آمده
* ماهيت آن
شرابي است كه از ادوية و خمر ترتيب مىدهند و از تراكيب اطباى فرس است و معنى آن شراب برى است و بيونانيان نرسيده و لهذا در كتب ايشان ذكر آن نيست و نسخ آن متعدد و مختلف است و بالجمله در قرابادين بتفصيل ذكر نموده شده
* طبيعت ان
در دوم كرم و در آخر آن خشك
* افعال و خواص آن
مولد خون صالح و مقوى هاضمه و مفتح سدهء جكر و معده و طحال و سرخ كنندهء لون بدن و ادهان آن فربه كنندهء بدن و مزيل امراض عسر العلاج و قاطع حمى ربع و هركاه ترياقيت عظيم مطلوب باشد قدرى بادزهر حيواني بعد سرد شدن تركيب آن در ان داخل نمايند
* خندريلي *
بفتح خا و سكون نون و فتح دال و كسر راء مهملتين و سكون ياى مثناة تحتانيه و كسر لام و سكون يا و آن را يعفيد خوانند
* ماهيت ان
نوعى از كاسنى برى است و شبيه بدان و بسيار تلخ و ساق و بيخ آن باريكتر از ان و كل آن زرد مائل بسرخى و بر شاخهاى آن صمغى متكون مىكردد مانند مصطكى به قدر باقلا و بسيار چسپنده و قوت نبات آن تا يك سال و قوت صمغ آن تا هفت سال باقى مىماند
* طبيعت ان
مجففتر از كاسني برى است بسبب تلخي آن
* افعال و خواص آن
خوردن دو مثقال آن با شراب و بدستور ضماد آن جهت كزيدن افعى و آب آنكه با شراب طبخ دهند جهت قطع اسهال و طلاى آب برك آن جهت قطع بواسير و چون مجموع كياه آن را با بيخ بركنند و با عسل قرص سازند و با آب نطرون كه بورهء ارمني است طلا كنند جهت بهق مؤثر و صمغ آن در سوم كرم و خشك و مفتح سدد و مفتت حصاة و محلل رياح و قطور آن در چشم با آب كاسني جهت ازالهء سيل و طلاى آن جهت ازالهء شعر منقلب و بر جراحات جهت بردن كوشت زائد آنها و فرزجهء آن با مرصاف كه لته بدان آلوده به قدر زيتوني حمول نمايند جهت كشودن حيض و اسقاط جنين بغايت مؤثر و آشاميدن دو درم از بيخ آن با شراب جهت كزيدن عقرب نافع و بدستور ضماد آن و مورث سحج و قرحهء امعا مصلح آن نشاسته مقدار شربت آن تا يك دانك *
* خنزير *
بكسر خا و سكون نون و كسر زاى معجمه و سكون ياء مثناة تحتانيه و راء مهمله بفارسي خوك و كراز و بتركي ذونقوز و بهندى به راه و سور نيز و بفرنكي كرنيكول نامند
* ماهيت ان
حيوانى است معروف و بسيار كثيف و نجاستخوار و بد هيآت و كويند كوشت آن اعدل و بهترين لحوم حيوانات وحشي است و اصلى ندارد و در طعم شيرين و فرقى از كوشت انسان ندارد و اكثرى از فرق غير اسلامي آن را مىخورند و قبل از ظهور نور اسلام كوشت آن را در بازارها مىفروختند و بعد از ان در مذهب اهل اسلام حرام و بيع آن ممنوع و موقوف كرديد
* طبيعت ان
در اول دوم كرم و در سوم تر
* افعال و خواص آن
مفتح سدد و مسمن بدن و كويند موافقترين لحوم است بمزاج انسان و همه ان بعد از انهضام جزو بدن مىكردد و كويند مولد خلط غليظ لزج است و مورث حرص شديد و صداع مزمن و داء الفيل و اوجاع مفاصل و فساد عقل و معده و زوال مروت و غيرت و حميت و باعث مخنثى است مصلح آن خمر از قبيل علاج فاسد با فسد است و شكر و فانيذ و امثال اينها نيز بحسب سن و قدر و مزاج مستعمل آن در قوت و ضعف نيز كفتهاند و آشاميدن كعب نر خشك سودهء آن به قدر دو مثقال با شراب جهت كزيدن هوام و طلاى آن با عسل جهت برص مجرب دانستهاند و يك مثقال آنكه در احراق به حد سفيدى رسيده باشد جهت تحليل نفخ امعا و مغص مزمن نافع و بول خوك وحشي جهت سنك مثانه نافع و در سائر افعال مانند بول كاو است و سركين خشك آن با آب يا شراب جهت نفث الدم سينه و رفع درد پهلو و ضماد آن با سركه جهت سستى عضل و با موم و روغن جهت التواى عصب و قطور زهرهء آن جهت قروح اذن و غير