در يك رطل از آن يك رطل و نيم شكر طبرزد و در ديك سنكى باتش ملايم بهپزند و كف آن را بكيرند تا بقوام آيد پس از آتش فرود آورده سرد كرده در ظرف زجاجى نكاه دارند
[ سكنجبين اسقيلى معروف بسكنجبين عنصلى مركب ]
سكنجبين اسقيلى معروف بسكنجبين عنصلى مركب نافع از براى عسر البول و درد پهلو و درد معده و سوء استمرا و جشاى حامض و جميع علل اعضاى عصبانى و امراض بارده مزمنه
صنعت آن
بكيرند اسقيل پاك كرده دو رطل زنجبيل رازيانه انيسون بيخ انجدان عاقرقرحا فقاح اذخر پودنه نهرى نعناع خشك از هريك يك اوقيه فلفل دارفلفل تخم كرفس از هريك يك اوقيه قردمانا دو درم سداب شش اوقيه تخم كزبردى نانخواه كاشم ساذج هندى از هريك نيم اوقيه نيم كوفته در شش قسط از سركه عنصل و دو قسط عسل مصفى و دو قسط ميپنحتج در تغار سبز پاكيزه كرده هفت روز در افتاب كذارند پس بپالايند و در ديك سنكى كرده بپزند و در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند شربتى يك اوقيه و اين سكنجبين را پيش از طعام و بعد از طعام توان خورد
[ صنعت آن سكنجبين به نسخه امين الدوله ]
صنعت آن سكنجبين به نسخه امين الدوله كه در جامع خود ذكر كرده بكيرند پياز اسقيل سفيد پاك كرده يك رطل و نيم و بكارد چوبى ورق كنند پس بكيرند زنجبيل زيرهء كرمانى عاقرقرحا بيخ انجدان زوفاى خشك پودنه نعناع خشك از هريك پنج مثقال فلفل ده مثقال تخم جزبردى كاشم از هريك دو مثقال و نيم قردمانا دو مثقال سداب شش مثقال ساذج هندى سه مثقال اجزا را تمام نيمكوفته با عنصل و در پانزده رطل سركه انكورى بخيسانند پس بجوشانند و بپالايند و بازاى هر رطلى يك رطل و نيم شكر سفيد يا عسل مصفى داخل كرده بجوشانند تا بقوام آيد
[ سكنجبين اسقيلى مركب به نسخه محمود بن الياس شيرازى نافع از براى استسقا ]
سكنجبين اسقيلى مركب به نسخه محمود بن الياس شيرازى نافع از براى استسقا و امراض بارده احشا و ربو و ضيق النفس و انتصاب نفس و سعال مزمن بلغمى و تفتيح سدهاى كبد و طحال و اسقاط جنين زنده و مرده و فالج و لقوه و سرسام بلغمى معروف بلثيرغس و از براى نسيان بلغمى آشاميدن آن
صنعت آن
سركه عنصل ده من عسل مصفى سه من مثلث دو من اين مجموع را مخلوط كرده پس بكيرند اسقيل پاك كرده بكارد چوبى ريزه ريزه كرده يكمن زنجبيل رازيانه حلتيت عاقرقرحا پودنهء برى از هريك ده درم تخم كرفس زيرهء كرمانى كروبا از هريك پنج درم نيم كوفته در سركه عنصل مذكور انداخته يك هفته در افتاب كذارند پس بپالايند و در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند و در نسخهء ديكر سداب خشك فلفل سياه از هريك ده درم داخل است
سكنجبين اسقيلى مسهل بلغم به نسخه شيخ الرئيس
صنعت آن
بكيرند سركهء عنصل يك رطل آب خالص دو رطل پس بخيسانند در آن پوست بيخ رازيانه بيخ كرفس پوست بيخ كبر تربد سفيد مدبر از هريك سه درم يك شبانروز پس بجوشانند آن مقدار كه دو حصه برود و يك حصه بماند پس بپالايند و به وزن آن عسل مصفى داخل كرده بجوشانند در ديك سنكى تا نزديك بقوام رسد پس بكيرند مغز حب السّلاطين و مغز خسكدانه آن مقدار كه دانند صالح است از براى قوت شخص و هر دو را سائيدهء در كيسه كتانى نازكى كرده در آن اندازند و كيسه را در آن دايم بمالند تا آنچه در آن است برايد چيزى در آن نماند پس چون بقوام آيد برداشته سرد كرده در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند و در وقت حاجت استعمال نمايند يك اوقيه آن را و در نسخهء ديكر قانون بجاى رند چينى كه حب السّلاطين است ريوند چينى داخل است
سكنجبين اسقيلى مسهل بلغم به نسخه ديكر
صنعت آن
