كردهاند ، و همين است مقصود اين سخن پروردگار :
. . . وَ أَسَرُّوا النَّجْوَى الَّذِينَ ظَلَمُوا هَلْ هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ أَ فَتَأْتُونَ السِّحْرَ وَ أَنْتُمْ تُبْصِرُونَ
« 1 » . و در تفسير اين آيهء شريفه :
وَ النَّجْمِ إِذا هَوى
« 2 » فرمود : مقصود ، سوگند به قبض روح محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است آن هنگام كه جانش گرفته شود ، و در بارهء آيهء :
ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى * وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى
« 3 » فرمود : خدا مىگويد : او در بارهء برترى دادن خاندانش از روى هوى و هوس سخن نمىگويد و لذا در پى آن فرمود :
إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى
« 4 » .
خداوند عزّ و جلّ به محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مىفرمايد :
قُلْ لَوْ أَنَّ عِنْدِي ما تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ لَقُضِيَ الْأَمْرُ بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ
« 5 » ، يعنى اگر من مأمور بودم كه به شما اعلان كنم هر آنچه را در سينههاتان نهان داشتهايد از شتاب كردن شما در مردن من تا اينكه پس از من به خاندانم ستم كنيد . . . پس شما مانند آن كسى مىبوديد كه خداوند فرمود :
. . . كَمَثَلِ الَّذِي اسْتَوْقَدَ ناراً فَلَمَّا أَضاءَتْ ما حَوْلَهُ
. . . « 6 » كه مقصود چنين است كه : زمين به نور محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روشن شد چنانچه خورشيد بدان پرتو افكنى مىكند . پس خداوند محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را به خورشيد مثل زده و وحى او را به ماه مثل زده آن جا كه مىفرمايد :
. . . جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً
. . . « 7 » ، و
وَ آيَةٌ لَهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهارَ فَإِذا هُمْ مُظْلِمُونَ
« 8 » ، و اين گفتار
هامش
( 1 ) « و كسانى كه ستمگرند در نهانى راز مىگويند كه مگر اين جز بشرى مثل شماست آيا شما جادو مىشويد با اينكه مىبينيد » ( سورهء انبياء / آيهء 3 ) .
( 2 ) « سوگند به ستاره هنگامى كه فرود آيد » ( سورهء نجم / آيهء 1 ) .
( 3 ) « گمراه نشد رفيق شما و نه از روى هوى و هوس سخن مىگويد » ( سورهء نجم / آيهء 2 و 3 ) .
( 4 ) « اين نيست مگر وحيى كه به او شده است » ( سورهء نجم / آيهء 4 ) .
( 5 ) « بگو : اگر آنچه را كه بدين شتاب مىطلبيد به دست من بود ميان من و شما كار به پايان مىرسيد » ( سورهء انعام / آيهء 58 ) .
( 6 ) « [ مثلشان ] مثل آن كسانى است كه آتشى افروختند ، چون پيرامونشان را روشن ساخت . . . » ( سورهء بقره / آيهء 17 ) .
( 7 ) « خورشيد را فروغ بخشيد و ماه را منوّر ساخت » ( سورهء يونس / آيهء 5 ) .
( 8 ) « شب نيز برايشان عبرتى ديگر است كه روز را از آن برمىكشيم و همه در تاريكى فرو مىروند » ( سورهء يس / آيهء 37 ) .