ده مثقال ادويه كوفته بيخته باب سرشته اقراص سازند شربتى معتدل براى صاحبان ضعف معده يك مثقال با شراب ممزوج
قرص به زور افيونى منقول از قرابادين قانون
نافع از براى اسهال طبيعت و قروح امعا و قيام دم و از براى كسى كه غذا در معدهء او هضم نشود و از براى مغص شديد و زحير و از براى رياح بواسير و امدن خون از بواسير و از براى رياح بواسير و امدن خون نزف طمث زنان پىدرپى و بيوقت
صنعت آن
حبّ الأس رازيانه انيسون نانخواه تخم كرفس بزر البنج سفيد دوقو از هريك يك اوقيه افيون شش درم كوبيده و بيخته به شراب ريحانى سرشته اقراص سازند هر قرصى به وزن نيم درم و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى يك قرص با آنچه مناسب باشد از مايعات
قرص افيونى باراسن
صنعت آن
تخم خشخاش تخم كاهو راس از هريك چهار درم سك اصلى مغز تخم خيار بادرنك مغز تخم خربزه مغز تخم كدوى شيرين از هريك سه درم افيون بزر البنج سفيد نشاسته كثيرا كل سرخ منزوع الاقماع طباشير تخم خرفه مقشر از هريك دو درم كافور قيصورى صندل سفيد حسك از هريك يك مثقال كوبيده و بيخته بكلاب سرشته اقراص سازند شربتى يك درم و اكر دو درم سماق منقى با يك درم زرود افزايند اقوى مىشود
قرص افيونى باراسن ديكر
صنعت آن
افيون بيخ لفاح از هريك يك جزو راسن قرنفل قرفه سك از هريك سه جزو زعفران دو جزو كوفته بيخته باب سرشته اقراص سازند شربتى نيم درم تا يك درم با شربت خشخاش
[ قرص زعفران نافع است از براى شقيقه ]
قرص زعفران نافع است از براى شقيقه و عمل مىكند عملى قوى چون طلا كرده شود بر شقيقه دو سه مرتبه از صدغ تا صدغ ديكر و طلا كردن اين قرص كه بسايند با عصاره خشخاش يا با كلابى كه پخته باشند در آن پوست خشخاش يا با آب برك كاهو بر سر و بينى و نافع است از براى سهر حادث در حميات
صنعت آن
زعفران پانزده درم كل قند ده مثقال مر صافى شب يمانى افيون عصاره حصرم خشك كرده قلقطار از هريك سه مثقال صمغ عربى پانزده مثقال مجموع را سحق نموده به شراب قابض سرشته باز سحق نموده و اقراص ساخته نكاه دارند و در وقت حاجت قرص را به سركه ممزوج باب سوده بر جبهه از صدغ تا صدغ ديكر بمالند
[ قرص شقيقه يعنى قرص نافع از براى وجع شقيقه ]
قرص شقيقه يعنى قرص نافع از براى وجع شقيقه منقول از مجربات حكيم مير محمّد باقر ولد حكيم عماد الدّين محمود
صنعت آن
مرمكى صافى افيون لادن كافور قيصورى از هريك پنج درم كندر ذكر انزروت از هريك يك دانك كوفته بكلاب سرشته اقراص سازند
قرص طراثيث
خون امدن از جميع اعضا خصوص بواسير و نفث الدم باز دارد
صنعت آن
طراثيث شيرين چهار درم خرنوب بنطى پوست بيخ انجبار از هريك سه درم زر ورد كلنار فارسى اقاقيا دمالاخوين بسد محرق مغسول صدف محرق مغسول از هريك دو درم مازو سبز نشاسته صمغ عربى كثيرا از هريك يك درم افيون خالص زعفران كافور قيصورى از هريك يك دانك كوبيده بيخته بلعاب بزرقطونا سرشته اقراص سازند هر قرصى يك درم شربتى يك قرص باب برك نارمشك و آب برك بزرقطونا
قرص طريفلون
اين قرص از تراكيب قدماى اطباى يونان است و معنى آن قرص مثلث است و اين قرص را قرص منوم نيز نامند تسميهء اين قرص بقرص مثلث به جهت آن است كه اين قرص را مثلث ميسازند بخلاف اقراص ديكر كه انها را مدور ميسازند و وجه آنكه اين قرص را مثلث ميسازند آن است كه اقراصى كه از براى خوردن است هرگاه حاجت باستعمال انها شود كوبيده بمايعى سرشته ميخورند پس هر شكلى كه باشد در سهولت كوبيدن تفاوتى چندان ندارد و چون اسهل اشكال از براى ساختن شكل مدور است كه كردى و بهترين اشكال است لهذا آن را مدور ميسازند و اما اين قرص كه از براى طلا كردن است بايد كه بشكلى باشد كه حك آن بر محك با مائعى به سهولت باشد و شكلى كه چنين است يا شكل مخروطى است يا شكل مثلث و آنچه مخروطى