باديان ملطف بلغم است و مستعد ميكرداند خلط را از براى دفع و نيز نافع است از براى استرخا و سائر امراض بارده عصبى
صنعت آن
بكيرند سركه اسقيل ده رطل عسل مصفى سه رطل مثلث دو رطل همه را مخلوط نموده پس بكيرند پياز اسقيل پاك كرده دو رطل زنجبيل رازيانه حليت عاقرقرحا پودنه برى از هريك پنج درم تخم كرفس زيره كرمانى كروبا اسطوخودوس از هريك دو درم و نيم همه را نيم كوفته در سركه و عسل و مثلث مذكور داخل نمايند و در تابستان يك هفته در افتاب كذارند و در زمستان دو هفته پس صافى نموده در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند شربتى يك اوقيه
فصل در بيان شرابهاى كه اصل و عمود در انها اسقيل است
شراب اسقيل تاليف آن مرحوم از براى سكته مجرب
صنعت آن
حبّ بلسان حرمل ايرسا جنطيانا پوست بيخ دردار كه آن را شجرة البق كويند سنبل الطيب قنطوريون دقيق صعتر فارسى شونيز وج تركى عود الصليب فوة اصباغين از هريك دو مثقال همه را نيم كوفته يك شب در بيست اثار سركه اسقيل و دو من و نيم آب بخيسانند و روز ديكر بجوشانند تا به نصف رسد صافى نموده مويز سرخ منزوع العجم بيست و پنج مثقال داخل كرده باز بجوشانند تا مهرا شود بمالند و از پالايش بپالايند پس حلتيت جاوشير سكبينج لبان ذكر مصطكى از هريك يك مثقال در نبيذ زبيب و عسل يا ماء العسل رقيق نيم كرم حل كرده صافى نموده در مطبوخ داخل كرده عسل مصفى يكمن اضافه نموده باتش ملايم بهپزند تا بقوام شراب آيد فرود آورده سرد كرده در شيشه نكاه دارند و هر روز صبح ناشتا يك اوقيه آن را با عرق بادرنجبويه بنوشند
[ شراب اسقيل منقول از كامل الصناعة نافع از براى صلابت سپرز ]
شراب اسقيل منقول از كامل الصناعة نافع از براى صلابت سپرز و جكر و تفتيح سده و تقطيع لغليظه و رفع ضيق النفس و سرفه كهنه كه از بلغم و رطوبت باشد
صنعت آن
بكيرند پياز عنصل يك رطل و نيم و بكارد چوبى ريزه كرده و با پانزده سركه انكور ملايم بجوشانند تا مهرا شود پس صافى نموده در هريك رطل از آن يك رطل و نيم شكر سفيد داخل كرده بقوام اورند و امين الدوله و جمعى از قدما اين ادويه را اضافه آن شراب نمودهاند زنجبيل زيره كرمانى عاقرقرحا بيخ انجدان زوفاى خشك پودنه خشك نعناع خشك از هريك پنج مثقال فلفل سياه ده مثقال تخم جزر برى كاشم از هريك دو مثقال و نيم قردمانا دو مثقال و نيم قردمانا دو مثقال سداب شش مثقال ساذج هندى سه مثقال با عسل در سركه بخيسانند و بجوشانند و درين صورت جهت علل عصبانى و امراض بارده مزمنه بنهايت نافع است
[ شراب اسقيل منقول از قرابادين معصومى ]
شراب اسقيل منقول از قرابادين معصومى سرفه كهنه و ضيق النفس را سود دارد و طبع كند
صنعت آن
انجير زرد شصت عدد اسقيل مشوى هفت و نيم درم مويز بيدانه پانزده درم انيسون سه درم همه را در قدرى آب و سركه بخيسانند و تا سه روز بكذارند و پس از سه روز يكمن ديكر آب صاف داخل كرده بجوشانند تا آنكه اجزا مهرا شود بپالايند و با رطلى عسل صاف بقوام اورند
[ شراب اسقيل تاليف حكيم مير محمد مؤمن نافع از براى سرفه كهنه ]
شراب اسقيل تاليف حكيم مير محمد مؤمن نافع از براى سرفه كهنه و ضيق النفس و مراد سوداوى و بلغمى و سده احشا و تقويت معده و دماغ
صنعت آن
پياز عنصل زوفاى خشك اصل السوس كل كاوزبان پرسياوشان اسطوخودوس غاريقون هش سفيد از هريك پنج مثقال نعناع خشك رازيانه بيخ سوسن كبود قردمانا از هريك سه مثقال در يكصد پنجاه مثقال سركه انكورى كهنه و چهارصد مثقال آب دو سه روز بخيسانند بجوشانند تا به نصف رسد پس صافى نموده با سه صد مثقال شكر بقوام اورند و هر روز از اين شراب از پنج مثقال تا ده مثقال تا ده مثقال تا ده مثقال به آب مطبوخ پرسياوشان و امثال آن بنوشند
