سرخ مائل بسياهي كه در جوف درختهاى كهنه متكون مىكردد و در همه افعال قائم مقام موميائي است
* دود البقل *
بفتح باى موحده و سكون قاف و لام بفارسي كرم سبزه نامند
* ماهيت آن
كرمى است كه در سبزهزارها و بسر بركهاى سبز اشجار تكون مىيابد شبيه بهزارپا و از ان كوچكتر و در غايت سبزى
* طبيعت ان
سرد و خشك و تازهء آن با رطوبت
* افعال و خواص ان
خوردن آن جهت رفع سموم مشروبه و ضماد آن با روغن زيتون جهت كزيدن جانوران سمي نافع است
* دود الحرير *
بفتح حا و دو راء مهمله اول مكسور و در ميان هر دو را ياى مثناة تحتانيهء ساكنه بفارسي كرم ابريشم نامند
* ماهيت ان
كرمى است اندك طولاني سرخرنك تيره كه در بعضى بلاد در فصل ربيع و در بعضى در اوائل خريف نيز نر و مادهء آن باهم جفت شده تخم مىدهند و آن تخمها را در بلاد سردسير در پارچهء پاكيزه بسته كسان لطيف پاكيزه غير جنب و حائض در زير بغل و يا به روى ناف خود مىكذارند و مىبندند تا مدت بست يوم كه كرمي بدان رسيده بچه برآورند و در بلاد كرمسير مانند بنكاله احتياج بدان نيست و بعد باهم جفت شدن نر را از ماده جدا مىكنند و نر را دور مىاندازند مادهء آن تخم مىدهد ببزركي دانهء خشخاش كوچكى و سفيد رنك و آن را نيز دور مىاندازند و تخمها را بر روى پارچهء لطيفي پهن مىكنند و بالاى آن پارچه پنبهدار يا دو سه لائي مىاندازند و محفوظ مىدارند تا بچه برآورند و چون بچه برآورند سفيد مىباشند پس سرخ رنك تيره مىكردند برك توت را بسيار ريزه كرده بر آنها مىپاشند و آنها اندكاندك مىخورند و بتدريج بزرك مىشوند و چون بزرك شدند احتياج بريزه كردن برك توت نيست بلكه بركهاى درشت و شاخهاى آن را بر انها و نزد آنها مىاندازند و آنها مىخورند زيرا كه خوراك آنها همانست و تا سه ماه بكمال مىرسند و مىكويند درين هنكام شش روز بسه بار اصلا برك توت نمىخورند بار اول يك روز بار دوم دو روز بار سوم سه روز پس شروع در تنيدن پيله بر خود مىكنند و تا سه ماه ديكر پيلهء آنها باتمام مىرسد قدرى را براى نتاج و تخمكيرى و بچه كشي مىكذارند و اينها پر برآورده پيله را سوراخ كرده بيرون مىروند كسانى كه عمله و ماهر بدانند نر و مادهء آنها را باهم جفت نموده بدستور مذكور تخم كرفته پرورش مىنمايند و تتمهء پيلها را در آفتاب مىاندازند تا خشك كردد و كرم در ان پيلها بميرد از براى اخذ ابريشم زيرا كه ابريشم از پيله سوراخ شده خوب برنمىآيد و در مازندران و كيلانات ايران شنيده شده كه پيلهء آن بسيار بزرك باليده بسطبرى شصتى بلكه از ان قوىتر و به بلندى آن و در بعضى جاها شبيه ببيضهء كبوتر و سفيد رنك مىشود و در بنكاله سالى دو مرتبه پيله مىتند يكى اوائل بهار تا اوائل برسات و يكى اوائل خريف آنچه در اوائل بهار و اوائل برسات يعني ايام و موسم بارش مىتند بهتر مىباشد
* طبيعت ان
در اول كرم و در دوم خشك
* افعال و خواص آن
آشاميدن آن جهت خفقان و سه درهم از خشك آن جهت خفقان و سه درم از خشك آنكه سوده و با مرق كندم چند روز متوالي بخورند جهت تسمين بدن و نيكوئي رنك رخسار و تقويت باه مؤثر و ضماد پختهء آن در روغن كنجد جهت خناق و اورام بارده و تقويت باه و تعليف مرغ بدان بغايت مسمن آن و خوردن كوشت آن مرغ مسمن و مقوى باه و خاكستر سوختهء آن جهت التحام زخم و تجفيف رطوبات آن و رفع آثار و تعليق يك عدد درست خشك كردهء آن در خرقهء ارغواني بسته جهت رفع تپ مؤثر است
* دود خشب الصنوبر *
بفارسي كرم درخت كاج نامند
* ماهيت آن
كرمى است سبز رنك كه در درخت كاج