آغاز كردند و هر يك نسب خويش را بالا مىبرد تا نوبت به سلمان رسيد . عمر بن خطّاب به او گفت : بگو تو كيستى و پدرت كيست و اصل و نسبت چيست ؟ سلمان گفت : من سلمان ، فرزند بندهء خدايم كه گمراه بودم و خداى عزّ و جل در پرتو وجود محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم هدايتم نمود ، و بينوا بودم و خداوند به كمك محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مرا توانگر ساخت . بردهاى بودم كه خداوند به بركت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آزادم كرد . اين بود نسب و حسب من .
امام باقر عليه السّلام مىفرمايد : رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در حالى كه سلمان هنوز مشغول گفتگو با آنها بود به نزدشان آمد . سلمان به حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم عرض كرد : يا رسول اللَّه ! من از دست اينان چه كشيدم ! با آنها همنشين شدم و هر يك نژاد خود را بيان مىكرد و نژاد خود را بالا مىبرد تا نوبت به من رسيد و عمر بن خطّاب به من گفت : تو كيستى و اصل و نسبت كدام است ؟ پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود : تو در پاسخ چه گفتى ؟ سليمان عرض كرد : گفتم : من سلمان پسر بندهء خدايم كه گمراه بودم و خداى عزّ و جل در پرتو وجود محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم هدايتم نمود ، و بينوا بودم و خداوند به كمك محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مرا توانگر ساخت . بردهاى بودم كه خداوند به بركت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم آزادم كرد ، و اين بود حسب و نسب من . پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود : اى قريشيان ! حسب مرد ، دين اوست و جوانمردى او اخلاق اوست و ريشهاش خرد اوست و خداوند مىفرمايد :
. . إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ
. . . « 1 » . سپس پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به سلمان فرمود : هيچ يك از اينها جز به تقوا بر تو برترى ندارند ، و اگر تقواى تو بيش از آنها باشد تو از آنها برترى .
سخنرانى امير المؤمنين عليه السّلام بعد از رسيدن به خلافت
[ 204 ] محمّد بن مسلم به نقل از امام صادق عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود : هنگامى كه على عليه السّلام به خلافت رسيد بر منبر رفت و خداى را سپاس گزارد و ستود و سپس فرمود :
به خدا سوگند كه من درهمى از بيت المال و غنيمت شما كم نكنم تا درخت خرمايى در يثرب
هامش
( 1 ) « ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و ملّتها و قبيلهها گردانديمتان تا يك ديگر را بشناسيد . همانا گرامىترين شما نزد خدا پرهيزگارترين شماست » ( سورهء حجرات / آيهء 13 ) .