فن دوم در الهيّات
تقسيم علم الهيّات
مصنف درباره تقسيم علم به نقل قول شيخ در رسالهء تقسيم حكمت اكتفا مىكند كه شيخ در آن پنج قسم اصلى براى علم الهى ذكر مىكند كه عبارتند از :
1 . معرفت و شناخت معانى عام جميع موجودات ، مثل هويت ، وجود ، وحدت ، كثرت و . . .
2 . نظر در اصول و مبادى علوم ، مثل علم طبيعى و رياضى .
3 . نظر در اثبات حق تعالى و وحدت آن .
4 . نظر در اثبات جواهر روحانى مبدعه .
5 . در شناخت تسخير جواهر جسمانى سماوى و ارضى توسط جواهر روحانى .
صدق و كذب و حق و باطل
منطق به فتح ميم ، مصدر ميمى است به معنى نطق ، و مراد از نطق در اينجا رأى و اعتقاد و تنطق به قول جازم و إخبار از آن رأى و اعتقاد است كه عبارت از تصور دو شىء و تصوّر نسبت محموليت و موضوعيت و حكم و ايمان و اعتقاد و تنطق به ثبوت محموليت و موضوعيت اينهاست به عنوان جزم نه تصورات محض .
مصنف - ره - ادراكات و تصورات محض را لايق اتصاف به صدق و كذب نمىداند ، بر خلاف تصورات با حكم و تصديق و ادراكات با رأى و ايمان . پس مطابق واقع بودن ادراك تصديقى ، لياقت صدق و كذب دارد نه هر ادراك مطابق با واقع .
وى همچنين درباره قضيه و تقسيم اوّلى آن و صدق و كذب در قضايا قائل است به اين كه قضيه بما هى قضيه عبارت از امر مؤلف از موضوع و محمول طبيعى است به حمل و