كوفته و بيخته در هفت من آب حداد آن بجوشانند چون آب به ثلث رسد بمالند و بيالايند پس با يك رطل نبات سفيد بقوام خميره اورند پس فرود آورده زنجبيل بيست درم جوزبوا دو درم افيون يك درم زعفران نيم درم كوفته و بيخته داخل كرده تيز زنند تا نيكو مخلوط شود و خميره كردد در ظرف چينى يا شيشه نكاه دارند و عند الحاجة شربتى از نيم درم و يك مثقال نيز تناول نمايند
خميره خشخاش تاليف نواب غفران ماب يعنى حكيم محمد هاشم العلوى قدّس سره
صنعت آن
تخم خشخاش سفيد تخم خشخاش سياه مغز بادام شيرين مغز بادام شيرين مغز فندق مغز پسته مغز نارجيل همه مقشر نشاسته كثيرا از هريك دو نيم مثقال دانه هيل دو مثقال عود الصليب چهار دانك زعفران دو دانك بهمن سرخ بهمن سفيد كهربا شمعى از هريك دو مثقال و در نسخه ديكر كهربا داخل نيست لبوب و تخمها را صلايه نموده باقى ادويه را كوفته و بيخته شربت كاوزبان شربت اسطوخودوس شربت سيب شيرين به شيرين از هريك شش مثقال و در نسخهء ديكر شربت بنفشه نيز داخل است و از هريك اين شربتها هفت مثقال نبات سفيد بيست مثقال همه را به عرق بيدمشك بقوام اورند ادويه را بان بسرشته و خميره سازند هر روز پنج مثقال تناول نمايند
خميرهء خشخاش ايضا تاليف آن مغفور مبرور
صنعت آن
تخم خشخاش سفيد تخم خشخاش سياه مغز بادام شيرين مغز فندق نشاسته مغز پسته كثيرا از هريك دو مثقال و نيم دانه هيل دو مثقال عود الصليب چهار دانك زعفران يك دانك و نيم بهمن سرخ بهمن سفيد كهربا شمعى مغز نارجيل تازه مقشر از هريك دو مثقال و نيم لبوب و به زور را نرم صلايه نموده باقى ادويه را كوفته و بيخته شربت اسطوخودوس و شربت كاوزبان و شربت انار شيرين و شربت به شيرين و شربت بنفشه از هريك هفت مثقال و نيم نبات سفيد پانزده مثقال مجموع را با عرق بيدمشك چهل و پنج مثقال بقوام آورده ادويه را بان سرشته خميرهء سازند شربتى پنج مثقال و اكر يك دانك عنبر اشهب داخل نمايند بهتر است
[ دياقوذا ]
و نيز از آن جمله دياقوذا است بدانكه دياقوذا بفتح دال مهمله و فتح ياى مثناة تحتانيه و الف و ضم قاف و سكون واو فتح ذال معجمه و الف بلغت يونانى بمعنى شراب خشخاش است
دياقوذا كثر نزلات حاره و سرفه خشك را مفيد است و سينه و حلق را نرم كرداند
صنعت آن
بكيرند خشخاش تيغ نزده با تخم بيست عدد تخم خطمى سفيد كثيرا سفيد صمغ عربى تخم خبازى بهدانه به شيرين از هريك پنج درم اصل السوس بيست درم بزرقطونا ده درم و در نسخه ديكر بيست درم است مجموع را در شش رطل آب باران دو شبانه روز بخيسانند تا نرم شود پس باتش ملايم بهپزند تا مهرا شود و آب به نصف رسد پس بيالايند با يكمن قند سفيد بقوام اورند شربتى تام تا پنج مثقال و در نسخه ديكر اين دياقوذا بجاى قند سفيد مينچتج است سيد اسمعيل كفته در ذخيرهء خود كه بعض اطبا قند سفيد نيم من و مينچتج نيم من ميكنند و بعضى مينچتج نيم من و عسل مصفى نيم من ميكنند و اكر بجاى هر دو شكر كنند دوا باشد مىفرمايند كه اكر بجاى همه يك من فانيذ سنجرى با يكمن ترنجبين يا هر دو از هريك نيم من كنند بهتر است
دياقوذا ديكر كه در منافع مثل او است
صنعت آن
خشخاش سفيد تيغ نزده با تخم و خشخاش سياه تيغنزده با تخم از هريك ده مثقال كل بنفشه صمغ عربى از هريك پنج درم اصل السوس سه درم رب انار شيرين بيست مثقال قند سفيد يكصد درم بدستور شربت بپزند شربتى دو مثقال
صنعت اين دياقوذا به نسخه ديكر
خشخاش سفيد تيغ نزده با تخم خشخاش سياه تيغ نزده با تخم از هريك ده مثقال كل بنفشه صمغ عربى از هريك يك مثقال اصل السوس سه درم آب انار شيرين بيست مثقال قند سفيد يكصد درم بدستور مقرر شربت بپزند شربتى ده درم
دياقوذا كه منع نزلات كند و سرفه را نافع بود و خواب اورد و دماغ را قوت دهد
