دانه سپستان سى دانه با شكر و عسل از هريك پنجاه درم بدستور مقرر مرتب سازند
شراب اسطوخودوس ديكر
صنعت آن
اسطوخودوس بسفايج فستقى پوست تراشيده افتيمون اقريطى كل بنفشه كل سرخ كاوزبان بادرنجبويه از هريك پنج مثقال عود الصليب سه و نيم مثقال پرسياوشان اصل السوس مقشر رازيانه بيخ رازيانه از هريك سه مثقال تخم خطمى دو مثقال سپستان سى دانه مويز منقى چهل دانه يا قند سفيد يكصد و پنجاه مثقال على الرسم شربت سازند
[ شراب اسطوخودوس تاليف حكيم مير محمد مؤمن ]
شراب اسطوخودوس تاليف حكيم مير محمد مؤمن مقوى دماغ بارد و معده بارد است و سدهاى دماغ بكشايد و صرع و سبات و سكته و كابوس را نافع باشد
صنعت آن
اسطوخودوس زوفاى خشك پرسياوشان تربد سفيد اصل السوس از هريك ده درم فاوانيا عود قمارى خام كل كاوزبان پوست بيخ رازيانه تخم رازيانه تخم كرفس غنچهء كل سرخ ايرسا از هريك پنج درم بادرنجبويه كاشم سنبل الطيب از خرمكى انيسون قنطوريون دقيق از هريك سه درم مويز منقى سى عدد همه را در آب بجوشانند چنان كه مقرر است و بپالايند و داخل كنند در آن يكصد و پنجاه مثقال عسل سفيد مصفى و مثل آن كل قند شكرى و كلقند را نيكو بمالند پس بكيرند ساذج هندى قرنفل دانه هيلبوا سنبل الطيب از هريك دو درم دارچينى زنجبيل افسنتين رومى از هريك سه درم مصطكى يك درم همه را كوفته در پارچه بسته در آن اندازند و در آتش ملايم بپزند و لمحه بلمحه پارچه ادويه را بمالند تا شيرهء آن برايد و بفشارند و چون بقوام آيد پارچهء ادويه را براورده بمالند و بفشارند پس آن را با قدرى كلاب بشويند و باز در آن كلاب بمالند و بفشارند تا تمام شره شيره آن برايد و آن كلاب را داخل كرده يكدو جوشى ديكر داده فرود اورند و بپالايند و بعد از سرد شدن در شيشه يا مرتبان چينى نكاه دارند و قدر شربتش هر روز از ده مثقال است و بايد دانست كه عمدهء منافع اين شراب نفع از براى صرع است و تخم كرفس در نهايت ضرر است از براى صرع پس لازم است كه تخم كرفس در آن داخل نباشد
[ شراب اسطوخودوس ديكر منضج و منقى اخلاط بلغميه و سوداويه از جميع بدن ]
شراب اسطوخودوس ديكر منضج و منقى اخلاط بلغميه و سوداويه از جميع بدن خصوص از سر و دماغ است لا سيّما از براى ليثرغس و صرع و اين شراب نافع از براى صداع بمشاركت قلب به سبب غلبه بلغم يا سودا بر مزاج قلب چون چند روز بان مداومت كرده شود و نيز اين شراب نافع است از براى صداع بمشاركت طحال مداومت بان
صنعت آن
اسطوخودوس سناء مكى بسفايج فستقى از هريك ده درم ورق كل سرخ بنفشه تربد پرسياوشان از هريك شش درم همه را در سه من آب يك شب بخيسانند و صبح بجوشانند چون بيك من رسد بپالايند و با يك رطل قند سفيد بقوام اورند شربتى شانزده درم باب كرم يا كلاب حل نموده بنوشند و اكر در طبع قبض بسيار باشد نيم مثقال تا يك درم غاريقون هش سفيد موينهء نپز نيز در آن داخل نمايند
[ شراب اسطوخودوس منسوب بحكيم معتمد الملوك سيد علوى خان ]
شراب اسطوخودوس قلمى نمودهاند كه از اقتراح احقر عباد اللّه كلب استان امير المؤمنين ع سيّد محمد هاشم مخاطب بحكيم معتمد الملوك سيد علوى خان است و مجرب است در نفع از براى نضج مواد سواويه و بلغميه خصوص مواد دماغى و از براى تفتيح سدهاى دماغى و امراض باردهء اعصاب و از براى صرع و فالج و لقوه و از براى امراض باردهء دماغ و منافع بسيار دارد
صنعت آن
