بهمرسيده باشد و برك تازهء آن مقوى دندان و لثه و قاطع اسهال و پختهء آن ملين طبع و ضماد آن جهت التيام جراحات تازه و جبر كسر عظام و با سركه جهت جرب رطب و پوست بيخ آن در افعال قويتر و يك مثقال آن با شراب و يا آب مسهل بلغم بعصر و طلاى آن با سركه جهت تغيير دادن رنك برص مؤثر و رطوبت ثمر آن جالي جلد بشره و جهت تپ دق و سرفهء مزمن مجرب و آب خيسانيدهء خشك آن قائم مقام رطوبت آن المضار محرق خون و مولد سودا مصلح آن شكر مقدار شربت آن تا يك مثقال بدل آن و خشيزك است *
* دروبطارس *
بفتح دال و ضم را و سكون واو و فتح باى موحده و فتح طاى مهمله و الف و كسر را و سين مهمله بيوناني بمعني ولد البلوط است چه كياه آن بر درخت بلوط كهنه مىرويد و بر ان مىپيچد مانند سرخس و كوچكتر از ان و با اندك جلا و تلخي و تيزى و بيخ آن مشبك بهم پيچيده و مزغب و شيرين با عفوصت و تلخي و تندى و صلب براق و رنك آن سياه و سرخ و تيره نيز مىباشد و نوعى از بسفايج است و برك آن مانند برك نركس و اندك با حلاوت و تندى و تلخي
* طبيعت ان
در سوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
بغايت قابض و معفن و ضماد آن جهت كزاز و فالج و مفاصل و خنازير نافع و طلاى آن بر بدن ورود رياك كردن اوساخ و تكرار تازه بتازه نمودن آن در ستردن موى عجيب الاثر مقدار شربت آن تا يك دانك المضار يكدرهم آن كشنده بالتهاب و درد شكم و معالجهء آن معالجهء خربق اسود است *
* دروفينون *
بفتح دال و ضم راء مهملتين و سكون واو و كسر فا و سكون ياى مثناة تحتانيه و ضم نون و سكون واو و نون و بقاف نيز آمده لغت يوناني است و بعربي زيتونيه نامند جهت مشابهت برك آن ببرك زيتون
* ماهيت ان
كياهى است برك آن شبيه ببرك زيتون و از ان درازتر و باريكتر و شاخهاى آن كمتر از ذرعى و كل آن نارنجي و تخم آن مستدير و كوچكتر از كرسنه و لون آن مختلف و در غلافى كثيف درشت شبيه بغلاف نخود و بيخ آن به قدر ذرعى و بسطبرى انكشتى و منبت آن زمينهاى نمناك و قريب به دريا
* طبيعت ان
در سوم كرم و خشك و ابن بيطار و غيره آن را سرد و خشك و قويتر از لفاح دانستهاند
* افعال و خواص ان
بغايت مجفف و ذرور سائيدهء آن قاطع خون و التيام دهندهء جراحت و نطول آن محلل اورام و چون در روغن زيتون بجوشانند و در كوش بچكانند رافع كرى و بر دندان قالع آن و تدهين آن مسقط دانهء بواسير و مسكن درد مفاصل و امثال آن و حمول آن مدر حيض و مجرب مقدار شربت آن تا يك دانك مصلح آن قئ كردن با سركه و شير تازه است *
* دردى *
بضم دال و سكون را و كسر دال هر سه مهمله و يا بفارسي لاى نامند
* ماهيت ان
تهنشين عصارات است و بهترين همه تهنشين شراب است كه خشك آن را طرطير و بفارسي دارتو نامند
* طبيعت آن
در سوم كرم و خشك
* افعال و خواص آن
ضماد آن در تحليل اورام مجرب و جهت رفع حمره و قروح و قلاع و بردن كوشت زائد زخمها و منع نزف الدم و التيام جراحات و به زير شكم جهت رفع سيلان حيض دائم و بر سائر بدن جهت كلف و نهش و سائر آثار و نيكو كردن رنك رخسار و تسكين دردهاى بارد و مفاصل و ورم پستان و محرق آنكه خشك آن را بر روى اخكر و يا در كوزهء كذاشته سوخته باشند به حدى كه سفيد شده باشد بغايت جالي و در جميع افعال قويتر و مستعمل تازهء محرق آنست و كهنهء محرق آن ضعيف و مغسول آن جهت جلاى بصر و رفع غشاوه و ناخنه و بياض و ضماد آن با برك مورد جهت ورم بلغمي معده مفيد بدل آن زرنيخ سرخ است و چون آن را باقلى و شب تدبير كنند جهت ازالهء سرخى مس بغايت مؤثر و چون