است آن را به سه انگشت كرفته قاعدهء آن را بر محك يا مائعى مىمالند تا سائيده شود و آنچه مثلث است دو قطر مثلث را به دو انگشت كرفته و قطر سيوم را كه قاعدهء مثلث است بر محك ميسايند و آنكه ازين دو شكل را اختيار كردهاند بسبب آن است كه چون شكل مخروطى نسبت به شكل مثلث ضخيم مىباشد و ضخيم بودن جرم قرص شكل مثلث سبب آن است كه ظاهرش خشك شود و باطنش تر ماند و ترى باطن آن سبب فساد آن است بخلاف شكل مثلث كه رقيق مىباشد و باطنش به زودى خشك مىشود پس ايمن مىباشد از فساد و لهذا اطباى يونان اقراص را بر نبادق اختيار كردهاند مكر آنكه انها حافظ تركيبى چون عسل و افيون باشد كه اقراص نمودن بهتر است شيخ داود انطاكى در تذكره آورده كه اين قرص را به شكل مثلث به اين سبب ميسازند كه ممتاز باشد از اقراص ديكر كه به جهت خوردن ميسازند كه به اين امتياز حذر كرده شود از استعمال انها به خوردن به جهت آنكه خوردن اين قرص مضر بلكه اكر قدرى زياده خورده شود مهلك است و بعض اطبا كفته كه وجه آنكه اين قرص را مثلث ميسازند آن است كه حكماى ما تقدم چنين يافتهاند كه شكل مثلث بالخاصية موجب زيادتى اثر آن است و بالجمله اين قرص مسكن درد اقسام صداع حار و شقيقه و ضربان و موجب خواب است
صنعت آن به نسخه شيخ الرئيس
افيون زعفران بزر البنج سفيد مرمكى پوست بيخ لفاح اجزا متساوى كوفته بيخته باب برك كاهو تازه سرشته اقراص سازند و در وقت حاجت باب سوده بر صدغين طلا نمايند و نسخهء قلانسى مطابق نسخه شيخ رئيس است الا آنكه كفته كه در وقت حاجت يك قرص را باب كشنيز تازه و آب كاهو تازه سوده بر جبهه و صدغين طلا نمايند مولانا نفيس كرمانى كفته كه قرص مثلث كه در آن افيون و بزر البنج و بيخ لفاح باشد چون بكلاب سوده بر پيشانى و صدغين لطوخ نمايند مسكن وجع و منوم است بسبب تخدير قوى كه در آن مىباشد
قرص مثلث به نسخه ابن جزله در منهاج الادويه
و اين قرص مثلث را صداع نيز كويند يعنى به جهت درد سر حار و شقيقه نافع است چون بر سر و شقيقه طلا نمايند
صنعت آن
افيون مرمكى صافى لادن كافور قيصورى از هريك پنج درم كندر ذكر انزروت سفيد رامك طين ارمنى از هريك ده درم زعفران بزر البنج سفيد پوست بيخ لفاح از هريك پنج درم كوفته بيخته اقراص مثلث سازند و در وقت حاجت يك قرص را بكلاب و آب برك كاهو تازه و سركهء انكورى سوده بر پيشانى و صدغين و شقيقه طلا نمايند
قرص مثلث به نسخه ديكر قريب به نسخه ابن جزله
صنعت آن
افيون مرمكى لادن كافور قيصورى زعفران بزر البنج سفيد پوست بيخ افاح از هريك پنج درم كندر انزروت سفيد امله منقى كل ارمنى كوفته بيخته بكلاب سرشته اقراص مثلث سازند و در سايه خشك نموده در وقت حاجت بكلاب سوده طلا نمايند
قرص مخدر انطولس طبيب نافع از براى صداع
صنعت آن
حبّ الغار سقمونيا افيون مر صافى عصاره حصرم از هريك چهار مثقال تخم كرفس تمام از هريك هشت مثقال كوفته بيخته به سركه انكورى به قدر كفايت سرشته اقراص سازند و در وقت حاجت به سركه انكورى يا با مائعى ديكر مناسب سوده بر پيشانى از صدغ تا صدغ و يك رطل نمايند
[ قرص مسكن اوجاع ]
قرص مسكن اوجاع منقول از بياض مجربات ميرزا محمّد باقر بن حكيم عماد الدين محمود به خط معزى اليه
صنعت آن
تخم كاهو آرد باقلا پوست خشخاش تخم خرفه مقشر حبّ كاكنج از هريك يك درم افيون زعفران از هريك طسوجى كوبيده و بيخته بلعاب بزرقطونا سرشته اقراص سازند مجموع يك شربت است
قرص منوم بارد
صنعت آن
تخم كاهو تخم خشخاش تخم آرد باقلا مغز تخم خرفه مقشر حب كاكنج از هريك يك درم افيون يك طسوج كوفته بيخته بلعاب بزرقطونا سرشته اقراص سازند و شب وقت خواب با شراب خشخاش بخورند و در نسخهء قلاسى بجاى تخم خشخاش پوست خشخاش است و كفته كه اين يك شربت است با آب نيم كرم بخورند
قرص منوم حار
صنعت آن
تخم شبت