اسطوخودوس بادرنجبويه بسفايج فستقى پرسياوشان از هريك ده درم كاوزبان بزر سيساليوس ذوقوقنطوريون دقبق غنچه كل سرخ منزوغ الاقماع از هريك هفت درم اصل السوس بيخ كبر جنطيانا بيخ انجدان فاوانيا ايرسا از هريك پنج درم دارچينى اسارون عود هندى از هريك سه درم عود بلسان حب بلسان فقاح اذخر باديان خطائى از هريك چهار درم قرنفل بسباسه از هريك يك درم اجزا نيم كوفته مويز سرخ طايفى منقى از حب بيست درم انجير زرد بيست دانه مجموع را در سركه عنصل كه ليمو را در آن محلل نموده باشند دو رطل و آب خالص چهار رطل يك شبانروز بخيسانند و روز ديكر در ديك سنكى به آتش ملايم بجوشانند تا دو ثلث برود و ثلثى بماند پس بپالايند و در صافى نموده آن عسل مصفى ورد چينى مربى با قند از هريك دو رطل داخل كرده يك شب بكذارند و روز ديكر بمالند به قوت تمام و بفشارند و بپالايند و بجوشانند تا بقوام آيد فرود آورده سرد كرده در شيشه نكاه دارند شربتى يك اوقيه با عرق بادرنجبويه و عرق كاوزبان و كلاب بنوشند
صنعت خل ليمو كه مخلل ليمو در خل اسقيل است
صنعت آن كه بكيرند ليموى رسيده خالى از داغ و قشار و سه روز در آب و نمك بكذارند پس از آب نمك بيرون آورده نيكو بشويند كه شورى آن دور كردد و بپارچهء كرپاسى نم آن را بكيرند و يك روز بكذارند كه بقيه نمى كه در خلل و مزج ليموها باقى است هوا نشف كندر مطلق نم آب در ليموها نماند پس آن ليموها را بخلال چربى سوراخ سوراخ نمايند چنان كه در هر ليمو زياده بر پنجاه سوراخ باشد پس ليموها را در مرتبان چينى يا ظرف زجاجى كرده خل اسقيل مصفتى كه در باب اسقيل ذكر مىشود بر روى آن ليموهاى كنند آن مقدار كه از روى ليموها بركردد و چهل روز بكذارند و بعد از آن سركه را جدا كرده استعمال نمايند
[ شراب اسطوخودوس ديگر منقول از مجربات حكيم اشرف قمى ]
شراب اسطوخودوس ديگر منقول از مجربات حكيم اشرف قمى اوحدانى از اولاد حكيم ابو البركات اوحدانى نافع از براى امراض سوداويه و ماليخوليا
صنعت آن
اسطوخودوس كاوزبان رازيانه بسفايج فستقى از هريك ده مثقال مويز منقى از عجم سى دانه صندل سفيد سه مثقال طباشير سفيد دو مثقال طباشير سفيد دو مثقال بادرنجبويه پانزده مثقال بدستور مقرر شربتى از پنج مثقال تا هفت مثقال
شراب اسطوخودوس از استنباط آن مغفور نافع و مجرب از براى خدر بلغمى
صنعت آن
اسطوخودوس بادرنجبويه اسارون ايرسا افتيمون حب بلسان جعده حلبه حاشا درونج عقربى از هريك دو مثقال سواى افتيمون اجزاء بجوشانند در سه رطل آب تا يك رطل بماند و افتيمون را در كيسه كرده مطبوخ را بر روى آن صافى نمايند و مكرر كيسه كرده مطبوخ را بر روى آن صاف را بمالند تا تمام شيره و قوتش بيرون آيد و مطبوخ سرد شود پس كيسه را به قوت بمالند و بفشارند و دور كنند مطبوخ را صافى نموده كل قند عسلى يك رطل در آن حل كرده دو جوش داده فرود اورند و بمالند تا شيره و قوّت كلقند برايد پس بپالايند و يكصد مثقال كلاب داخل كرده باتش ملايم بقوام اورند شربتى يك اوقيه
[ عرق اسطوخودوس ساده ]
عرق اسطوخودوس ساده مفتح سدها مفتح سدههاى و مقوى ارواح دماغى و نافع است از براى عفونت اخلاط و منقى سودا و بنهايت نفع است از براى نزلات و بلغمى مزاج و سوداوى مزاج را نافع است و پيران را موافق و رعشه را زائل كرداند و درد مفاصل را مفيد است و به جهت صداع مزمن نافع و از براى صرع بىنظير است
صنعت آن
اسطوخودوس يكمن در سه چهار من آب داخل كرده بدستورى كه كلاب ميكشد عرق براورند
مرباى اسطوخودوس چون هر روز سه مثقال خورده شود و مداومت بان كرده شود تفريح مىآورد و مانع سودا است
صنعت آن
بكيرند كل تازه آن را و با دو وزن قند سفيد يا عسل بدستور كلقند مربى سازند
[ مطبوخ اسطوخودوس جهت امراض دماغى و سوداوى ]
مطبوخ اسطوخودوس جهت امراض دماغى و سوداوى از ماليخوليا و امثال آن و تنقيه اخلاط محترقه سوداويه از دماغ نافع
صنعت آن
بكيرند اسطوخودوس و افتيمون از هريك پنج درم و در يك رطل آب بجوشانند به اين طريق كه افتيمون را در كتان