[ 1463 ]
باب [ بيست و چهارم ] : اندر اورام و بثور كه به ظاهر بدن پديد آيد و آنچه به ظاهر تن تعلق دارد
اين باب ، مشتمل است بر چند فصل .
[ 1464 ]
فصل [ اول ] : در اورام و بثور « 1 » و آكله « 2 » و جذام « 3 » و مانند آن
اين فصل ، متضمّن است بر چند مقاله :
[ 1465 ] امّا ورم ، زيادتى غير طبيعى است كه در عضو حادث شود از مادهء فضليّهء ممدّده به حيثيتى كه ضرر رساند بالفعل و درد كند به مس يا به غير مس . « و بها يفرق فى الورم و النفخة » .
امّا بثور ، عبارت است از ورم كه خردتر باشد .
[ 1466 ]
مقالهء [ اول ] : اندر فلغمونى
« 4 » « هو بالفاء المفتوحة و قال الرازى بالقاف » . و آن ، ورم غليظ كثير الانتفاخ است كه مادهء او خون باشد . و علامت او ، كثرت انتفاخ عضو و شدت حرارت و وجع و ضربان است و تمدد و حمرت ورم و عظم نبض و سرخى بول و از شأن اين ورم است كه چون دست بر وى گذارند از شدت ضربان دست را دفع كند . و بايد دانست كه عضو متورم چندانكه كثير الشرائين بود ، درد و ضربان [ آن در اثر فشار ] بيشتر بود .
هامش
( 1 ) . قاموس القانون :Pustules.
( 2 ) . قاموس القانون :Cancrum ; phagedena ; corroding ulcer ; rodent ulcer. ( 3 ) . قاموس القانون :Leprosy ; lepra.
( 4 ) . قاموس القانون :Phlegrnon ; phlegmona.