شود بسا باشد كه احداث بلاهاى عظيم مثل ظلمت بصر و سكته كند و كاه باشد كه هلاك كرداند عليل را پس چون مصلح آن مثل جندبيدستر و زعفران و جدوار و مشك داخل كرده شود ميكردد ضرر آن كم بالخاصيت و بحرارتى كه اينها را مىباشد و ليكن در اقسام صداع حار زعفران بهتر است به جهت آنكه زعفران اكر چه حار است اما حرارتش جدوار و جندبيدستر و مشك كمتر است كه اين هر سه بسبب حرارت مفرط ممكن است كه ضرر به صاحب صداع حار رسانند و نيز زعفران مقوى جوهر روح است و جوهر اعضا به قوت قابضه پس حفظ روح و جوهر دماغ و اعصاب و سائر اجزاى سر مىكند و مىباشد مائع اثر افيون در انها و نيز آن اعضا و ارواح قبول اثر افيون كمتر ميكنند با آنكه نيست آن را حرارت مفرط و نيز بالخاصية فادزهر مانع ضرر افيون است و نيز زعفران منوم است و نوم نيكوترين تدابير است از براى جميع اوجاع به جهت آنكه نائم احساس وجع نميكند پس ميكردد طبيعت قوى بر دفع آن زيرا كه در حال احساس وجع مواد تمام متوجه آن عضو ميكردد و موجب زيادتى وجع است و عدم قدرت طبيعت بر دفع آن
ضماد نافع از براى صداع حار منقول از محمد بن ذكريا رازى
صنعت آن
تخم كاهو شياف ماميثا صندل سرخ صندل سفيد فوفل افيون زعفران بكلاب و سركه سرشته پارچه كتانى را بان تر كرده بر سر نهند و چون كرم شود اعاده نمايند
ضماد ديكر منقول از طبرى از براى صداع حار حادث از احتراق شمس
صنعت آن
تخم كاهو صندل سرخ صندل سفيد كل سرخ كل بنفشه از هريك سه درم كل نيلوفر چهار درم شياف ماميثا دو درم پوست بيخ لفاح يك درم و نيم زعفران يك درم افيون نيم درم كوفته بيخته باب كاهو تازه و آب كشنيز تازه و آب عنب الثعلب و سركه انكورى سرشته بر صدغين ضماد نمايند و در نسخه شفائى درين ضماد وزن افيون دو درم و وزن بيخ لفاح يك مثقال است و در نسخه ديكر اين ضماد بجاى تخم كاهو كل بنفشه پنج درم است و در نسخه ديكر بجاى كل بنفشه كاوزبان پنج درم است
صنعت اين ضماد به نسخهء محمود بن الياس
صندل سرخ صندل سفيد كل نيلوفر كل سرخ تخم كاهو از هريك سه درم افيون بزر البنج بيخ لفاح از هريك يك درم زعفران نيم درم شياف ماميثا دو درم كوفته بيخته باب كاهو تازه سرشته بر پيشانى طلا نمايند
صنعت اين ضماد به نسخه ديكر
مستعمل در صداع صفراوى و دموى بعد از تنقيه هركاه وجع باقى باشد از براى تعديل مزاج و تسكين وجع صندل سفيد صندل سرخ بكلاب سوده كل سرخ بابونه شياف ماميثا فوفل تخم خرفه از هريك يك جزو افيون نيم جزو زعفران ربع جزوى كوفته بيخته بكلاب و اندكى سركه انكورى سرشته بر مقدم سر ضماد نمايند و ليكن بايد پر حذر باشند از استعمال مخدرات تا كار باضطراب نكشد استعمال ننمايند چون استعمال نمايند با مصلحات آن مثل زعفران و بابونه استعمال نمايد چنانچه در صدر ذكر يافت
[ فصل در بيان طلاهائى كه اصل و عمود در انها افيون است ]
و نيز از آن جمله طلاهائى است كه اصل و عمود در انها افيون است
[ طلاى افيون مسكن صداع و وجع شقيقه ]
طلاى افيون مسكن صداع و وجع شقيقه كه به نهايت شدّت داشته باشد و شخص را بىطاقت كرده باشد
صنعت آن
صندل سرخ صندل سفيد تخم كاهو كل نيلوفر از هريك سه درم شياف ماميثا و دو درم افيون پوست بيخ لفاح از هريك يك مثقال كوفته بيخته بكلاب و آب عنب الثعلب تازه و آب كشنيز تازه سرشته بر پيشانى و شقيقه طلا نمايند
[ طلاى ديگر از براى صداع بارد و شقيقهء باردهء ]
طلاى ديكر از براى صداع بارد و شقيقهء باردهء اين طلا مسكن جميع اوجاع بارده است
صنعت آن
مشك تركى يك درم صبر سقوطرى فربيون جندبيدستر صمغ عربى عود هندى زعفران از هريك دو درم افيون يك درم و نيم باب كرفس طلا نمايند
طلاى جيد براى شقيقه
صنعت آن
زعفران صمغ عربى افيون سوده به سفيدهء تخم مرغ سرشته بر دو پارهء كاغذ كه بر انها از سوزن سوراخ بسيار كرده باشند ماليده بر دو صدغ بچسبانند
طلاى لاذوقيه به جهت شقيقه از حضرت علامى والد ماجد آن مرحوم قدّس سره
