بسفايج فستقى از هريك هفت درم اشق سكبينج سقمونيا مشوى حب النيل افتيمون ملح نفطى وجّ تركى كثيراى سفيد اسطوخودوس از هريك پنج درم قرنفل فورنح كاوزبان از هريك پنج درم صبر سقوطرى پانزده درم و در نسخه ديكر بيست درم است لاجورد مغسول دو درم و در نسخه ديكر سه درم است خربق سياه دو درم صموغ را باب كرم حل كرده باقى ادويه را كوفته بيخته بان سرشته حبوب سازند هر حبّى به قدر نخودى شربتى دو درم تا سه درم با آب نيم كرم فروبرند
حب اسطوخودوس منقول از كامل الصناعة كه همين منافع دارد
صنعت آن
پوست هليله زرد پوست هليله كابلى بليله هليله سياه صبر سقوطرى بسفايح فستقى از هريك سه درم غاريقون هش سفيد چهار درم اسطوخودوس افتيمون از هريك پنج درم شحم حنظل دو درم و نيم خربق سياه دو درم كوفته پخته بروغن بادام شيرين چرب ساخته باب بادرنجبويه سرشته حبوب سازند هر حبى به قدر نخودى شربتى دو درم تا سه درم باب نيم كرم فرو برند
حب اسطوخودوس نافع از براى ما نبا و داء الكلب
صنعت آن
اسطوخودوس ده درم افتيمون مصرى بسفايج فستقى از هريك پنج درم حجر ارمنى پوست هليله كابلى از هريك يك درم نمك هندى شحم حنظل از هريك چهار درم پوست بليله امله منقى حاشا خربق سياه از هريك سه درم تربد سفيد بيست درم كوفته پخته بسكنجبين عسلى سرشته حبوب سازند شربتى دو درم
دهن اسطوخودوس جهت وجع كوش و ثقل سامعه نافع
صنعت آن
بكيرند اسطوخودوس نوجيد و با مثل سامعه نافع صنعت آن بكيرند اسطوخودوس نوجيد و با مثل آن افسنتين يك شبانه روز در آب باران بخيسانند پس باتش ملايم بجوشانند تا تمام قوت آن باب باز داده شود پس فرود آورده ما ليده صاف كرده با چهار وزن آن روغن كل باتش ملايم بجوشانند تا آب رفته روغن بماند ليكن احتياط نمايند كه نسوزد پس در ظرف شيشه نكاه دارند و عند الحاجت شيرين كرم نموده دو سه قطره در كوش بچكانند و اكر نيم وزن آن مرزنجوش نيز اضافه نمايند ميكردد اقوى
[ شراب اسطوخودوس ساده نافع از براى ماليخوليا ]
شراب اسطوخودوس ساده نافع است از براى ماليخوليا به جهت آنكه تقويت و تنقيهء فضول غليظه و اخلاط لزجه بلغميه و سوداويه و صفراويه مىكند بدانكه شراب اسطوخودوس نافع است از براى صداع بارد چون آشاميده شود با آب كرم از براى تعديل مزاج بارد بسبب حرارت عرضى و حرارت بالقوه كه اين شراب را مىباشد و بسبب آنكه اطلاق طبيعت مىكند و بسبب ارخاى معده و تر كردن ثقل و ازلاق كه آب را مىباشد و نيز بسبب ارخا مىباشد مسكن عطش و اكر خوف عطش بسيار باشد بسبب حرارت اسطوخودوس بايد كه خورده شود با شراب ليمو يا سكنجبين تا تعديل يابد حرارت آن و نيز سكنجبين تقطيع بلغم و تلطيف آن و حبس ابخره و تقويت معده مىكند و نيز شراب اسطوخودوس نافع است از براى صداع سوداوى پيش از تنقيه از براى نضج سودا و بعد از تنقيه از براى نضج سودا و بعد از تنقيه از براى تعديل مزاج سرد تنقيهء به قدر ماده از آن و تقويت سر و قلب و نيز نافع است از براى صداع رطب به جهت آنكه تنقيه دماغ مىكند از رطوبات بخاصيت محلل و مجفف آن است و نيز چون شراب اسطوخودوس را با شراب ليمو تعديل نمايند شراب اسطوخودوس پنج مثقال و شراب ليمو سه مثقال باشد و نيز نافع است از براى دوار و سدر بلغمى به جهت آنكه با وجود آنكه منقى و ملطف است حبس ابخره و تقويت معده مىكند و نيز شراب اسطوخودوس نافع است از براى صرع بجهات و منافع مذكور و تقويت آن دماغ را و نيز نافع است صرع حادث بمشاركت قدمين و ساقين را هرگاه آشاميده شود در غير وقت نوبه آن به جهت آنكه تنقيهء بدن مىكند از بلغم و فضول و غليظه و مواد لزجه كه چسبيده باشد بجوهر عروق و موجب سده دماغى شده و نيز مقوى دماغ و مسخن آن است و محلل آنچه در سر مىباشد از ابخره و رياح كه موجب صرع است و نيز نافع است از براى لقوهء آشاميدن آن به جهت تنقيهء مواد بلغميه از دماغ بالطبع و وسواس سوداوى را بالغ النفع خصوص وقتى كه با شراب اترج يا شراب ليمو يا سكنجبين نوشيده شود