صنعت آن
خشخاش سفيد خشخاش سياه با پوست تيغ نزده از هريك ده عدد عناب خراسانى بيست عدد مويز منقى دوازده مثقال و نيم بزر البنج سفيد يك مثقال و يك دانك و نيم اصل السوس دوازده مثقال و نيم تخم خطمى سفيد سه مثقال انجير زرد ده دانه ايرسا دو مثقال و نيم پر سياوشان اسطوخودوس زوفا خشك از هريك دو مثقال مجموع را در آب باران و اكر يافت نشود در آب حدادان مقدار هفت رطل يك شبانروز بخيسانند و روز ديكر بجوشانند آن مقدار كه ثلث آب بماند پس بمالند و بيالايند و با شكر سفيد يك من بقوام اورند پس بكيرند مصطكى رومى مرمكى صافى اقاقيا دارچينى زعفران رب السوس از هريك نيم مثقال كوبيده و بيخته بان بسرشند سرشتنى نيكو شربتى سه مثقال
دياقوذا منقول از خط حكيم احمد موسوى
قلمى فرمودهاند كه اين شربت را به جهت فرزندىام ساخته آزموده مجرب افتاد و مخترع آن فقير است
صنعت آن
پوست خشخاش تيغ نزده سر بنفشه كل سرخ اصل السوس از هريك دو مثقال عناب خراسانى تازه بيست عدد سپستان سى عدد كل خطمى سفيد زوفاى يابس از هريك يك مثقال تخم خبازى نيم مثقال مويز طايفى منقى از حبّ پنج مثقال تخم خشخاش سفيد چهار مثقال جوشانيده صافى نموده قند سفيد يكمن داخل كرده بقوام اورند و بوقت حاجت اكر ضرور باشد صمغ عربى شكر تيغال از هريك يك دانك كوبيده بر آن پاشيده بايسند
دياقوذا ديكر تاليف حكيم احمد موسوى
صنعت آن
مويز طائفى دانه بيرون كرده سه مثقال تخم خطمى سفيد صمغ عربى زوفاى يابس تخم خرفه مقشر تخم خبازى بهدانه اصل السوس محكوك از هريك دو مثقال خشخاش تيغ نزده با تخم پانزده مثقال ايرسا يك مثقال در آب خيسانيده بجوشانند چون به نصف رسد صافى نموده با شكر سفيد بقوام اورند و اكر سرفه بلغمى و يا كهنه باشد اندك انكبين يا شكر نيز داخل نمايند
دياقوذا ديكر اصحاب نزلات و خداوند سل را و كسى كه سرفه داشته باشد و با سرفه خون برايد نافع بود
صنعت آن
خشخاش سفيد تيغ نزده با تخم خشخاش سياه با تخم از هريك پنجاه درم تخم كاهو مقشر بزر البنج سفيد از هريك سه درم و نيم كوفته با پانصد درم آب صافى بجوشانند تا بيست درم بماند بيالايند و پنجاه درم لعاب بزرقطونا و يكصد درم مينچتج داخل كرده بقوام اورند شربتى يك اوقيه
دياقوذا به نسخه ابن ماسويه كه انفع از نسخه قبل است در منافع مذكوره
صنعت آن
خشخاش سفيد بيست درم خشخاش سياه ده درم تخم خطمى سفيد كثيرا صمغ عربى مغز تخم خيارين مغز بهدانه از هريك پنج درم اصل السوس بيست درم بزرقطونا پنج درم ادويه را سواى بزرقطونا نيمكوفته مجموع را سواى بزرقطونا و خطمى در دو من آب باران بخيسانند يك شبانروز و بزرقطونا و خطمى را لعاب براورند و صمغ عربى و كثيرا را علىحده در ده سير آب باران حل كنند پس بجوشانند تا به نصف رسد پس بيالايند و لعابها و كثيرا و صمغ عربى حل كرده با نيم من شكر صافى نموده بقوام اورند شربتى يك اوقيه
دياقوذا ديكر كه حكيم احمد موسوى در مجربات خود از والد ماجد خود حكيم سليمان موسوى نقل كرده
صنعت آن
خشخاش سفيد تيغ نزده با تخم نيم من دو سه من آب باران يك شبانه روز بخيسانند و روز ديكر بجوشانند تا به نصف رسد صافى نموده با نيم من مينچتج و نيم من شكر سفيد بقوام اورند و اكر در سينه خلطى باشد بدل شكر انكبين كنند
دياقوذا منقول از خط ميرزا معز الدين محمد موسوى
صنعت آن
تخم خشخاش و پوست خشخاش از هريك بيست درم بجوشانند و بيالايند و با پنجاه درم قند سفيد بقوام اورند شربتى ده درم با آب نيم كرم
دياقوذا ديكر منقول از خط ميرزا معز الدّين موسوى
صنعت آن
خشخاش سفيد اصل السوس از هريك بيست درم خشخاش سياه ده درم تخم خطمى و كثيرا صمغ عربى تخم خبازى بزرقطونا از هريك پنج درم همه را در پنج رطل آب باران بجوشانند تا به نصف رسد صافى