آن را بكيرند و چون ديكر كف نياورد صافى نموده باز در پاتيل كرده بقوام اورند پس فرود آورده مقدار يك مثقال سقمونياى مشوى و نيم مثقال زعفران در آن حل كرده نكاه دارند شربتى تا دو اوقيه
[ شراب اجاص مسهّل به نسخهء حكيم سديد ]
شراب اجاص مسهّل به نسخهء حكيم سديد كه در شرح موجز قرشى ذكر كرده مسهل صفرا و بلغم رقيق است و نافع است از براى حميات حارهء و امراض صفراوى و بلغمى
صنعت آن
الوى سياه جيد فربه يكصد عدد عناب جرجانى فربه بزرك جيّد سى عدد تمر هندى منقى از قشر و ليف و حب سى درم كل بنفشهء خشك بيست درم تربد سفيد مجوف مدبر بيست درم تربد را كوفته در كيسه كتانى كرده با مجموع ادويه را در آب يك شب بخيسانند و روز ديكر بجوشانند و صافى نموده پس بكيرند يك رطل ترنجبين پاك كرده از خاشاك و تخم و يك رطل شكر سفيد و اين هر دو را با قدرى آب بجوشانند و سفيدهء تخممرغ بر آن زده كف آن را بكيرند و چون ديكر كف نياورد صافى نموده در مطبوخ مذكور داخل نموده بقوام شراب اورند و از آتش بركرفته سقمونيا انطاكى مشوى يك مثقال زعفران نيم مثقال سقمونيا را با آب به شيرين يا رب به شيرين حل كرده زعفران را بكلاب سوده هر دو را داخل كرده نيكو برهم زنند و نكاه دارند شربتى از ده درم تا ده مثقال و بعضى كفتهاند تا بيست درم استعمال نمايند
[ شراب اجاص ساده مسكن صفرا ]
شراب اجاص ساده مسكن صفرا و نافع است از براى صداع صفراوى و دموى بسبب آنكه سرد است و ملين و مزاق بعد از تنقيهء تام هرگاه بوده باشد طبيعت قبض و نافع است از براى تسكين سوى مزاج مختلف از صفرا ورم
صنعت آن
بكيرند الوى سياه و بشويند در آب تا بكردد پاكيزه و در ديك سنكى كرده بريزيد بر آن آب بقدرى كه چهار انگشت منفرج از روى وى بكذرد پس بجوشانند تا آب به نصف رسد پس صافى نموده باز در همان ديك كنند و بجوشانند تا به نصف رسد قند سفيد بقدرى كه مزه آن را خوش كرداند داخل كرده بقوام آورند شربتى دو اوقيه كفتهاند سزاوار آن است كه بوده باشد وزن قند نصف وزن الو اما هرگاه اراده كرده شود كه بكردد شود كه بكردد فعل آن قوى در اسهال صفرا سزاوار آن است كه بدل كنند قند را به ترنجبين و يا شيرخشت هركدام كه باشد مثل وزن قند و بقوام اورند و در وقت خوردن نيم دانك سقمونياى مشوى داخل نمايند و بعضى يك دانك كفتهاند و اكر در وقت طبخ به قدر ربع آب كلاب داخل نمايند ميكردد اقوى
شراب اجاص مسهل به نسخه سيّد اسمعيل در ذخيره
صنعت آن
الوى سياه يكصد عدد عناب جرجانى سى عدد تمر هندى منقى سه اوقيه كل بنفشه خشك تربد سفيد مجوف مدبر از هريك دو اوقيه تربد را نيم كوفته در كيسه كتانى كرده همه را در پنج من آب بجوشانند كيسه را متصل بمالند تا ثلث آب بماند صافى نموده سى استار ترنجبين خراسانى و نيم من شكر سفيد در آن افكنند و بجوشانند و سفيده تخممرغ بر آن زنند و كف آن را بكيرند و چون ديكر كف نياورد صافى نموده بقوام شربت اورند و يك درم سقمونيا و نيم درم زعفران بكلاب سوده بعد از فرود اوردن از آتش در آن داخل نمايند و نكاه دارند شربتى از ده درم تا ده مثقال
[ شراب اجاص مسهل صفرا و نافع مر صداع صفراوى ]
شراب اجاص مسهل صفرا و نافع مر صداع صفراوى را هرگاه كه بوده باشد با آن تب كه مانع از استعمال مسهلات بعصر است اما وقتى كه با آن صفرا شائبهء از بلغم باشد استعمال نمايند
صنعت آن
الوى سياه كه آن را شسته تا پاكيزه شده باشد يكصد عدد تمر هندى منقى از حب و ليف نيم رطل تربد سفيد مجوف مصمغ مدبر سر بنفشه از هريك بيست درم تربد را نيم كوفته با بنفشه در پارچهء كتانى بسته مجموع را در ديك سنكى كرده ده رطل آب بر روى وى كنند و بجوشانند تا دو رطل بماند پس كيسه را نيكو بمالند و بفشارند و دور كنند و مطبوخ را بكذارند تا تهنشين شود آن را صافى نموده باهستكى تا درد در آن داخل نشود و باز در همان ديك كرده بقوام اورند پس فرود آورده يك مثقال سقمونياى مشوى سوده داخل كرده برهم زنند تا نيكو مخلوط شود در ظرف چينى نكاه دارند شربتى دو اوقيه و نيم
