[ 1227 ]
فصل [ چهاردهم ] : اندر وجع كه به انثيين و قضيب افتد
اين ، بر چند گونه است :
نوع اوّل : آنكه از سوء مزاج گرم افتد
. و علامت او ، حرارت و التهاب است .
علاج : آب گشنيز و كدو و كاسنى و عنب الثعلب طلا نمايند . و اگر وجع شديد بود و خوف غشى و تشنّج باشد ، افيون بيفزايند در اين عصارات . و اگر حرقت بسيار بود ، كافور نيز داخل نمايند . و از اشربه و اغذيه هرچه سرد بود نفع دارد .
نوع دوم : آنكه از سوء مزاج سرد افتد
. و علامت او ، وجع خدرى است .
علاج : مروخات گرم چون پيهء بط و ماكيان و روغن بيد انجير به اندكى فرفيون آميخته بمالند . و گلقند و زنجبيل و دارچينى تناول كنند . و غذا نخوداب سازند .
نوع سوّم : آنكه از باد افتد
. و علامت او انتقال وجع است از جايى به جايى و تمدد به غير ثقل .
علاج : بابونه و اكليل و فوتنج و سداب طلا نمايند و روغن ياسمين و سداب با قدرى جندبيدستر بمالند .
نوع چهارم : آنكه ضربه يا سقطه يا صدمه افتد .
علاج : فصد كنند و بنفشه و نيلوفر و كدو و برگ خطمى و عنب الثعلب و مانند آن هر چه بارد و رادع و مليّن بود و قبض نداشته باشد ضماد نمايند .
نوع پنجم : آنكه از ورم پديد آيد .
[ علاج ] آن ، به تفصيل گفته شد به مبحث ورم رجوع فرمايند .