ريوند خطآئى از هريك يك درم ورق كل سرخ دوازدهء درم زعفران يك درم سنبل الطيب اصل السوس عصاره غافث ترنجبين از هريك چهار درم ترنجبين را در كلاب حل كرده صافى نموده باقى ادويه را كوفته بيخته بان سرشته اقراص سازند هر قرصى به وزن يك درم و بياشامند با آنچه مصلحت باشد از اشربه و بعضى زياده نمودهاند بر اجزاى اين قرص عصاره افسنتين دو درم اسارون تخم كرفس رازيانه از هريك يك درم فوة الصبغ ريوند خطائى زعفران از هريك يك درم تخم كاسنى تخم كشوث از هريك سه درم طباشير سفيد يك درم و نيم ترنجبين شش درم ترنجبين را در كلاب حل كرده صافى نموده باقى ادويه را كوفته بيخته بان سرشته اقراص سازند شربتى يك مثقال
[ قرص انبرباريس كبير به نسخه محمود بن الياس شيرازى ]
قرص انبرباريس كبير به نسخه محمود بن الياس شيرازى كه در حاوى صغير ذكر كرده نافع از براى حميات بلغميه عتيقه و از براى حرارت كبد و ورم كبد و معده شفائى كفته كه اين قرص استسقا را نيز نافع است
صنعت آن
عصاره انبرباريس مغز تخم خيارين مغز تخم خربزه و در نسخه ديكر بجاى مغز تخم خربزه تخم خرفهء مقشر است از هريك سه درم كل سرخ منزوع الاقماع ترنجبين منقى از هريك شش درم تخم كشوث رب السوس طباشير سفيد تخم كاسنى مصطكى عصاره غافث از هريك دو درم فوة الصبغ لك مغسول ريوند خطائى از هريك دو درم زعفران يك درم ترنجبين را در كلاب حل كرده صافى نموده باقى ادويه را كوفته بيخته بان سرشته اقراص سازند شربتى يك درم تا يك مثقال و در نسخه ديكر از يك مثقال تا دو درم است صاحب اختيارات بديعى كفته كه ابن مؤلف كويد كه بعضى درين قرص سه درم افسنتين رومى افزودهاند و صاحب منهاج الادويه ابن جزله كفته كه قوّت اين قرص تا شش ماه قوّى است و بعد از آن ضعيف ميكردد
[ قرص انبرباريس كبير منقول از كامل الصناعة و منهاج ابن جزله و قرابادين قلانسى ]
قرص انبرباريس كبير منقول از كامل الصناعة و منهاج ابن جزله و قرابادين قلانسى اين قرص تبهاى كهنه و تبهاى بلغمى و ورم كبد معده را نافع است
صنعت آن
عصاره انبرباريس تازه مغز تخم كدوى شيرين مغز تخم خربزه مغز تخم خيارين از هريك سه مثقال غنچه كل سرخ منزوع الاقماع ترنجبين خراسانى از هريك شش مثقال رب السوس تخم كشوث طباشير سفيد تخم كاسنى مصطكى رومى سنبل الطيب عصاره غافث از هريك دو مثقال فوة الصبغ لك مغسول ريوند خطائى از هريك يك مثقال زعفران يك مثقال ترنجبين را در آب حل كرده صافى نموده ادويه را كوفته بيخته بان سرشته اقراص سازند و در پشت غربال در سايه خشك نمايند شربتى يك مثقال
[ قرص انبرباريس كبير ديگر نافع از براى حميات بلغميه و حميات مركبه ]
قرص انبرباريس كبير ديكر نافع از براى حميات بلغميه و حميات مركبه و امراض بارده مركبه كبد و معده و چون استسقا و يرقان سدى و اورام بارده و مركبه كبد و معده و امثال اين امراض
صنعت آن
عصاره زرشك لك مغسول افسنتين رومى عصاره غافث از هريك يك مثقال سليخه سنبل الطيب اسارون غنچه كل سرخ منزوع الاقماع صمغ عربى كل ارمنى نشاسته مصطكى رب السوس تخم كرفس رازيانه انيسون تخم كشوث حب الأس ريوند چينى از هريك دو مثقال طباشير سفيد چهار مثقال اذخر مكى زعفران اقاقيا از هريك يك مثقال كوفته بيخته بكلاب سرشته سازند شربتى يك مثقال با شراب دينار يا سكنجبين بزورى
[ قرص انبرباريس صغير به نسخه سيّد اسمعيل ]
قرص انبرباريس صغير به نسخه سيّد اسمعيل كه در ذخيرهء ذكر كرده و كفته كه اين قرص نافع است از براى بيماريهاى جكر كرم و تبهاى كرم را سود دارد
صنعت آن
انبرباريس ده درم تخم كاسنى تخم خرفهء مقشر مغز تخم خيار بادرنك از هريك سه درم كل سرخ منزوع الاقماع پنج درم ريوند چينى يك درم سنبل الطيب نيم درم كوفته بيخته بلعاب بزرقطونا سرشته اقراص سازند و بر پشت غربال پهن كرده در سايه خشك نمايند شربتى يك مثقال تا دو درم با سكنجبين و قوّتش تا شش ماه باقى است و در نسخه محمود بن الياس كه در حاوى صغير ذكر كرده وزن انبرباريس پانزده درم و وزن سنبل الطيب يك درم است و كفته كه شربتى از اين قرص يك مثقال است
