از گرد و چرك محافظت نمايند و اگر از اين تدبير به نشود ، پيه بز را بگدازند و مازو را مثل غبار ساييده بر او مخلوط نموده و گرم كرده ، تركيدهها « 1 » را از آن پر كنند . و هرگاه مزمن شده باشد ، سندروس را نرم ساييده با روغن بزرك بجوشانند تا نيك غليظ شود و گرم در ميان تركيدهها بچكانند .
تدبير افتادن از بلندى و صدمه به بعضى اعضا رسيدن « 2 »
اما تدبير افتادن از مركوب يا از بلندى و صدمه به بعضى عضو رسيدن ، مثل لگد چهارپايان و صدمه سنگ يا چوب و امثال آنها ؛ بدان كه اگر يكى از آن آفات به عضو شريف ، مثل سر و تهيگاه يا بيضه رسيده باشد و يا آنكه به هر عضوى رسيده باشد و به شدت باشد ، فصد بايد كرد كه مواد بدن ميل بدان موضع نكند و مفسده ، عظيمتر نشود ؛ پس آن موضع را به اين ادويه ضماد نمايند : ماش مقشر ، گل ارمنى ، اقاقيا ، صبر سقوطرى با آب برگ مورد .
و اگر موضع صدمه ورم كرده باشد : گل سرخ ، عدس مقشر ، گل ارمنى ، شياف ماميثا ، صندل سرخ ، فوفل با گلاب ضماد نمايند . و اگر [ هيچيك ] از ادويه يافت نشوند بههرحال مورد را با زردهء تخم مرغ ضماد نمايند يا بيخ حليحون را با زردهء تخم مرغ يا زيرهء سبز و صبر سقوطرى و مرّمكّى با زردهء تخم مرغ يا يكى از آنها با زردهء تخم . « 3 » و اگر هيچيك نباشند ، زردهء تخم مرغ و ماش مقشر و اگر يكى از آن دواها به تنهايى يافت شود هم خوب است .
و اگر يافت شود قدرى موميايى معدنى فروبرد [ و ] بر عضو مؤوف نيز طلاء نمايند و غذا آش برنج يا آش عدس و پهتى ماش و آش بادام ميل نمايد .
و اگر تب به هم رسيده باشد ، از حيوانى احتراز نمايد .
هامش
( 1 ) . نسخه ب « ميان تركيدهها » آمده است .
( 2 ) . نسخه ب « اما تدبير افتادن از تركب يا بلندى و صدمه به عضوى رسيدن » آمده است .
( 3 ) . نسخه ب « با زردهء تخم مرغ » آمده است .