اخضر تخم سداب تخم كرفس اشنه كبريت زرد از هريك دو درم سركين بز كوهى باداورد از هريك هفت درم فلفل سياه دارفلفل بزر البنج سفيد افيون از هريك هشت درم زراوند مدحرج چهار درم ريوند چينى هفت درم زر ورد ده درم بزرقطونا بسد محرق از هريك چهار درم و دو دانك قفر اليهود كافور قيصورى خربق سياه خربق سفيد سعد كوفى ميعه سائله ماميران چينى تخم هليون از هريك دو درم اصابع صفر برك پرسياوشان وج تركى تخم كاسنى كشت بركشت از هريك ده درم حب المحلب دو درم ماء السوس ماء الشوك از هريك هفت درم عقدهاى كاه پوسيدهء ديوارها هفت درم سركين روباه نيم درم پوست بيخ كبر نيم درم هزارچشان سپندان از هريك چهار درم اجزا كوفته بيخته با سه وزن مجموع ادويه عسل مصفى معجون سازند و بعد از شش ماه استعمال نمايند شربتى مقدار نخودى
[ شليثا به نسخه سيّد اسمعيل در ذخيره ]
شليثا به نسخه سيّد اسمعيل در ذخيره خواصى كه شيخ از اطبا از براى اين معجون ذكر كرده آورده و كفته كه قطوران در كوش و بينى با آب مرزنجوش نافع است از براى صرع
صنعت آن
مشك تبتى خالص عنبر اشهب كافور قيصورى حماما حرمل فرفيون اشنان بنطى اشنه تخم سداب احشاى بقر جبلى كبريت احمر كبريت اصفر خربق سياه لبنى سعد كوفى عود هليون حرمل سفيد ماميران چينى حب المحلب هزارچشان سپندان جلوز هندى شعر الغول انكشت زرد كشت بركشت حليّت طيب سكبينج جاوشير فقاح حنا ريوند چينى حب بلسان عود بلسان حب الاس مصرى مختوم الملك حجر داؤد حليت منتن كشوث كهربا مورد اسفر جفت افريد جوز ابهل مغاث بغدادى مرماحوز بهمن سفيد از هريك ده درم مرواريد ناسفته زعفران فقاح اذخر تخم رازيانه زوفاى يابس از هريك ده درم زر مسحوق سيم مسحوق رزين كياه زاج اساكفه شونيز جزو الثعلب پوست بيخ كبر سليخه عود قمارى خام از هريك نيم درم ابريشم خام مقرض تخم شبت اصل شبت زرنبار درونج عقربى زنجبيل جنطيانا رومى لسان العصافير نمك هندى عاقرقرحا بسد قفر اليهود فو بزرقطونا صعتر فارسى صعتر خوزى خاك چهار راه بيخ خيرى سرخ فرنجمشك حب البان مقشر پوست زرد اترج خشك كرده فاوانيا از هريك چهار درم قرنفل سنبل الطيب اسارون قسط تلخ پرسياوشان قاقله از هريك هشت درم بسباسه ايرسا فقاح بيد پوست بيخ كاسنى هوم المجوس جعده عصاره ايرسا دارشيشعان قردمانا طباشير سفيد از هريك يك درم لفاح يابس فلفل سفيد فلفل سياه دارفلفل افيون زراوند طويل زراوند مدجرج بزر البنج سفيد از هريك هشت درم باداورد عقدهاى كاه بوسيده كه در ديوارها مىباشد حبق جبلى مغز بادام تلخ مقشر از هريك هفت درم انجدان سياه چهار درم و ربع درمى اكليل الملك چهار درم و چهار دانك درمى حيزبوا انيسون شيح ارمنى نمك طبرزد نمك طعام دوقو فطراساليون رب السوس عصاره غافث از هريك سه درم كوردان پنج درم حجر مقناطيس شش درم ادويه خشك را كوفته بيخته و صموغ را در طلاى جيد بخيسانند حل كرده با سه وزن ادويه عسل مصفى بسرشند و در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند و بعد از شش ماه مقدار نخودى با آب كرم استعمال نمايند
اخلاط شليثا به نسخه ابن جزله صاحب منهاج الادويه
صنعت آن
