و بدستور آشاميدن آب آن با شكر و نشاسته و صمغ عربي و روغن بادام كه نيم كرم باشد همين اثر دارد و عصير آن را چون در شيشهء كنند و در آفتاب كذارند تا غليظ كردد پس در چشم كشند روشنائي آن را بيفزايد و هرچند اين كهنهتر شود بهتر مىكردد و دانهء آن با عسل جهت درد كوش مفيد و خوردن آن نفاخ و مولد رياح در معده و ذرور كل سوختهء آن جهت التيام جراحات و خشك نمودن آن مفيد و غنچهء ناشكفتهء آن از سه عدد تا هفت عدد بحسب سن و قوت مزاج اطفال با قدرى بركهاى نورستهء ام غيلان و قليلى زيرهء سفيد سائيده سنكتاب نموده به اطفال شيرخوار و يا بزركتر از ان در حالتى كه ايشان را اسهال عارض كردد و كهنه شود خواه بسبب دندان برآوردن باشد و يا غير آن سه روز متوالي و يا تا هفت روز مفيد
* و رمان مز *
يعني انار ميخوش ترش و شيرين در سردى و ترى مائل باعتدال و در سائر افعال قريب بانار شيرين و در تسكين حدت صفرا و ثوران خون از ان زياده و صفراوى مزاج را اليق از انار شيرين ترش صرف و آشاميدن آب انارين كه با شحم فشرده باشند از نيم رطل تا يكرطل و بيست درم شكر خام جهت اسهال صفرا و تقويت معده و رفع تپهاى صفراوى و يرقان و جرب و حكه نافع و درين افعال مانند هليلهء زرد است و چون آب انارين را در ظرف مس كرده بقوام آورند جهت سلاق و جرب و تقويت باصره و جراحات مزمنه و خبيثه نافع
* رمان حامض *
يعني انار ترش در دوم سرد و خشك و قابض و مسكن لهيب و حرارت معده و كبد حار و غليان خون و صفرا و مانع انصباب مواد بمعده و مدر بول و جهت منع صعود بخار بدماغ و رفع دخانيت آن و رفع خمار و قئ و خفقان حار و اكثار آن مورث قرحهء امعا و سحج و چون بعد از طعام بخورند مانع صعود بخار است بدماغ و مضر مبرودين و مضعف جاذبهء جكر و قوت باه مصلح آن انار شيرين و زنجبيل پرورده و اسفيدباج با توابل و سير و اكتحال آن جهت ناخنه و سبل نافع و مضمضه و نكاهداشتن آن در دهان جهت منع قروح خبيثهء آن و بدستور چون در ظرف مس با عسل طبخ جيد دهند جهت اكلهء دهان مجرب و چون عصارهء آن را طبخ دهند تا غليظ كردد و با عسل ممزوج كرده جهت قروح انف و وجع اذن قطورا و جهت قروح خبيثه و بردن لحم زائد ضمادا نافع و ضماد آنكه مهرا پخته باشند با پوست و تخم آن جهت جرب و حكهء صفراوى مجرب و طلاى مطبوخ آن درست در شراب جهت تحليل اورام بيعديل و سويق آن قابض و جهت رفع خواهش خوردن كل و امثال آنكه زنان حامله و ديكر آن را بهم رسد مؤثر و رب انار ترش در افعال قويتر از آب سويق آنست و بدستور شراب آن و چون جوف انار ترش را خالي كرده در سركه بجوشانند تا مهرا شود و منعقد كردد پس به قدر فلفلى حبوب بندند پانزده عدد و يا زياده از ان جهت رفع اسهال مزمن و سحج مخوف و قرحهء امعا و مقعده مجرب و رب انارين در دوم سرد و در اول خشك و قابض و جهت رفع التهاب و تسكين تشنكي مفرط و تپهاى تند و قئ و خمار و رفع خواهش رديهء حوامل و فساد رنك رخسار و دفع غم نافع و مضمضه به آب طبيخ آن جهت تقويت لثه و آشاميدن آن جهت سلس البول و آشاميدن سائيدهء آن به قدر يكدرهم به آب كرم در رفع كرم معده و حب القرع بيعديل و طبيخ از بيخ انار درين باب از مجربات است و جهت لثهء حار و درد دندان مضمضهء آن بيعديل و اناردان قابضتر از رب هريك و در افعال قويتر و كوبيدهء ترش آن با مويز بالسويه و خمس آن زيرهء كرماني جهت رفع قئ و تقويت معده مجرب مضر سحج و سرفه مصلح آن مو و جلوس در آب طبيخ آن جهت رفع سيلان طمث و خروج مقعدهء اطفال و ضماد آن با عسل جهت رفع آثار آبله و طلاى سوختهء آن با عسل بر سينه و معده جهت نزف الدم و نفث الدم و حقنه به آب آنكه با برنج و جو مقشر بو داده جوشانيده