فصل در بيان غرغرههائى كه اصل و عمود در انها اسقيل است
غرغره نافع از براى لقوه
صنعت آن
مرزنجوش صعتر عاقرقرحا خردل پوست بيخ كبر انار دانه حامض زنجبيل نيم كوفته جوشانيده صافى نموده سكنجبين عنصلى داخل كرده غرغره نمايند
غرغره ديكر نافع از براى لقوه
صنعت آن
مرزنجوش صعتر فارسى عاقرقرحا خردل زوفاى خشك مويز زنجبيل فلفل از هريك دو درم حب الرمان حامض بريان كرده ده درم كوفته به سكنجبين عنصلى سرشته به آب نيم كرم حل كرده غرغره نمايند
فصل در بيان اقراص اسقيل مستعمل در ترياق فاروق
صنعت آن به نسخه شيخ رئيس
كفته كه واجب است اختيار اسقيل رطب كه مستحكم و سنكين باشد و نبوده باشد بسيار كوچك و نه بسيار عظيم به جهت آنكه بسيار خورد است در وى رطوبت نباشد و سخت خشك باشد و آنچه بسيار بزرك است در وى رطوبت فضلى بسيار باشد و آنچه متوسط معتدل است و بايد كه ظاهر آن ميل بسرخى داشته باشد يا به بنفشى پس آن را كوفته سر و بن آن را بكارد چوبى دود كرده بخمير بكيرند و نبايد كه آن را بكل بكيرند و مشوى كنند آن را در ديكى يا در تنورى كه كرم تابيده و خاكستر آن را بيرون آورده باشند بر روى خشتى بكذارند يا در تابهء نانپزى تا نضج يابد پس بيرون اورند و بكيرند مغز آن را كه نرم است و پوست بالاى آن را كه سخت است دور كنند و نرم بكوبند بهنحوىكه چون برهم كردد و مخلوط كنند بان آرد كرسنه و غير اندر و ماخس با آرد كرسنه را مساوى اسقيل ميكنند پس چون مخلوط كنند اسقيلى مشوى را بدقيق كرسنه بايد كه بسازند از آن اقراص نازك و دست را بروغن كل سرخ چرب نمايند در حين اقراص ساختن به جهت آنكه تيز اسقيل را باز دارد و خشك كنند آن را و نكاه دارند منفعت مخلوط كردن آرد كرسنه بان آن است كه رطوبت آن را نشف كند و نكذارد كه متعفن شود شيخ داؤد كفته اقراص اسقيلى كه واقع مىشود در ترياق فاروق نيز نافع است از براى سموم و ربو و عسر نفس و جهت جبر كسر و استسقا بيعديل است و اندر وى قوتى است كه كرمى در روها تولد كند پاك سازد و بكشد انها را و مضرت زهرهاى زيان كار را دفع كند
صنعت آن به نسخه شيخ داود انطاكى
عنصل مشوى در عجين را بكوبند و مثل آن آرد كرسنه بان مخلوط كرده به شراب بسرشند و اقراص سازند بعد از آنكه دست را بروغن كل چرب نموده باشند و بعضى كفتهاند كه اين قرص را بعد از دو ماه استعمال نمايند و قوتش تا دو سال باقى ميماند و بعضى بدل شراب مثلث كردهاند
فصل در بيان لعوقاتى كه اصل و عمود در انها اسقيل است
[ لعوق اسقيلى جهت ربو و ضيق النفس بارد بلغمى ]
لعوق اسقيلى جهت ربو و ضيق النفس بارد بلغمى و به جهت بلغم غليظ لزج بغايت مفيد است
صنعت آن
پياز اسقيل مشوى فراسيون بيخ سوسن كبود با عسل مصفى لعوق سازند و با آب مطبوخ حاشا و فودنج جبلى و برنجاسف استعمال نمايند نافع باد
[ لعوق اسقيل كه سيد اسمعيل در ذخيره ذكر كرده ]
لعوق اسقيل كه سيد اسمعيل در ذخيره ذكر كرده سينه را از اخلاط غليظه پاك سازد و ربو و سرفه بلغمى و ضيق النفس را نافع باشد
صنعت آن
بكيرند اسقيل تر و سر و بن و پوست سخت آن را بكارد چوبى دود كنند و در پاتيل سنكى يا نقرئى يا مسى تازه قلعى كرده باهم چندان عسل مصفى باتش نرم چندان بهپزند كه اسقيل مهرّا شود هر صبح يك كفچهء از آن بخورند
لعوق اسقيلى اقوى از اول
صنعت آن
اسقيل مشوى خشك كرده سه درم ايرسا دو درم فراسيون زوفاى خشك از هريك يك درم كوفته پخته بعسل سرشته لعوق سازند