صنعت آن
برك مورد مرمكى صبر سقوطرى حضض مكى حضض هندى صمغ عربى نشاسته انزروت سفيد سك المسك كثيرا فوفل قشار كندر كلنار فارسى اقاقيا دمالاخوين شياف ماميثا از هريك يك جزو افيون دو جزو زعفران نيم جزو كوفته و بيخته باب برك مورد سرشته اقراص سازند و در وقت حاجت يك قرص را بسفيده تخم مرغ سوده بر پارچهء كاغذى به شكل دينارى چيده بسوزن سوراخ بسيارى در آن كرده و دوا را در آن طلا كرده بر شريان صدغ بچسبانند
طلاى ديكر از براى شقيقه حار و صداع حار
صنعت آن
بزر البنج سفيد تخم كاهو شياف ماميثا برك كل سرخ صندلين فوفل پوست بيخ لفاح افيون كوفته و بيخته بكلاب و سركه سرشته بر شقيقه طلا كنند و بر بالاى آن خرقه كتانى كه بكلاب و سركه تر كرده باشند كذارند و اعاده كنند چون كرم شود بچكانند اين دوا را در بينى و كوش با روغن كل سرخ و اندكى سركه انكور پس اكر بوده باشد وجع شديد اضافه ادويه مذكوره نمايند انزروت و بچسبانند بر صدغين و بچسبانند بر بالاى آن قطعه سرب رقيق و بكذارند تا خشك شود منع نبض شريان كند و اين را لازوق نامند
طلاى ديكر كه جهة صداع حار نافع است منقول از قرابادين شفائى
صنعت آن
صندل سرخ صندل سفيد تخم كاهو از هريك سه درم كل نيلوفر كل سرخ از هريك چهار درم زعفران يك درم افيون شياف ماميثا از هريك دو درم بيخ لفاح يك مثقال باب برك كاهو تازه ساييده بر پيشانى و صدغين طلا كنند
طلائيكه چون بر پيشانى بمالند دفع صداع نمايد
صنعت آن
افيون زعفران قرنفل صمغ عربى اجزاى مساوى در آب برك ليمو كاغذى با آب ليمو سائيده بر پيشانى بمالند مجرب است
طلاى ديكر از براى شقيقه و صداع كه درد را در ساعت ساكن كند
صنعت آن
بيخ لفاح كندر زعفران صبر سقوطرى از هريك يك درم بزر البنج دو درم كل ارمنى يك درم و نيم صمغ عربى انزروت سفيد مرمكى صافى از هريك نيم درم افيون دانكى كافور قيصورى حبه كوفته بيخته باب سرشته بر شقيقه و پيشانى و محل درد طلا نمايند
طلاى ديكر از براى تسكين وجع صداع صفراوى مستعمل بعد از تنقيه
صنعت آن
تخم كاهو بزر البنج افيون زعفران كافور قيصورى سوده باب كشنيز تازه سرشته بر سر طلا نمايند
طلاى نجيبى
اين طلا را نجيب الدّين سمرقندى در قرابادين خود ذكر كرده و كفته كه نافع است از براى صداع دموى هركاه بوده باشد با آن ضربان بحيثيتى كه برداشت آن را نداشته باشد چون استعمال كرده شود بعد از فصد قيفال
صنعت آن
صندلين فوفل كل ارمنى شياف ماميثا از هريك ده درم پوست بيخ لفاح بزر البنج سفيد افيون زعفران كافور قيصورى از هريك يك درم همه را كوفته و بيخته بكلاب قدرى سركه سرشته پارچه كتانى را بان الوده كرده بر سر بكذارند و دمبهدم از دواى مذكور بر آن بچكانند كه خشك نشود
طلاى ديكر نافع از براى صداع حار
هركاه بوده باشد وجع شديد بحيثيتى كه عليل برداشت آن نداشته باشد اين طلا درد را در ساعت تسكين ميدهد
صنعت آن
انزروت سفيد نيم جزو صندل دو جزو افيون سدس يك جزو زعفران مثل افيون كوفته بيخته بعصاره كاهو سرشته بر صدغين طلا نمايند
[ طلاى ديگر از براى تسكين صداع حار ]
طلاى ديكر از براى تسكين صداع حار هركاه از تدابير ديكر تسكين نيابد
صنعت آن
صندل سرخ صندل سفيد از هريك يك درم افيون زعفران از هريك يك دانك كوفته بعصاره كشنيز تر و عصارهء كاهوى تر و عصاره عنب الثعلب تر سرشته بر مقدم سر طلا نمايند و كاهى اضافه كرده مىشود در اين طلا نيم درم بزر البنج سفيد هركاه احتياج بر زيادتى تخدير باشد و در نسخه ديكر وزن افيون نيم درم است و بزر البنج داخل نيست و در نسخه ديكر وزن افيون دو دانك و بزر البنج نيم درم است و كفته كه بكلاب و آب كاهوى تازه سرشته طلا نمايند
نسخه ديكر اين طلا
صندل سرخ صندل سفيد از هريك پنج درم انزروت سفيد سه درم افيون يك درم سوده باب كشنيز تازه و آب كاهو تازه سرشته طلا نمايند
طلاى ديكر كه درد سر حار را در ساعت تسكين دهد
صنعت آن
افيون زعفران از هريك