عرض كردم :
وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ
. . . « 1 » ، امام عليه السّلام فرمود : مقصود از دو طائفه دو گروه از مسلمانانند ، و تأويل اين آيه در روز بصره [ جنگ جمل ] بود و اهل اين آيه آنها بودند ، يعنى آنان كه بر امير مؤمنان شوريدند ، و همان جا بود كه جنگ و كشتار آنها بر امير مؤمنان واجب شد تا به فرمان خدا بازگردند ، و اگر باز نمىگشتند بر اساس آنچه خدا نازل فرموده بود بر آن حضرت واجب بود كه شمشير از آنها برندارد تا بازگردند و از انديشهء خود دست كشند ، چه ، آنها با ميل و بدون اكراه بيعت كرده بودند ، و آنها همان گروه متجاوزى بودند كه خدا فرموده بود . پس بر امير مؤمنان عليه السّلام واجب بود كه پس از پيروزى با آنها به عدالت رفتار كند ، چنان كه رسول خدا با مردم مكّه به عدالت رفتار كرد و بر آنها منّت نهاد و از آنها درگذشت . همچنين امير المؤمنين عليه السّلام پس از پيروزى بر مردم بصره با آنها به عدالت رفتار كرد چونان پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم با مردم مكّه ، بىكم و كاست .
او مىگويد : عرض كردم : مقصود از اين آيه :
وَ الْمُؤْتَفِكَةَ أَهْوى
« 2 » چيست ؟ فرمود :
آنها همان مردم بصرهاند . عرض كردم :
وَ الْمُؤْتَفِكاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ
« 3 » ؟
فرمود : آنها قوم لوط بودند كه دهكدهها بر سرشان واژگون شد .
اصل و نسب به دين و اخلاق است
[ 203 ] حنان مىگويد : شنيدم پدرم از امام باقر عليه السّلام روايت مىكرد كه فرمود : سلمان با چند تن از قريشيان در مسجد نشسته بود . آنان سخن گفتن پيرامون نسب و نژاد خود را
هامش
( 1 ) « و اگر دو گروه از مؤمنان با هم جنگيدند ميانشان را اصلاح كنيد و اگر يكى از آنها بر ديگرى تجاوز كند با آن متجاوز جنگ كنيد تا به فرمان خدا باز گردد ، و چون بازگشت ميان آنها را به عدالت اصلاح دهيد » ( سورهء حجرات / آيهء 9 ) .
( 2 ) « و دهكدهء واژگون شده را بيفكند » ( سورهء نجم / آيهء 53 ) .
( 3 ) « و دهكدههاى واژگون شده كه پيغمبرانشان با حجّتها به سويشان آمدند » ( سورهء توبه / آيهء 70 ) .