ناسفته كهربا ورق نقره از هريك دو مثقال ورق طلا يك مثقال عنبر اشهب يك مثقال عود قمارى خام زرنباد دانه هيل بواشيطرج هندى طباشير سفيد كشنيز خشك از هريك يك مثقال و دو دانك زعفران چهار رنك پوست زرد اترج يك مثقال و دو دانك نبات سفيد عسل مصفى از هريك چهل مثقال بدستور مقرر معجون سازند يك درم
[ مفرّح جواهرى ]
مفرّح جواهرى خفقان و وسواس و فكر و توحش را سودمند بود و جكر و دل و دماغ را قوت دهد و فرح آورد و نشاط تمام بخشد و لون را صاف كند و بشره را بغايت برافروزد و بوى دهان خوش كند و طعام بكوارد و معده را قوّت دهد و طبع را نرم دارد و مقوى قوت باه باشد و نعوظ اورد و ضعف را زائل سازد و حفظ را زياده كرداند و جوانى را نكاه دارد و پيران را بغايت قوى كند و بواسير را سود دهد و مجملا خاصيت اين تركيب بسيار است
صنعت آن
مرواريد ناسفته ياقوت رمانى ياقوت زرد فيروزهء نيشاپورى زمرد از هريك دو مثقال لعل بدخشى عقيق يمنى كهربا شمعى بسد حجر يشب از هريك سه مثقال لاجورد مغسول يك و نيم درم ريوند چينى صندل سفيد نيلوفر عنبر اشهب تخم زردك بهمن سرخ طين مختوم عود قمارى سليخه كشنيز خشك زرشك بيدانه از هريك سه مثقال جندبيدستر طباشير سفيد زرنباد خولنجان عود الصليب سنبل جوزبوا زنجبيل دارچينى قاقله كبار سعد كوفى اسطوخودوس شامى اشنه نعناع خشك فودنج قشر اترج فرنجمشك مرزنجوش ابريشم مقرض بهمن سفيد بسباسه حماما فقاح اذخر لسان العصافير ورق شبيبى قرنفل بسفايج فستقى زراوند كرد زراوند طويل انيسون تخم كاسنى تخم كرفس افتيمون شامى درونج عقربى مصطكى رومى نانخواه كل سرخ از هريك پنج مثقال فلفل سياه فلفل سفيد دارفلفل امله مقشر پوست هليله كابلى از هريك هفت مثقال زعفران ده مثقال مشك خالص جدوار ازموده افيون مصرى كاوزبان بادرنجبويه تخم كل سرخ از هريك دو مثقال ورق طلا ورق نقره فادزهر حيوانى ساذج هندى كافور قيصورى از هريك يك مثقال و نيم و بعضى كافور را يك درم كردهاند موميائى كانى يك مثقال نبات سفيد نصف تمام اجزا را كوفته و بيخته با سه چندان عسل سفيد صاف كرده بقوام آورده سرد نموده چنان كه دستور است ادويه را در آن اميخته بسرشند و در ظرف چينى كرده بعد از سه ماه مقدار دو مثقال ميل نمايند و از عقب آن پياله چاى يا عرق كاوزبان يا كلاب بياشامند كه نفعها ظاهر مىشود ان شاء اللّه تعالى
فصل در بيان مركباتى كه اصل و عمود در انها پوست خشخاش است و دانه خشخاش است
[ بخور مخدر ]
و از آن جمله بخور مخدر است بخور نافع از براى نزلات و مسكن اوجاع سر و دندان و كوش منقول از حاج حسين از تلامذه والد ماجد آن مرحوم قدس اللّه سرهما
صنعت آن
بزر البنج سفيد پوست خشخاش اصل السوس كل اروانه پوست بيخ لفاح كل بنفشه خبازى كل خطمى عنب الثعلب از هريك جزوى و اكر نزلات بارده باشد مرزنجوش تمام بابونه اكليل الملك از هريك جزوى و اندكى جندبيدستر داخل نمايند و در آب بجوشانند و سر و دهان و كوش را به بخار آن بدارند پس صاف نموده قدرى از آب آن را مضمضه نمايند و ثفل آن را بر سر ضماد كنند
[ ترياق الذرب ]
ايضا ترياق الذرب است جهت دزب و ضعف معده و امعا و قبض شكم و تقويت اعضا رئيسه بىعديل است
صنعت آن
مرواريد مرجان كهربا عقيق يشب سبز عاج طباشير طراثيث كشنيز خشك بريان صندل سفيد بهمنين فوفل سعد زيره كرمانى مدبر مصطكى كروياماز و سبز كل ارمنى شادانه عدسى صمغ عربى آرد كنار آرد سنجد حب الاس عذبه دانه عناب بريان كرده پوست بيرون پسته عجم زبيب از هريك سه درم ورق نقره يك درم تخم خرفه بريان بزر خشخاش سفيد دانهء انكور از هريك پنج درم عود قمارى خام بزر البنج از هريك دو درم رب به شيرين ربّ سيب شيرين رب مورد بالسّويه دو چند يا سه چند همه ادويه را كوفته بيخته با اشربه سرشته معجون سازند شربتى تا نيم درم با اشربهء مناسبه بنوشند
