حكومت مصر گماشته بود ، و او همان كسى است كه در روز فتح مكه ، پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم خونش را هدر دانست . او از كسانى بود كه براى پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم قرآن مىنوشت و چون خداوند از آسمان نازل مىفرمود : «
أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ
» او مىنوشت : «
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
» . پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به او مىفرمود : اين را ننويس و همان را بنويس كه نازل شده ، درست است كه : «
إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
» ، ولى همان را كه به من نازل شده بنويس . ابن ابى سرح همان كسى بود كه به منافقان مىگفت : من از پيش خود مانند آنچه او [ پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ] مىآورد مىگويم و او تغييرش نمىدهد ، و از اين رو خدا در بارهاش اين آيه را نازل فرمود : [ 243 ] محمد بن مسلم مىگويد : از امام باقر عليه السّلام پيرامون تفسير اين آيهء شريفه :
وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ وَ يَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ
. . . « 1 » پرسيدم . حضرت عليه السّلام فرمود :
هنوز تأويل اين آيه نيامده . همانا رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم از سر نيازى كه خود و اصحابش داشتند [ و ناگزير بودند با مشركان و منحرفان بسازند ] بدانها مهلت داد ، و روزى كه تأويل اين آيه برسد اين مهلت از آنها پذيرفته نشود بلكه كشته شوند تا خداى عزّ و جلّ به يگانگى پرستش شود و شركى به جاى نماند .
داستانى از جنگ بدر
[ 244 ] معاوية بن عمّار مىگويد : از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مىفرمود : اين آيه :
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ فِي أَيْدِيكُمْ مِنَ الْأَسْرى إِنْ يَعْلَمِ اللَّهُ فِي قُلُوبِكُمْ خَيْراً يُؤْتِكُمْ خَيْراً مِمَّا أُخِذَ مِنْكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ
« 2 » در بارهء عباس و عقيل و نوفل نازل شده است ، و فرمود : همانا پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در جنگ بدر نهى فرمود كه مسلمانان كسى از بنى هاشم و نيز ابو البخترى را بكشند و اين چند تن اسير شدند . پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم على عليه السّلام را فرستاد و فرمود : ببين از بنى هاشم چه كسانى در ميان اسيران هستند .
هامش
( 1 ) « آنها را بكشيد تا ديگر فتنهاى نباشد و همهء دين براى خدا باشد » ( سورهء انفال / آيهء 39 ) .
( 2 ) « اى پيامبر ! به اسيرانى كه در دست شما هستند بگو : اگر خدا در دلهايتان نشان ايمان ببيند بهتر از آنچه از شما گرفتهاند ارزانيتان خواهد داشت » ( سورهء انفال / آيهء 70 ) .