و كفته شده سزاوار آن است كه آشاميده شود بعد از تنقيه تا چهل روز و سعوط كرده شود بان هر روز و طلا كرده شود از آن بر سر و معده و مراق ابو سهل مسيحى كفته كه سزاوار آن است كه در ماليخوليا عمده توجه طبيب بعد از تنقيه بامر قلب باشد پس بدرستى كه تقويت قلب عظيم النفع است در امر فزع و وسواس سوداوى و اين باشاميدن ترياق فاروق مىشود با شرابى كه خيسانيده باشند در آن كاوزبان و بادرنجبويه سيد اسمعيل كفته بايد كه تقويت صاحب ماليخوليا بارد نمود بعد از فصد و اسهال سودا شيخ رئيس كفته هرگاه ماليخوليا حادث از سوء مزاج بارد ساذج باشد كافى است در علاج آن استعمال به تسخين قلب مفرحات حاره و ترياق فاروق بعض اطبا كفته هرگاه فراگرفته شود از ترياق اكبر مقدار يك دانك و آشاميده شود با خمر عنبى كه خيسانيده يا جوشانيده باشند در آن كاوزبان و بادرنجبويه يا آشاميده شود با خمر عنبى كه داخل كرده باشند در آن شراب كاوزبان يا شراب بادرنجبويه يا شراب عنبى ممزوج به عرق كاوزبان و عرق بادرنجبويه در علت ماليخوليا ممزوج به عرق كاوزبان و عرق بادرنجبويه در علت ماليخوليا بعد از تنقيه بايارجات اصلاح مزاج قلب و دماغ مىكند و نافع است آن را
قطرب
شيخ الرئيس رحمه الله تعالى كفته كه تقويت قلب اصحاب قطرب به اين ترياق و آنچه جارى مجراى اين باشد بعد از استفراغ ماده و ترتيب مزاج از لوازم است و ليكن مىباشيم محتاج به تسخين قلب ايشان بانچه مقوى قلب باشد چون ترياق فاروق و مفرحات حاره و ترطيب بدن و تنويم ايشان باشياى بارده رطبه و مخدّره چون ماء الشعير با شراب خشخاش تا زياده نكردد احتراق به تسخين امثال اين ادويه بسبب كثرت بيدارى مىفرمايند كه ترياق فاروق نو كه زياده بر شش ماه تا يك سال بر آن نگذشته باشد چون آن را تنويم قوى است بهتر است از براى ايشان از متوسط آن كه اقوى است در حرارت و تنويمش ضعيف است روفس كفته كه اين ترياق انفع ادويه از براى اصحاب قطرب است پس اكر احداث بيدارى زياده نمايد بايد كه كذاشته شود برايشان پارچهء كتانى تر كرده بشير دختران و روغن بنفشه تا در دماغ ايشان ترى حاصل شود
جنون و اختلاط عقل و وسواس و نسيان و سكته
و نيز اين ترياق نافع است از براى جنون و اختلاط عقل مقدار بندقه بعد از تنقيه به مثل ايارج لوغاذيا و ايارج ثيادريطوس شيخ الرئيس كفته كه از ادويه مركبه نافعه از براى وسواس و جنون ترياق فاروق است و نيز نافع از براى نسيان بلغمى طبرى كفته كه هرگاه زائل نشود نسيان بلغمى باشاميدن ايارج لوغاذيا و سائر تدابير پس بياشامان آن را اكر مزاجش برداشت داشته باشد و وقت نيز مانع نباشد اندكى بعد از اندكى ترياق فاروق و امر فرمائى صاحب آن را كه اندكى ازين ترياق بر حنك بمالد و ببويد اين ترياق را نيز نافع است از براى سكته وقتى كه ممكن باشد فرو رفتن چيزى بكلوى صاحب سكته چون مقدار نيم مثقال آن را در ماء العسل در كلوى ريزند محمد بن ذكريا كفته كه داده مىشود از آن براى صاحب سكته از نيم مثقال تا يك مثقال با آب مطبوخ سداب ابن نوح قمرى و ابن الياس و جرجيس و اهرن و رازى و ابن بطلان و بوسهل مسيحى كفتهاند كه نافع است اصحاب سكته را ريختن به حلق ايشان با قمع بعد از فصد اكر واجب باشد بعد از حقنه و استعمال عطريات چند مرتبه هر مرتبه نيم درم تا نيم مثقال و با يك درم تا يك مثقال از ترياق فاروق و يا مثروديطوس محلول بماء العسل و اكر ماء العسل حاضر نباشد باب مطبوخ انيسون و مصطكى تنها و يا با زيره كرمانى كه حل كرده باشند در آن جلنجبين عسلى يا بىجلنجبين عسلى اكر حاضر نباشد باب كرم قرشى كفته كه هركاه ممكن باشد صاحب سكته را بلع بياشامان او را اندكى ترياق فاروق يا ترياق اربعه محلول در ماء العسل سمرقندى كفته كه از معالجات جيده از براى صاحب سكته بلغمى ايجاز ترياق كبير است يا مثروديطوس يا مخلص اكبر در حلق صاحب