[ ترياق النزله ]
ترياق النزله است كه در منع انصباب مواد و رفع سرفه مجرب است
صنعت آن
تخم كاهو ده درم بزر البنج سفيد پوست خشخاش از هريك پانزده درم تخم خشخاش سفيد بيست درم كل كاوزبان تخم مورد كشنيز خشك از هريك پنج درم اسطوخودوس دو نيم درم جمله را در آب بخيسانند و بجوشانند و نبات سفيد صد و پنجاه درم اضافه نموده بقوام اورند پس كل سرخ كشنيز خشك رب السّوس نشاسته صمغ عربى كثيرا مر صاف از هريك دو نيم درم نرم سوده بان بياميزند شربتى يك نخود
[ حب خشخاش ]
و حب خشخاش است نافع است از براى اسهال خون و زحير و اسهال كبدى و معوى و دماغى
صنعت آن
مازو سبز كزمازج پوست خشخاش سفيد صمغ عربى اجزا مساوى كوفته با لعاب بزرقطونا كه باب بارتنك براورده باشند سرشته حبوب سازند شربتى مقدر نخودى به قدر قوت مزاج از يك حب تا پنج حب و اكر قدرى حب الاس و بيخ انجبار داخل نمايند بهتر است
[ حلواى تخم خشخاش ]
و حلواى تخم خشخاش است مقوى دماغ و مسمن بدن است
صنعت آن
شيره تخم خشخاش سفيد هفت توله نبات سفيد پنج توله روغن كاو تازه سه توله اول شيره خشخاش را در ديك كرده باتش ملايم چند جوشى دهند پس روغن داغ كرده و نبات كداخته در آن ريزند و برهم زنند تا غليظ كردد و بقوام آيد پس زعفران بسباسه از هريك يك ماشه با كلاب سائيده داخل نموده فرود اورند و سرد كرده ناشتا بخورند جمله يك شربت است اقويا را و ضعفا را دو شربت
[ حلواى كوكنار ]
و حلواى كوكنار است از اطباى هند است از براى نزلات نافع است و نشاط اورد و سرعت انزال را نافع بود
صنعت آن
بكيرند خشخاش تيغ ناردهء با تخم بيست عدد بكوبند و يك شب در آب باران بخيسانند پس بفشارند و ثفل آن را دور نمايند و دو سير كندم را در آن آب بجوشانند تا تمام آب آن را جذب نمايد پس در سايه خشك نمايند وارد كنند و آن آرد را در روغن بريان كرده دو سير قند سفيد و يك سير عسل مصفى را در آب حل كرده بجوشانند و كف آن را بكيرند و داخل آرد و روغن مذكور كرده باتش ملايم بپزند تا شروع به پس دادن روغن نمايد مغز بادام شيرين مقشر ده درم زنجبيل دو درم زعفران نيم درم نرم كوبيده داخل كرده از آتش بركيرند و در لنكرى چينى بهن نمايند بطريق حلواى لوز بپزند و هركس به مقدار برداشت طبيعت خود بخورد
[ خميره خشخاش ]
و خميره خشخاش است خميرهء خشخاش نافع است از براى نزلات و درد سينه و سرفه و سل و تسكين اوجاع
صنعت آن
بكيرند پوست خشخاش تيغ نزده يكصد و پنجاه مثقال و نيم كوفته در سه صد و هفتاد و پنج مثقال آب بجوشانند پس در خربطه انداخته بچكانند تا مطلق تلخى در آن پوست نماند پس بكيرند تخم خشخاش مقدار سى و هفت مثقال و نيم نرم صلايه كرده دران آب چكيده پوست كوكنار شيره بكشند پس آن را با سه صد مثقال قند سفيد بقوام اورند پس بكيرند زعفران سه مثقال و بكلاب ساييده در آن داخل نمايند و يك جوش داده پس بكيرند عنبر اشهب نيم مثقال و با قند سفيد بكوبند و در آن داخل نمايند و برهم زنند تا نيكو مخلوط شود از آتش فروداورده ده دانه هيل هفت مثقال و نيم دارچينى پانزده مثقال كوبيده و بيخته در آن داخل كرده بمسواط آن مقدار برهم زنند كه خميرهء شود قرصها سازند هر قرصى دو مثقال و نكاه دارند و در وقت حاجت يك قرص آن را بخورند
[ خميرهء ممسك منى ]
خميرهء ممسك منى چون قبل از جماع به دو ساعت بخورند امساك منى كند و سرعت انزال را نافع باشد
صنعت آن
بكيرند خشخاش تيغ نزده با تخم نيم رطل و نيم كوفته در هفت من آب حداد آن بجوشانند چون آب به ثلث رسد بمالند و بيالايند پس با يك رطل نبات سفيد بقوام خميره اورند پس فرود آورده زنجبيل بيست درم جوزبوا دو درم افيون يك درم زعفران نيم درم