پانزده مثقال امله منقى هفت مثقال يك شب در هفتاد و پنج مثقال آب و بيست و پنج مثقال كلاب بخيسانند صبح بجوشانند تا آب و كلاب به نصف رسد صافى نموده آب ترنج بيست مثقال آب به شيرين سيب شيرين آب انار شيرين آب انار ترش آب سيب ترش آب زعرور از هريك پانزده مثقال مرواريد محلول در آب ترنج دو مثقال قند سفيد هفتاد و پنج مثقال داخل كرده بقوام اورند شربتى دو اوقيه
شراب انبرباريس ديكر نافع از براى جميع امراض حاره دمويه و صداع دموى و از براى ماشرى
صنعت آن
زرشك منقى از حب نيم رطل عناب جرجانى بزرك شصت دانه كل سرخ ده درم همه را در دو رطل آب و يك رطل كلاب بجوشانند تا بيك رطل رسد بپالايند با يك رطل قند سفيد بقوام اورند شربتى دو اوقيه
[ شراب انبرباريس بزورى ]
شراب انبرباريس بزورى منقول از خط حكيم احمد موسوى كه در رساله مجربات خود ذكر كرده از براى تفتيح سدها و استسقا و سوء القينه و يرقان و حميات مزمنه مفيد است
صنعت آن
زرشك منقى يك اوقيه رازيانه انيسون تخم كرفس تخم كشوث بيخ رازيانه زنجبيل زرنباد بيخ كرفس عود الصليب پوست بيخ كبر از هريك دو مثقال تخم كاسنى بيست و دو مثقال نيم كوفته در سه پياله آب بجوشانند يا يك پياله به قدر نيم من بماند صافى نموده با نيم من قند سفيد بقوام آورند و سرد كرده در شيشه نكاه دارند شربتى يك اوقيه تا دو اوقيه
[ شراب انبرباريس دوائى ]
شراب انبرباريس دوائى از اختراع ميرزا محمّد باقر موسوى كه در امزجهء اطفال خصوص از براى حميات و ضعف جكر و سدهء آن و ابتداى استسقا و سوء القنيه نافع است
صنعت اسارون
شامى رازيانه انيسون بسفايج فستقى تخم كشوث كل سرخ منزوع الاقماع از هريك دو مثقال ريوند چينى لك مغسول عود قمارى خام از هريك يك مثقال دانه هيلبوا مصطكى از هريك دو مثقال سنبل الطيب يك مثقال و نيم تخم خربزه مقشر سه مثقال قرفة الطيب يك مثقال دارچينى دو مثقال زعفران صندل سفيد از هريك يك مثقال آب زرشك منقى يك اوقيهء من تبريزى قند سفيد به قدر حاجت ادويه را نيم كوفته جوشانيده صافى نموده باب زرشك و قند سفيد بقوام آورند و در اخر مصطكى را سوده داخل نمايند شربتى يك اوقيه طبى و قلمى فرمودهاند كه تجربه شده در طفلى كه ازار او تا بموت چيزى باقى نمانده بود تب ميكرد و شكم او ورم كرده و سخت شده بود و تهبج اطراف بهم رسيده ده روز همين شربت را نوشيده خوب شد
[ شراب انبرباريس از اقتراح محمد هاشم المخاطب بحكيم معتمد الملوك ]
شراب انبرباريس قلمى فرموده كه از اقتراح احقر محمد هاشم المخاطب بحكيم معتمد الملوك سيّد علوى خان است نافع از براى سوى مزاج حار كبد و معده و قلب و معده را قوت دهد و اشتهاى طعام اورد و اعادهء شهوت زائله از حرارت كند و تقويت كبد نمايد و تفتيح سدها آن كند و ناقهين از امراض حاره كه بقيه از حرارت ساذجه دو امزجه ايشان باشد به نهايت سودمند است
صنعت آن
زرشك منقى بيست و پنج مثقال يك شب در آب بخيسانند و بايد كه وزن آب دو صد مثقال باشد و صبح بجوشانند تا به نصف رسد صافى نموده پس بكيرند آب به شيرين آب انار شيرين آب به ترش آب انار ترش آب سيب شيرين آب سيب ترش آب امرود آب زعرور سركه انكورى از هريك پنجاه مثقال همه را يك جا كرده در ظرف سفالى يا سنكى دو سه جوش داده فرود آورده بكذارند تا تهنشين شود آب صافى آن را كرفته چنانچه درد داخل آن نشود پس يك رطل قند سفيد داخل كرده بقوام آورند شربتى دو اوقيه
شراب انبرباريس دوائى
قلمى فرمودهاند كه اين شراب مستعمل قدوة العلما والد ماجد فقير است قدس سره مفتح سدهاى كبد است و نافع از براى حميات مزمنه و سوء القنيه و استسقا و يرقان
صنعت آن
