطيب اسارون زعفران حبّ بلسان عود بلسان دارچينى مصطكى سليخه اسطوخودوس افتيمون اقريطى كل سرخ منزوع الاقماع از هريك يك درم كوفته بيخته بروغن بادام شيرين سى مثقال چرب نموده بعسل مصفى سه وزن ادويه معجون سازند شربتى چهار درم تا چهار مثقال حب ساخته به ورق نقره پيچيده وقت خواب فرو برند و از عقب آن آب نيم كرم پياله بنوشند ان شاء اللّه تعالى نافع است
اطريفل صغير به نسخه شيخ رئيس
صنعت آن
پوست هليله كابلى امله منقى پوست بليله كوفته بيخته اجزا متساوى بروغن كاو چرب نموده بعسل صافى معجون سازند نافع است از براى رطوبت معده و استرخاى آن و غلبهء رطوبات در بدن و رياح بواسير و نيكو كردن رنك رخساره و چون اطريفل صغير را به تنهائى يا مقوى بايارج فيقرا و اسطوخودوس كه دو مثقال آن را بايارج فيقرا و اسطوخودوس از هريك نيم درم سرشته حبّ ساخته فرو برند دوائى نافع است از براى اسهال و صداع بلغمى به شرط آنكه استعمال كرده شود بعد از نضج ماده و نيز خوردن چهار درم اطريفل صغير مقوى بايارج فيقرا و غاريقون سفيد و افتيمون از هريك يك درم نافع است از براى صداع سدى و از ادويه نافعه از براى آن است كه وقت خواب در چهار درم اطريفل يك درم ايارج فيقرا بروغن بادام شيرين چرب نموده سرشته حبوب سازند و باب كرم فرو برند و قوت اطريفل تا دو سال باقى ميماند و مزاجش سرد است در درجهء اولى و خشك است در درجه ثانيه شفائى كفته كه شربتى ازين اطريفل دو درم است و صاحب حاوى صغير كفته كه شربتش يك مثقال است و بعضى كفتهاند كه شربتش در مسهلات چهار مثقال مىفرمايند كه بهتر آن است كه پوست هليله زرد و هليله سياه بر اجزاى اين اطريفل بيفزايند و بروغن بادام شيرين چرب نموده با سه وزن ادويه عسل معجون سازند
[ اطريفل صغير گشنيزى ]
اطريفل صغير كشنيزى نافع است مر آن را كه نافع است اطريفل صغير وقتى كه بخار غالب بود شفآئى كفته كه اطريفل