كوه هر دو را مشاهده نموده همه صفات باهم شبيهاند مكر آنكه كل اصابع صفر بسيار بهم متصل نيست و سرخ ارغواني است
* طبيعت ان
كرم و خشك قريب بسموم و در بيخ بزرك آن رطوبت فضليه و كوچك آن بىرطوبت و حدت و كرمي اين زياده از انست
* افعال و خواص آن
محلل اورام بلغمي و مسخن رئه و بزرك آن محرك جماع به قوت تمام و كوچك آن قاطع آن و كفتهاند بزرك مادهء آن ما دام كه تر و تازه است محرك آنست خصوصا جوشانيدهء آن در شير بز و چون خشك كردد اين نيز قاطع شهوت جماع مىكردد و كويند هريك را كه بعد ديكرى بخورند فعل آن را باطل مىكرداند و مشهور نزد اهل انطاكيه آنست كه چون قسم بزرك آن را بخورند پسر مىزايند و چون قسم كوچك آن را دختر و مسخن رئه است مصلح آن صمغ و خشخاش و نوع دوم ساق آن به قدر يك شبر و برك آن شبيه ببرك كندنا و از ان بلندتر و عريضتر و در ان رطوبتي چسپنده و كل آن بنفش و بيخ آن مانند دو بيضهء كوچك متصل بهم
* طبيعت ان
كرم و خشك در سوم
* افعال و خواص آن
آشاميدن آن جهت حبس بطن و قطع شهوت جماع خصوصا اكثار آن و ضماد آن جهت تحليل اورام بلغميه و تنقيهء قروح و منع نملهء ساعيه از انبساط و قطع عفونت آنها و زائل كنندهء آثار جلد و قلاع دهان و بدستور ذرور آن بر اورام و قروح خبيثه
* خصى العجاجيل *
خصيهء كوساله است چون خشك كنند و با شراب بياشامند نعوظ تمام آورد و مقوى باه بود
* خصي الايل *
خايهء بز كوهي است چون خشك كنند و با شراب بياشامند جهت كزيدكي افعى نافع
* فصل الخاء مع الطاء المهملة *
* خطاف
بضم خاء معجمه و فتح طاء مشددهء مهمله مشاله و الف و فا به عربى ابابيل و بفارسي پرستوك و بتركى قرلانقوج و بديلمى حجلا و بهندى سيانى و كهيا و پتديورى نامند
* ماهيت آن
از طيور معروفه است
* طبيعت كوشت آن
در اول سوم كرم و خشك
* افعال و خواص ان
كباب كوشت آن مفتح سدد و دافع يرقان و امراض سپرز و سنك مثانه و آشاميدن يك مثقال خشك مسحوق آن جهت قوت باصره و دو درهم از نمك سود خشك آن جهت خناق و غرغرهء خاكستر آن به آب جهت خناق و جميع امراض لوزتين و حلق و بدستور با عسل و طلاى سوختهء ان بر حنك نيز همين اثر دارد و اكتحال محرق بچهء آن با خون مقوى باصره و دماغ آن با عسل و يا با سركين و بدستور خاكستر آن با عسل جهت ابتداى نزول آب و جرب و بياض و سبل و ظفره نافع و همچنين خون كرماكرم آن و سركين آن بغايت جالى و جهت نيكوئي رنك رخسار و رفع بهق و آثار جلد و با زهرهء كاو جهت سفيد كردن موى سياه مجرب دانستهاند و خوردن آب معصور مدقوق آن با قدرى بادروج جهت اخراج جنين ميت سريع الاثر و بدستور يك مثقال خاكستر آشيان آنكه سوزانيده باشند جهت عسر ولادت موثر و سعوط زهره آن جهت سياه كردن موى سر و ريش و يوسف بغدادى كفته مخصوص بسفيدى قبل از وقت است و بايد كه در آن وقت شير در دهان نكاهدارند كه دندان سياه نشود و طلاى چشمهاى آن با روغن زنبق بر ناف زنان جهت عسر ولادت مفيد و چون در سالى دو بار بچه مىدهد هر كاه در حين زيادتي نور قمر شكم بچهء اول را بشكافند دو سنكريزه در ان ظاهر مىكردد يكى يكرنك و ديكرى ملون چون يكرنك غير ملون آن را در پوست كوساله كه در حين زائيدن بدن آن كوساله به زمين نرسد يعنى نكذارند كه بر زمين فرود آيد بدست معلق كرفته ذبح نمايند و پوست آن را بكيرند و در ان بسته در كردن و يا بازوى صاحب صرع بندند جهت رفع آن مجرب دانستهاند و سنك ملون را چون در حرير سفيد پيچيده با خود نكاهدارند باعث جاه و قضاى حوائج كردد و امين الدوله كفته سنك ملون