بكيرند سركه عنصل يك رطل آب خالص دو رطل و بخيسانند در آن پوست بيخ كرفس بيخ باديان از هريك ده درم تخم كرفس تخم باديان از هريك دو درم و نيم يك شبانروز پس بجوشانند و بپالايند پس بكيرند مغز حب القرطم مقدار پنج استار و بكوبند و در سركهء مذكور شيره كشيده و به وزن سركه مذكور عسل مصفى داخل كرده بجوشانند و در وقت طبخ مقدار بيست درم تربد سفيد كوفته پخته در كيسه كتانى بسته در آن ديك سنكى اندازند و لمحه بلمحه كيسه را بمالند و بفشارند تا كيسه تهى كردد و بقوام آيد شربتى از ده درم تا پانزده درم
[ سكنجبين اسقيلى مسهل تاليف حكيم سيّد محمد مؤمن ]
سكنجبين اسقيلى مسهل تاليف حكيم سيّد محمد مؤمن سرفه كهنه و ضيق النفس و مواد بلغمى و سوداوى و سده احشا را نافع است و تقويت معده كند و به جهت امراض بارده اعضاى عصبانى و دماغ نافع است و تقويت دماغ كند
صنعت آن
پياز عنصل پاك كرده بكارد چوبى ريزه ريزه كرده ده مثقال زوفاى خشك اصل السوس كاوزبان پرسياوشان اسطوخودوس غاريقون سفيد از هريك پنج مثقال رازيانه نعناع خشك ايرسا از هريك سه مثقال در يكصد و پنجاه مثقال سركه عنصل و چهارصد و پنجاه مثقال آب خالص سه شبانروز بخيسانند پس بجوشانند تا به نصف رسد و بپالايند و با سه صد مثقال قند سفيد بقوام اورند و هر روز پنج مثقال تا ده مثقال آن را به آب مطبوخ پرسياوشان و امثال آن بنوشند
سكنجبين اسقيلى كه كرده را از ريم پاك كرداند
صنعت آن
پياز اسقيل مشوى رازيانه نظراساليون صمغ البطم و قصب الذريره برك عليق راسن خشك اجزا را متساوى در نيم من سركه و يك من آب بهپزند تا به نيم من برسد و بمالند و بپالايند و با يك من عسل مصفى بقوام سكنجبين آورند شربتى بيست درم
سكنجبين اسقيلى زوفاى نافع از براى صرع
صنعت آن
زوفاى خشك صعتر فارسى بزر سيساليوس از هريك سه مثقال شب در سركه اسقيل سه ربع رطلى بخيسانند و صبح جوشاينده صافى نموده عسل مصفى يك رطل داخل كرده بقوام اورند شربتى يك اوقيه ابن نوح قمرى كفته بايد كه بياشامانند اصحاب صرع را در زمستان اين سكنجبين پس بدرستى كه زائل كرداند صرع را در زمستان اين سكنجبين پس بدرستى كه زائل كرداند صرع جمعى كثير را به جهت آنكه مقطع اخلاط لزجهء غليظه است و نمىكذارد كه متولد كردد در معده و سينه خلطى غليظ و اين بسبب آن است كه درين سكنجبين سه قوّت مىباشد كه به اين قوتها تنقيه رطوبات مىكند يكى آنكه منقى و جالى است دويم آنكه ملين بطن است سيوم آنكه مدر است و بايد كه آشاميده شود اين سكنجبين سه قوت مىباشد كه به اين قوتها تنقيه رطوبات مىكند يكى آنكه منقى در فصل زمستان اما در فصل تابستان بايد كه بياشامند سكنجبين عنصلى ساده را با شراب افسنتين و هرگاه لطيف شد خلط به اين تدبير پس پىدرپى اسهال آن خلط نمايد بمسهلات سودا اكر سوداوى باشد ابو سهل مسيحى كفته سكنجبين عنصلى عظيم النفع است از براى صرع زوفائى آن در زمستان و ساده آن با شراب افسنتين در تابستان
سكنجبين اسقيلى زوفائى مركب نافع از براى صرع
صنعت آن
زوفاى خشك صعتر فارسى افسنتين رومى اسطوخودوس از هريك پنج درم در آب و سركه عنصل بجوشانند كه آب برود و سركه بماند صافى نموده بكيرند از آن مطبوخ و از عسل مصفى و شكر سفيد مصفى از هريك يك رطل كه مجموع سه رطل باشد و بجوشانند تا بقوام سكنجبين آيد شربتى يك اوقيه
سكنجبين اسقيلى زوفائى مركب به نسخه ديكر
صنعت آن
زوفاى يابس اصل السوس كاوزبان پرسياوشان اسطوخودوس غاريقون هش سفيد از هريك پنج درم نعناع خشك رازيانه ايرسا از هريك سه درم همه را در يك رطل سركه اسقيل و سه رطل آب خالص بخيسانند در تابستان دو روز و در زمستان سه روز پس بهپزند تا ثلث بماند صافى نموده دو رطل شكر سفيد مصفى داخل كرده باتش ملايم بقوام اورند و در ظرف چينى يا زجاجى نكاه دارند شربتى يك اوقيه
[ سكنجبين اسقيلى نافع از براى استرخا ]
سكنجبين اسقيلى آشاميدن آن در ابتداى فالج و خصوص با عرق