تفسير و تأويل برخى آيات
[ 568 ] فيض بن مختار مىگويد : امام صادق عليه السّلام فرمود : اين آيه را چگونه مىخوانى :
وَ عَلَى الثَّلاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا
« 1 » ؟ امام عليه السّلام فرمود : اگر آن سه نفر به جا مانده بودند در حال فرمانبردارى بودند ، ولى مخالفت كردند . مقصود عثمان و دو رفيق او هستند كه به خدا سوگند صداى سم اسب و برخورد سنگى را نشنيدند مگر آنكه گفتند : بر سر ما ريختند ، و خدا ، ترس را بر آنها چيره گرداند تا صبح كردند .
[ 569 ] ابو بصير از امام باقر عليه السّلام روايت كرد كه : من عرض كردم آيه را اين طور كه معروف است قرائت مىكنم :
التَّائِبُونَ الْعابِدُونَ . . .
« 2 » . امام عليه السّلام فرمود : نه ، بخوان التّائبين العابدين ، و چون دليل آن پرسش شد فرمود : خدا از مؤمنان كه تائب و عابد بودند جان و مالشان را خريد [ يعنى اين جمله صفت مؤمنان است كه در آيهء پيش آمده و از نظر اعراب بايد مطابق با موصوف خود باشد ، و چون در آن جا « مؤمنين » آمده صفت آن هم بايد با « ياء » باشد ] .
[ 570 ] اسحاق بن عمار از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود : خداى تبارك و تعالى اين آيه را چنين نازل فرمود : لقد جاءنا رسول من أنفسنا عزيز عليه ما عنتنا حريص علينا بالمؤمنين رؤوف رحيم « 3 » .
[ 571 ] ابن فضّال از امام هشتم على بن موسى الرضا عليه السّلام روايت كرده كه حضرت آيه را اين گونه تلاوت فرمود :
. . . فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ
على رسوله
وَ أَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْها
. . . « 4 » .
عرض كردم : اين آيه چنين است ؟ فرمود : ما آن را اين گونه تلاوت مىكنيم و نزول آن نيز
هامش
( 1 ) « و بر آن سه كس كه به جا ماندند » ( سورهء توبه / آيهء 118 ) .
( 2 ) « توبهكنندگان و عبادت پيشگان » ( سورهء توبه / آيهء 112 ) .
( 3 ) « هر آينه پيامبرى از خود ما بر ما مبعوث شد كه هر آنچه ما را رنج مىدهد بر او گران مىآيد ، سخت به شما دلبسته است و با مؤمنان رؤوف و مهربان است » ( سورهء توبه / آيهء 128 ) .
( 4 ) « خداوند آرامش خود را بر رسولش فرو فرستاد و او را با سپاهيانى يارى رساند كه آنها را نمىبينيد » .
( سورهء توبه / آيهء 40 ) .