مشك خالص حماما عود بلسان افربيون اشنان اخضر بنطى تخم كرفس تخم سداب اشنه كبريت زرد سركين كاو و يا سركين بز كوهى كافور خربق سفيد خربق سياه ميعه سائله ماميران چينى تخم هليون اصابع صفر پوست بيخ كاسنى حب المحلب خردل سفيد از هريك دو درم مرواريد ناسفته زعفران ساذج هندى دبق سليخه سياه غير مقشر جوزبوا جندبيدستر فقاح اذخر تخم جرجير زر ورد از هريك ده درم سودهء زر سودهء سيم زرنب حب بلسان زاج كفشكران شونيز سركين روباه پوست بيخ كبر از هريك نيم درم ابريشم خام محرق مقرض فلفل سفيد زنجبيل بيخ شبت جنطيانا شكوفه لسان العصافير نمك هندى صعتر فارسى عاقرقرحا بندق هندى زراوند مدحرج اسقيل قفر اليهود هزارچشان از هريك چهار درم قرنفل سنبل الطيب قسط تلخ حرمل چوب پرسياوشان قاقلة از هريك هشت درم اصل السوس اسمانكونى كه ايرسا است بسباسه خاك چهار راه ماء الشوك از هريك يك درم مصطكى سه درم لفاح بيست عدد تخم رازيانه زوفاى خشك از هريك شش درم فلفل سياه دارفلفل بزر البنج سفيد زراوند طويل افيون از هريك بيست درم اكليل الملك چهار درم و نيم بزرقطونا بسد محرق از هريك دو درم و دو دانك ادويه خشك را كوفته بيخته و آنچه خيسانيدنى باشد در مثلث بخيسانند و حل سازند مجموع را با سه وزن ادويه عسل مصفى معجون سازند و بعد از شش ماه مقدار نخودى با آب باديان يا آب مطبوخ بيخ كرفس بياشامند
ترياق كبير مسمّى به ترياق غرزه
اين ترياق تاليف حكيمى است كه باسم آن معروف شده و اين ترياق خليفه و قائم مقام ترياق فاروق است يوحنا كفته كه اين ترياق نافع است از براى كزيدن جميع جانوران سمى و بادهاى غليظ احشا و اوجاع كبد و احشا و طحال و صرع و جنون و خفقان و لقوه و فالج و اكر بچه در شكم مادر مرده باشد يا مشكل زايد چون يك مثقال ازين ترياق فرو برد اسان زايد و جميع امراض باردهء سوداويه و بلغميه را منفعت دارد
صنعت آن به نسخه شيخ رئيس كه در قرابادين قانون ذكر كرده
بكيرند حماما مرمكى صافى سنبل هندى ساذج هندى لك منقى مغسول عصاره ماميثا قرنفل ريوند چينى طين قيموليا قسط سفيد تلخ جنطيانا اذخر مكى از هريك دوازده مثقال فقاح اذخر عصاره هيوفا قسطيداس يعنى عصاره لحية التيس مقل ازرق از هريك هشت مثقال عاقرقرحا دارچينى تخم رازيانه كبريت زرد تخم شبت كبد مالكى اسارون قردمانا افربيون ناردين اقليطى كه سنبل رومى است فقاح كرم ورد دفلى يعنى كل خرزهره انيسون فو از هريك شش مثقال زعفران سى و شش مثقال فطراساليون و آن تخم كرفس كوهى است دوقو و آن تخم جزر اقليطى است و بزعم قومى دوقو تخم جزر برى است از هريك سه مثقال و در نسخهء ديكر فقاح سنبل اقليطى از هريك سه مثقال داخل است كثيرا سفيد تخم خشخاش سفيد فلفل سياه از هريك سه مثقال ايرسا يعنى اصل سوسن اسمانجونى پانزده مثقال ليان ابيض بزر البنج سفيد از هريك بيست و هشت مثقال سليخه سياه غنچه كل سرخ منزوع الاقماع اقراص اندروخورون از هريك نه مثقال تخم سداب يك مثقال حب اترج مقشر سماق منقى از حب از هريك دو مثقال روغن بلسان بيست و چهار مثقال فقاح مرو چهار مثقال و نيم عصاره ارطميثا و ارطمثا و ارطاماسيا نيز بر نجاسف است كه آن را قيصوم برى كويند پوست بيخ كاسنى از هريك بيست مثقال برك اترج سيزده مثقال صموغ را نيم كوفته در شراب صافى جيد الجوهر كه آن را شراب اصل نامند يا جمهورى يا مثلث يا نبيذ زبيب و عسل بخيسانند و حل سازند و باقى ادويه را كوفته بيخته بان داخل كرده مجموع را با عسل مصفى سه وزن ادويه معجون سازند و در ظرفى چنان كه در ترياق فاروق ذكر شد نكاه دارند و بعد از شش ماه تمام استعمال نمايند بدستور استعمال ترياق اكبر بعض از اطبا قدرى اشق در اين ترياق داخل كردهاند و راى قومى آن است كه اشق نبايد داخل نمود به جهت آنكه مضر است بمعده و اين نسخه شيخ الرئيس سواى عسل و شراب و اشق كه بعضى اطبا داخل كردهاند پنجاه و يك جزو مفرد و يك جزو اقراص اندروخورون و وزن مجموع پانصد و هفتاد و هفت مثقال و نيم است و مزاجش كرم است در اول درجه دويم و خشك است در اخر درجه دويم و يوحنا بن سرابيون و اكثر متاخرين ادويه كه درين نسخه به وزن شش مثقال است به وزن سه سه مثقال و باقى را در وزن مساوى اين نسخه و بعوض