صنعت آن
بكيرند اسطوخودوس خشك ربع رطلى و در دو رطل آب و ربع رطلى كلاب يك شب بخيسانند و صبح بجوشانند تا به نصف رسد يك رطل قند سفيد يا عسل سفيد مصفى بحسب حاجت داخل كرده بقوام اورند شربتى يك اوقيه و اكر اسطوخودوس تر باشد آن را بكوبند و آب آن را كرفته صافى نموده در يك من آب اسطوخودوس تر يك من قند سفيد و ربع من كلاب داخل كرده بقوام اورند شربتى يك اوقيه
شراب اسطوخودوس به نسخه قدماء
صنعت آن
بكيرند يك من اسطوخودوس و در شش قواريس عصير عنبى داخل كرده در خمى كرده شش ماه بكذارند كه برسد پس صافى نموده نكاه دارند در قرابها و در وقت حاجت به كار برند
[ شراب اسطوخودوس ابن هيل ]
شراب اسطوخودوس ابن هيل كه در مختار ذكر كرده و كفته كه مجرب است از براى صمم عارضى و سدهاى دماغى و صرع
صنعت آن
اسطوخودوس ده درم بسفايج فستقى پوست تراشيده كاوزبان بادرنجبويه از هريك پنج درم همه را در يك رطل آب بجوشانند تا به نصف رسد پس بپالايند و يك رطل شكر سفيد در آن كنند و بجوشانند تا بقوام آيد سرد كرده در شيشه نكاه دارند شربتى يك اوقيه
[ شراب اسطوخودوس حكيم سديد ]
شراب اسطوخودوس كه حكيم سديد در شرح موجز قرشى ذكر كرده و كفته كه اين شراب از من است و من سديد كاز دو نيم و اين شراب منضج مواد سوداوى و بلغمى و ملين مواد سوداوى و بلغمى است خصوص مواد دماغى
صنعت آن
اسطوخودوس پرسياوشان از هريك ده درم عود الصليب كاوزبان تخم كرفس تخم خطمى تخم رازيانه اصل السوس مقشر از هريك پنج درم كل بنفشه كل سرخ منزوع الاقماع كل كاوزبان بادرنجبويه از هريك هفت درم سپستان سى عدد مويز منقى بيست درم مجموع را بجوشانند و بپالايند و سه رطل شكر طبرزد يا عسل مصفى بحسب حال داخل نمايند و بقوام اورند و نكاه دارند شربتى از ده درم تا پانزده درم باب كرم بياشامند
صنعت اين شراب به نسخه سيّد مظفر الدين شفائى
مساوى نسخه مزبور است در اجزا الا آنكه بجاى تخم كرفس بيخ كرفس است و در اوزان تفاوت دارد و نسخه آن اين است اسطوخودوس پرسياوشان عود الصليب از هريك پنج درم اصل السوس بيخ كرفس كاوزبان رازيانه تخم خطمى كل بنفشه غنچه كل سرخ از هريك سه درم مويز منقى پانزده درم سپستان پانزده عدد بجوشانند بپالايند و با يك من قند سفيد بقوام اورند
صنعت اين شراب به نسخه حكيم معصوم
مساوى نسخه مساوى نسخه شفائى است الا آنكه مويز منقى و سپستان از هريك پنجاه عدد است و در نسخه ديكر سپستان هفتاد عدد است و مويز منقى يكصد و پنجاه دانه و وزن قند يك رطل است و باقى مساوى نسخه شفائى است و در قرابادين شفائى مسطور است كه اين شراب نافع است از براى صرع و فالج و ماليخوليا و صداع بارد و جميع امراض بارده دماغى و سدهاى دماغ
شراب اسطوخودوس تاليف ميرزا محمد باقر ولد ميرزا محمد حسين حكيم
صنعت آن
اسطوخودوس پرسياوشان اصل السوس از هريك ده مثقال عود الصليب كل كاوزبان باديان بادرنجبويه تخم خطمى از هريك پنج مثقال كل بنفشه كل سرخ از هريك هفت مثقال مويز منقى بيست