زرشك منقى پانزده مثقال رازيانه انيسون تخم كرفس تخم كشوث تخم كاسنى پوست بيخ رازيانه پوست بيخ كرفس دانه هيلبوا زنجبيل از هريك دو مثقال مجموع را در دو رطل آب بخيسانند پس بجوشانند و صافى نموده يك رطل قند سفيد داخل كرده بقوام اورند شربتى يك اوقيه و اكر در وقت قوام آوردن مقدار دو سه مثقال ريوند چينى را كوبيده در كيسه كتانى كرده در آن اندازند و لجه تلجه بمالند تا بقوام آيد بهتر است و اكر خواهند ريوند را نرم كوبيده بعد از قوام آمدن داخل نمايند نيز خوب است بلكه اقوى است و در نسخهء ديكر اصل السوس پوست بيخ كبر و زرنباد و عود الصليب از هريك دو مثقال داخل است و ريوند داخل ندارد و در نسخه ديكر بجاى شكر سفيد دو صد مثقال قند سفيد داخل است است
شراب انبرباريس ديكر حرارت را ساكن كرداند و دفع قبض نمايد و صفرا براند
صنعت آن
زرشك منقى تمر هندى از قشر و ليف و نوى از هريك چهل مثقال الوى بخارا آلوى سياه از هريك يكصد عدد كل كاوزبان سر بنفشه شاهتره از هريك ده مثقال مجموع را در دو رطل آب يك شب بخيسانند و صبح بجوشانند تا به نصف رسد بپالايند و شيرخشت خراسانى يكصد مثقال ترنجبين پاك كرده از خاشاك و تخم يكصد و پنجاه مثقال در آن داخل كرده در ديك سنكى چند جوش ديكر داده تا بقوام شراب آيد و فرود آورده صافى نموده نكاه دارند مجموع ده شربت است هفتهء يك روز يك شربت آن را با كلاب حل كرده بنوشند
[ شراب انبرباريس ساده ]
شراب انبرباريس ساده از اشربهء مطفئه خون و مسكن حرارت با قوت قابضه و نافع است از براى صداع دموى مكر آنكه بوده باشد سرفه كه مانع استعمال ترشىها است و نيز اين شراب نافع است از براى اصحاب صداع دموى بعد از تنقيهء تام و از براى سوى مزاج حار رطب مختلف از خون هرگاه آشاميده شود با مثل شيرهء تخم كاهو و شيرهء كشنيز خشك از هريك سه مثقال
صنعت آن
بكيرند آب زرشك تر يك من و اكر زرشك تر نباشد زرشك خشك را در يك من آب و چهار اوقيه كلاب بخيسانند يك شب و صبحش بجوشانند تا به نصف رسد صافى نموده نيم من نبات داخل كرده بقوام آورند شربتى دو اوقيه
شراب انبرباريس سادهء ديكر از اشربهء نافعه است از براى تسكين خمار و صداع خمارى
صنعت آن
بكيرند زرشك بيدانه تر و اكر بيدانه نباشد دانهدار نيز خوب است و بفشارند و آب آن را بكيرند يك جوش داده فرود آورده بكذارند تا در آن تهنشين شود آب زلال آن را كرفته در ديك سنكى باتش ملايم بجوشانند تا ثلث آن رفته دو ثلث آن بماند پس در آب زرشك باقيمانده نبات سفيد قدرى كلاب داخل كرده بقوام اورند و اكر زرشك تر نباشد زرشك خشك را شسته آب كرم بر روى وى كرده آن مقدار كه چهار انگشت از روى آن بركردد و يك شب بكذارند و صبح صافى نموده نصف وزن آن نبات داخل كرده بقوام اورند
عرق انبرباريس مقوى معده و جكر است و قاطع صفرا و اشتهاى طعام آورد
صنعت آن
زرشك منقى سه من تبريز يك شبانروز در آب كرم بخيسانند مقدار هفده مثقال قرنفل كوبيده داخل نمايند و قدرى سركه انكورى كه زياده بر ربع زرشك نباشد داخل كنند بدستور عرق كشند و اكر قدرى خاكه نخود داخل نمايند لذيذتر خواهد شد
فصل در بيان اقراصى كه اصل و عمود در انها انبرباريس است
قرص انبرباريس نافع به جهت حميات بلغميهء عفنه و اورام كبد و اورام معده
صنعت آن
عصارهء زرشك مغز تخم خيارين مغز تخم خربزه از هريك سه مثقال غنچه كل سرخ منزوع الاقماع ترنجبين خالص پاك كرده از هريك پنج مثقال تخم كشوث رب السوس طباشير سفيد تخم كاسنى مصطكى رومى عصاره غافث سنبل الطيب فوة الصبغ عود لك ريوند چينى از هريك دو مثقال زعفران يك درم كوفته بيخته باب سرشته اقراص سازند شربتى يك مثقال
[ قرص انبرباريس منقول از بياض مجربات حكيم محمد باقر حسينى ]
قرص انبرباريس منقول از بياض مجربات حكيم محمد باقر حسينى به خط معزى اليه از مفتاح نقل كرده كه صاحب مفتاح از محمّد بن ذكريا ذكر كرده نافع از براى حميات مركبه و سده كبد سوء القنيه و استسقا
صنعت آن
عصاره زرشك لك مغسول دارچينى كل سرخ عصاره كاسنى خشك كرده تخم كشوث از هريك دو مثقال ريوند چينى يك مثقال كوفته بيخته باب سرشته اقراص سازند شربتى دو درم با سكنجبين آب كاسنى تازه و عنب الثعلب تازه
قرص انبرباريس ديكر منقول از مجربات معز اليه كه منافع قرص قبل را دارد
صنعت آن
زرشك منقى پانزده مثقال رب السوس كل سرخ مغز تخم خيارين مغز تخم خربزه از هريك سه مثقال مصطكى عصاره