سكته بقمع يا به غير قمع و اكر اين ترياق يافت نشود بدل هريك ازينها مطبوخ انيسون و زيرهء كرمانى و مصطكى است كه حل كرده باشند در آن جلنجبين عسلى و صافى كرده در حلق او ريزند شيخ رئيس كفته كه چون ممكن باشد بعد از استفراغ فرو رفتن چيزى به حلق صاحب سكته پس بايد كه بريزند در او مقدار بندقه از ترياق اكبر يا مثروديطوس يا شليثايا انقرد يا ياشنجرنيا و آنچه شبيه به اينها باشد صرع و نيز اين نافع است از براى صرع هرگاه آشاميده شود بعد از تنقيه به مثل ايارج ثيادريطوس و ايارج جالينوس و غرغره كرده شود بمحلول آن در سكنجبين عنصلى و همچنين آشاميدن آن با سكنجبين عنصلى و لازم است كه اولا بعد از تنقيه غرغره كرده شود بان پس نوشيده شود از آن مقدار ربع مثقالى تا نصف مثقالى با سكنجبين عنصلى محلول باب كرم و كفته شده كه بايد آشاميده شود اين ترياق از براى صرع مقدار ترمسه باب كرم حكيم مؤمن در قرابادين تحفة المؤمنين كفته كه مقدار شربتى از آن از براى صرع يك بندقه است تا نصف مثقال كه تا چهل روز بخورند و سعوط كنند بان نيز هر روز و طلا كنند بان نيز بر سر حكيم معصوم در قرابادين خود آورده كه بايد آشاميده شود ازين ترياق از براى صرع مقدار نيم درم تا يك درم با ماء العسل رازى كفته كه عطا كرده مىشود ازين ترياق از براى صرع مقدار نيم مثقال تا يك مثقال باب مطبوخ سداب شيخ رئيس كفته كه ادويه مركبه نافعه از براى صرع اين ترياق است بولس كفته كه هركاه بوده باشد صرع بسيار قوى پس علاجش بعد از استفراغ بمعجون نجاح آشاميدن ترياق اكبر است پس بدرستى كه نيست عديلى مر آن را در نفع از براى اين علت خصوص از براى صرع بمشاركت قدمين و ساقين و رحم و ثديين بسبب مادهء بارده و يا ريح غليظ مرتفع از آن اعضا بسوى دماغ قرشى كفته كه بسا باشد كه صاحب صرع بعد از استفراغ محتاج باشد بسوى تبديل مزاج اكر بازمانده باشد سوى مزاج ردى باستعمال ترياق فاروق و در كافى طب مزبور است كه نيست دوائى مثل ترياق اكبر از براى صرع حادث از نيش زدن عقرب بر عصب
فالج و استرخا
و نيز اين ترياق نافع است از براى فالج چون آشاميده شود بعد از تنقيه به مثل ايارج فيقرا يا اطريفل و سعوط كردن به اين ترياق با روغن شونيز بعد از تنقيه نافع است از براى فالج و چون خورده شود ازين ترياق بعد از تنقيه از نيم مثقال تا به قدر بندقه چهل روز متوالى و سعوط كرده شود بان هر روز و طلا كرده شود بر اعضاى مسترخيه و قفاى سر و فقرات نافع است از براى فالج و استرخا و كفته شده كه اين ترياق عظيم النفع است از براى فالج و استرخا هركاه استعمال كرده شود بعد از تنقيه و استفراغ تمام به مثل ايارج لوغاذيا و ايارج جالينوس و ايارج ثيادريطوس و سزاوار آن است كه آشاميده شود اين ترياق از براى فالج يا مطبوخ رازيانه و تخم كرفس و انيسون و بسفايج با روغن حب الخروع و يا آنكه داده شود از آن هر روز از نيم درم تا يك درم با ماء الاصول شيخ الرئيس كفته كه تدريج كرده شود بر صاحب فالج باشاميدن اين ترياق از يك دانك پس زياده كنند اندكاندك و زياده نكنند از يك درم و كاهى مخلوط ميكنند آن را با كنجد مقشر و شكر و نيز كفته كه نيست دوائى از براى اصحاب فالج و استرخا مانند اين ترياق ابو سهل مسيحى كفته كه هرگاه برسد زمان انحطاط فالج پس لازم است كه استعمال اين ترياق بابى كه جوشانيده باشند در آن قردمانا و نانخواه و تخم سداب از براى تبديل مزاج ابن نوح قمرى نقل كرده از ابى منصور كه كفته سزاوار نيست استعمال مسهلات قويه در فالج تا چهار روز و اكر مرض صعب باشد تا هفت روز به جهت آنكه مسهل قوى مىافزايد در علت بلكه بايد استعمال كرده شود حقنهاى حاده و بياشامانند او را ادويه ملطفه خلط دائم مانند ترياق فاروق بابى كه جوشانيده باشند دران شبت و نانخواه و انيسون و قردمانا و تخم سداب و مصطكى و بعد از يك هفته