صنعت آن به نسخهء منقول از بياض مجربات حكيم محمد باقر حسينى به خط معزى اليه
زرشك منقى از حب پنج مثقال تخم كاسنى تخم خرفهء مقشر مغز تخم خيارين از هريك سه مثقال كل سرخ منزوع الاقماع پنج مثقال ريوند چينى سنبل الطيب از هريك يك مثقال كوفته بيخته بلعاب بزرقطونا سرشته اقراص سازند
[ قرص انبرباريس صغير فوهى ]
قرص انبرباريس صغير فوهى منقول از قرابادين مارستانى استاد الاطبا ابو البركات اوحدانى نافع از براى حميات عتيقه و اورام كبد و معده
صنعت آن
انبرباريس منقى از حب رب السوس ورق كل سرخ مغز تخم خيار مغز تخم خربزه از هريك سه درم مصطكى عصاره غافث سنبل الطيب فوة الصبغ لك مغسول عصاره افسنتين اسارون فقاح اذخر تخم شاهتره تخم كاسنى تخم كشوث ريوند خطائى زعفران طباشير سفيد از هريك چهار درم كوفته بيخته بابيكه ترنجبين در آن حل كرده صافى نموده باشند سرشته اقراص سازند و بر پشت غربال پهن كرده خشك نمايند شربتى دو درم
[ قرص انبرباريس لكدار ]
قرص انبرباريس لكدار منقول از خط ميرزا محمد رحيم حكيم جهت مستسقى كه لينت طبع داشته باشند و جهت تبهاى مركبه مزمنه و يرقان نافع است
صنعت آن
عصاره زرشك يا زرشك منقى هركدام كه باشد لك مغسول از هريك سه مثقال افسنتين رومى عصاره غافث از هريك يك مثقال سليخه طباشير سفيد كل سرخ اسارون سنبل الطيب صمغ عربى بريان كل ارمنى بو داده نشاسته بو داده از هريك دو مثقال مصطكى زعفران ترمس شامى شيرين كرده اقاقيا از هريك يك مثقال رب السوس اذخر مكى رازيانه انيسون حب الاس ريوند چينى از هريك دو مثقال بدستور مقرر اقراص سازند هر قرصى يك مثقال يك قرص را با سكنجبين بزورى با شراب دينارى بنوشند و اكر سرفه داشته با شراب حب الأس بنوشند
[ فصل در بيان ساير تراكيب انبرباريسى ]
مفرّح انبرباريس لؤلؤى
خفقان حار را نافع بود و قلب و بدن را قوت دهد و محرور المزاج را موافق بود
صنعت آن
زرشك منقى ده درم مرواريد ناسفته كهرباى شمعى زعفران كافور قيصورى از هريك نيم درم غنچهء كل سرخ طباشير سفيد كل كاوزبان بهمن سفيد كشنيز خشك مقشر صندل سفيد از هريك يك درم مغز تخم خيارين مغز تخم كدوى شيرين از هريك چهار درم تخم خرفهء مقشر پنج درم نبات سفيد يكصد درم آب سيب شيرين پنجاه درم عرق بيدمشك كلاب از هريك بيست و پنج درم بدستور معجون سازند
نقوع انبرباريس نافع از براى غليان خون و امراض دموى
صنعت آن
عناب خراسانى استه بيرون آورده يك رطل زرشك تازه بيدانه يك رطل تخم كشوث كفى تخم كاسنى كفى ريوند چينى سه درم نيمكوفته در ظرف چينى كرده ابكرم آن مقدار كه ادويه را بپوشد بر روى وى كرده در تابستان سه روز در افتاب كذارند و در زمستان چهار روز و هر روز يك قدح از آن را بنوشند و كاهى درين نقوع ده درم شراب عناب داخل كرده آشاميده مىشود
صنعت شراب عنابى كه با اين نقوع آشاميده مىشود
عناب خراسانى يك رطل كشنيز خشك سى درم عدس مقشر يكصد درم بيخ كاسنى يك دسته همه را در سركهء انكورى سه روز بخيسانند پس بجوشانند جوشانيدنى قوى و صافى نموده از آن سكنجبين سازند با نبات سفيد
انجبار
قسمى از خزانيت است و تخم آن را شخ بشين و خاى معجمتين كويند و بيخ آن را عرق انجبار مشتق از جبر و آن ما بين نبات و شجر است و بركش شبيه ببرك رطبه با اندك زغبى مثل غبار و شاخهاى آن قوىتر از شاخهاى رطبه مائل بسرخى و خاردار به قدر قامتى و اكثر بر عليق مىپيچد كلش سرخ و ثمرش مزوج به شكل خصية لهذا آن را خايهء ابليس نامند بغدادى و انطاكى كفتهاند كه بعد ريختن كل غلافهاى كوچك از او بهم ميرسد و در آن تخمهاى ريزه مىباشد بيخش خشبى و پوست بيخ آن سرخ و مستعمل پوست بيخ تازه آن است و ريشهاى باريك آن كه لهاى انجبار كويند و آن سرد و خشك است در درجه سيم و جالينوس كرم و خشك دانسته و قاطع خون جميع اعضا است خصوص از سينه و بواسير و حابس اسهال مزمن نزلات از غير اذيت