آنها [ عباس و شيبه ] به منصب آب دادن حاجيان و پردهدارى كعبه به خود مىباليدند ، پس خداى عزّ و جلّ اين آيه را نازل فرمود و مقصود از « . . . يا آن كس كه به خدا و روز جزا ايمان آورده در راه خدا جهاد كرده . . . » على عليه السّلام و حمزه و جعفر صلوات اللَّه عليهم مىباشند كه اين دو دسته به درگاه الهى همسنگ نباشند .
[ 246 ] عمّار ساباطى مىگويد : از امام صادق عليه السّلام پيرامون اين آيهء شريفه :
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ
. . . « 1 » پرسش كردم . امام عليه السّلام فرمود : اين آيه در بارهء ابو فصيل [ ابو بكر ] نازل شده است ، زيرا پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در نظر او مردى ساحر و افسونگر بود و هر گاه بيمار مىشد پروردگار خود را مىخواند و به سوى او بازمىگشت - يعنى از عقيدهء باطلى كه در بارهء پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم داشت توبه مىكرد - سپس هنگامى كه خداوند نعمتى به او ارمغان مىكرد - يعنى تندرستى را به او باز مىگرداند - آنچه را پيش از آن به درگاه خدا خوانده بود از ياد مىبرد و از اين رو خداوند در پس آن مىفرمايد :
. . قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ
« 2 » ، يعنى فرمانروايى و اماراتى كه بناحق و دستورى از خداوند و پيامبر بر مردم يافتى .
راوى مىگويد : سپس امام صادق عليه السّلام فرمود : آن گاه خداى عزّ و جلّ سخن را متوجّه على عليه السّلام كرده و از وضع و فضيلتى كه در پيشگاه خداى دارد چنين سخن به ميان مىآورد :
أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ
« 3 » . امام صادق عليه السّلام سپس فرمود : اى عمّار ! اين است تأويل آن .
[ 247 ] حمّاد بن عثمان مىگويد : نزد امام صادق عليه السّلام چنين قرائت كردم : ( ذوا عدل
هامش
( 1 ) « و هر گاه زيانى به آدمى رسد با اناب خدايش را بخواند » ( سورهء زمر / آيهء 8 ) .
( 2 ) « بگو اندكى از كفرت بهره ببر كه تو از اصحاب آتشى . » ( سورهء زمر / آيهء 8 ) .
( 3 ) « آيا آن كس كه در همهء ساعات شب به عبادت پرداخته يا در سجود است يا در قيام و از آخرت بيمناك است و به رحمت پروردگارش اميدوار با آنكه چنين نيت يكسان است ؟ بگو : آيا آنهايى كه مىدانند با آنهايى كه نمىدانند برابرند ؟ تنها خردمندان پند مىپذيرند » ( سورهء زمر / آيهء 9 ) .