و كشتيهاى بزرك به قيمت اعلى آن را مىخرند و دول جهازات عبارت از چوب راست بلندى است كه در وسط كشتي براى آويختن بادبان نصب مىكنند و چوب آن بسيار تندبو و طعم و رائحهء روغن آن قريب برائحهء بارزد است اغلب كه بارزد روغن اين باشد و يا درختى قريب بدين و برك آن اندك عريض طولانى نازك بىتشريف به قدر برك ساذج و كوچكتر از ان و منبت آن اكثر سواحل دريا و ملك فرنك و از همان جا در بنكاله آمده با فراط شده و در هندوستان و شايد در دكهن هم باشد
* طبيعت ان
كرم و خشك در سوم و لبن آنكه دهن آنست در چهارم كرم و در سوم خشك
* افعال و خواص ان
رادع و محلل قوى اورام بارده و مسكن اوجاع و الم كزيدن هوام بارده و بهق ضمادا و آشاميدن سائيدهء خشب آن جهت فالج و لقوه و استرخا و سكته و صرع و اكثر امراض باردهء دماغيه و عصبانيه و ريزانيدن سنك كرده و مثانه و رفع اسهال بلغمي و فواق ريحي و تحليل رياح و نفخ شكم و دفع حميات بلغميه و بلغم فاسد و جلوس در طبيخ آن جهت قروح مقعده نافع مضر رئه مصلح آن كثيرا و صمغ عربي و روغن بادام شيرين مقدار شربت آن تا يكدرهم است ضماد آن جهت تحليل خنازير و اكثر اورام بارده نافع است
* باب نهم در بيان ادويه كه حرف اول آنها ذال معجمه است *
* فصل الذال مع الالف *
* ذاقني الاسكندرانى *
بفتح ذال معجمه و الف و كسر قاف و نون و يا آخر حروف لغت يوناني است بمعني غار الاسكندراني
* ماهيت ان
كياهى است برك آن قريب بدرخت غار جبلي و شبيه ببرك مورد و از ان بزركتر و سفيد طولاني و شاخهاى آن به قدر شبري و از ساق ما بين برك آن ثمر مىرويد به قدر نخودى و سبز مدور و بيخ آن خوشبو و شبيه بعود و تند طعم و منبت آن كوهستانها
* طبيعت آن
در دوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
آشاميدن بيخ آن به قدر شش درم باطلا كه نوعى از شراب است جهت ادرار نمودن بول و حيض و اخراج مشيمه و رفع تقطير البول و حبس آن نافع مقدار شربت از بيخ و ثمر آن تا دو مثقال است
* ذاقنى ويداس *
بكسر واو و سكون ياء مثناة تحتانيه و دال و الف و سين مهمله و ذاقنويداس بفتح ذال و الف و كسر قاف و ضم نون و سكون واو و كسر باء مثناة تحتانيه و فتح دال مهمله و الف و سين مهمله نيز آمده لغت يوناني است بمعني شبيه بغار
* ماهيت ان
قسمى از مازريون عريض الورق است و بمغربي مازرو و در شام بقله نامند ساق آن به قدر ذرعى و شاخهاى آن بسيار باريك و در نصف اعلاى آن مىرويد و پوست شاخهاى آن قوى و لزج و چون بچشند زبان را بكزد و كل آن سفيد و ثمر آن بعد رسيدن سياه مىكردد و دانهء آن كوچكتر از حب الغار منبت آن مغرب زمين و ارض شام خصوص كوه لبنا
* طبيعت ان
در آخر سوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
حاد و مفتح و محلل آشاميدن دو مثقال از برك آن مسهل قوى بلغم و اخلاط غليظه و مقئ و مدر حيض و بدستور آشاميدن پنج حبه از دانهء آن و خائيدن آن جالب بلغم است از دهان و حمول آن مدر حيض و بدستور شربت آن و آشاميدن آن مجوز نيست زيرا كه مقطع و محرق خلط و معطش است و مصلح آن نشاسته و كثيرا مقدار شربت از برك آن تا سه قيراط و از بيخ و ثمر آن تا دو مثقال است
* فصل الذال مع الباء الموحدة
* ذباب *
بضم ذال معجمه و فتح باء موحده و الف و با بفارسي مكس و بتركي شين و بهندى مكهي نامند