نافع است براى صداع به مشاركت معده به سبب صعود ابخره از معده به سر و از براى صداع حادث از بسيارى اكل چون استعمال كرده شود بعد از تنقيهء معده به جوارش شهرياران و جوارش سفرجلى مسهل چون آن غذا از معده منحدر شده باشد . « 1 »
اطريفل مقل صغير
اطريفل مقل صغير ؛ براى بواسير و اسهال بواسيرى چون بعد از فصد و تنقيه استعمال نمايند نافع است .
صنعت آن : پوست هليلهء كابلى ، پوست بليله ، آملهء منقى ، از هر يك ، ده درم ؛ مقل ازرق سى درم ؛ مقل را به آب گرم حل كرده با عسل به قوام آورده ، سرشته ، باقى ادويه را كوفته ، بيخته به روغن بادام شيرين يا روغن گاو چرب نموده به آن بسرشند .
مقدار مصرف : شربتى چهار درم .
و در نسخهاى كه حكيم مؤمن در قرابادين تحفة المؤمنين آورده : هليلهء كابلى و روغن بادام يا روغن گاو داخل ندارد و گفته كه مقل را به آب گندنا حل كرده با شصت مثقال عسل مصفّا به قوام آورده معجون سازند . « 2 »
اطريفل مقل ملين
فوايد اطريفل مقل ملين : طبع را نرم دارد و بواسير را نافع است .
صنعت آن : پوست هليلهء زرد ، پوست هليلهء كابلى ، هليلهء سياه ، پوست بليله ، آملهء منقى ، افتيمون ، اسطوخودوس ، از هر يك ، پنج درم ؛ عسل خيارشنبر ، مقل ازرق ، از هر يك ، سى درم ؛ مقل و عسل خيارشنبر را به آب گندنا حل كرده بپالايند و در عسل به قوام آورده ، داخل كرده كه بعد از داخل كردن ، به قوامِ معجون آيد ، پس اجزا را كوفته به روغن بادام شيرين چرب نموده به آن بسرشند .
مقدار شربت : شربتى از يك مثقال تا چهار مثقال .
و در نسخهء ديگر : بسفايج پنج درم و اوزان ادويه تا اسطوخودوس ، از هر يك ، ده درم است . « 3 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 484 و 485 .
( 2 ) . همان ، ص 490 .
( 3 ) . همان ، ص 491 .