شراب اجاص مستعمل در صداع خمارى منقول از قرابادين قلانسى
صنعت آن
الوى سياه تمر هندى منقى از حب و ليف از هريك دو رطل عناب خراسانى سمين پنجاه عدد در شش رطل آب بجوشانند تا به دو رطل رسد صافى نموده آب انار شيرين آب انار ترش آب اترج از هريك نيم رطل نبات سفيد يك رطل داخل كرده بقوام اورند پس فرود آورده در ظرف چينى نكاه دارند شربتى دو اوقيه
[ شراب اجاص ساده نافع از براى تسكين خمارى و صداع خمارى ]
شراب اجاص ساده نافع از براى تسكين خمارى و صداع خمارى و صداع بمشاركت قلب بسبب سوى مزاج صفراوى قلب
صنعت آن
بكيرند الوى سياه بزرك فارسى و پاك بشويند كه غبار و خاكسترى كه در آن خشك كردن مىافتد دور كردد دو رطل و در پنج رطل آب بجوشانند تا دو رطل و نيم بماند صافى نموده دو رطل و نيم نبات سفيد داخل كرده بقوام اورند شربتى از يك اوقيه تا دو اوقيه و اكر نصف وزن نبات كلاب داخل نمايند ميكردد انفع
شراب اجاص نافع است جهت سرسام دموى مستعمل بعد از فصد
صنعت آن
الوى سياه الوى بخارائى از هريك پنجاه عدد تمر هندى منقى از حب و قشر و ليف يك چهار يك من تبريزى همه را در يك من آب يك شب بخيسانند و صبح صافى نموده يكمن ترنجبين پاك كرده در آن داخل كرده يك جوش داده ماليده صافى نموده دو اوقيه كلاب داخل كرده بقوام اورند و تليين بطن به اين شراب نافع است از براى سهر حادث از صفرا و چون آشاميده شود بعد از فصد درد وارد موى نرم ميكرداند طبع را و نافع است از براى آن و قومى كفتهاند كه هرگاه بوده باشد در دوا رسد صفرا غالب مىباشد آشاميدن شراب اجاص با لعاب بزرقطونا نافع به جهت آنكه ملين طبع است و فرو مىنشاند ابخره را و دفع مينمايد سمرقندى كفته كه كاهى بحسب نادر مىباشد صرع از صفرا و دور نيست كه بوده باشد آن نوع از صرعى كه مسمّى است بام الصبيان و حادث نميشود اين علت مكر آنكه با آن تب باشد و علاجش به شراب اجاص يا تمر هندى است از براى استفراغ صفراويه نسخهء كه در جنب نسخه اول ذكر شد و اين شراب را بايد با آب سرد به صاحب اين علت بخورانند
شراب اجاص نافع از براى قرانيطس
صنعت آن
الوى سياه بخارائى تمر هندى از هريك ده استار شب بخيسانند و صبح صافى نموده ترنجبين خراسانى يك رطل و نيم داخل كرده يك جوشداده بمالند و صافى نمايند و در ديك سنكى بقوام اورند شربتى دو اوقيه با ماء الفواكه
[ شراب اجاص صفرا براند و تبهاى صفراوى را نافع بود ]
شراب اجاص صفرا براند و تبهاى صفراوى را نافع بود و جوانان و مزاجهاى كرم را سود دارد
صنعت آن
الوى بخارائى تمر هندى از هريك بيست درم ترنجبين شير خشك از هريك پانزده درم مجموع را شب بخيسانند و صبح صاف نموده بجوشانند و با يك چهار يك من قند بقوام آورند و در اخر دو دانك سقمونيا سوده اضافه كنند و بوقت حاجت مقدار بيست درم اين شربت را با ده درم كلاب نيم كرم بياشامند
[ طبيخ اجاص ساده مسهلى بىاذيت ]
طبيخ اجاص ساده مسهلى بىاذيت است و موافق سينه و مثل سائر ترشيها مضر به سينه و سرفه نيست
صنعت آن
الوى سياه يا الوى بخارائى هركدام كه باشد نيم رطل آن را در يك رطل و نيم آب بجوشانند تا نيم رطل باقى ماند صافى نموده قند سفيد دو اوقيه داخل كرده بنوشند
طبيخ اجاص مسهلى جيد است و بىاذيت و موافق سينه است و مثل سائر ترشيها مضر به سينه نيست
صنعت آن
الو نيم رطل عناب جرجانى بيست عدد در يك رطل آب بپزند تا به نصف رسد صافى نموده كلقند آفتابى