تقسيم ديگر براى تعين به صورت ذيل است :
تعيّن الف - تعين مقوم : 1 - تعينى كه كمال اول و تمامى ذات متعين باشد و مع ذلك بسيط محض باشد ، اعم از اينكه ذهنى باشد يا خارجى .
2 - بسيط من وجه و مركب من وجه باشد ، چه در ذهن و چه در خارج .
3 - مركب صرف باشد در ذهن و يا در خارج .
ب - تعين غير مقوم : 1 - كمال ثانى متعين باشد .
2 - نقص متعين باشد .
3 - نه كمال باشد و نه نقص .
حقيقت جنس ، فصل ، نوع و شخص
مصنف - ره - جنس ، نوع و فصل منوع حقيقى را شىء تضمنى مىداند ، به اين بيان كه جنس ، ذات و شىء تضمنى در ضمن نوع است در خارج ، و نوع ، ذات و شىء تضمنى در ضمن شخص است در خارج ؛ و فصل منوع حقيقى ، ذات و شىء تضمنى در ضمن نوع حقيقى است در خارج . اما شخص ، ذات و ماهيت من حيث هى هى اصيلى است كه به فصل مشخّص ، متعين شده باشد . و فصل مشخّص كه ما به التشخص است ، امر تضمنى در خارج است كه به انضمام آن محال است ماهيت محمول بر موضوعى شود به حمل على و هو هو . و فصل مشخص آن ، وجود خاص آن ماهيت در خارج و نفس الأمر است كه ما به التحقق و ما به الموجودية اوست .
ما به التشخّص
مصنف كلام شيخ و فارابى را در تعليقاتشان مبنى بر اينكه ما به التشخص ، وضع و محاذات مادهء شىء نسبت به كواكب مدبره و مؤثرهء آن ماده مىدانند ، درست نمىداند ، بلكه معتقد است ما به التمامية و ما به الجزئية و ما به التشخص به وجود خاص ، يعنى نحو وجود ماهيت است كه نحويت آن عبارت از جعل او از جاعل است به شرط اتصاف