مقدمه مصحح
معرّفى احياى حكمت
كتاب احياى حكمت اثر على قلى بن قرچغاى خان « 1 » ، از آثار فلسفى قرن يازدهم هجرى است كه مؤلفش آن را با اسلوبى واحد و منظّم و به زبان فارسى روان و شيرين به رشتهء تحرير درآورده است . اين كتاب ، چنانكه ملاحظه خواهد شد ، مشتمل بر يك دوره حكمت طبيعى و الهى است كه با يك پيشگفتار ، چهار مقدمه و در دو فن شامل دوازده باب طى مقالات و فصولى و در پايان با يك خاتمه دربارهء معاد و ذكر وصيت تدوين شده است .
از اين كتاب تنها يك نسخه موجود است كه در گنجينهء نسخ خطى كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، به شمارهء 8788 ، نگهدارى مىشود . كتاب مذكور با خط نسخ خوش و خوانا - مگر در صفحاتى كمشمار - توسط على اصغر سبزوارى ، ساكن قم ، كتابت شده است و تاريخ فراغت از تحرير و كتابت آن ، چنانكه در پايان آمده است ، به سال 1097 قمرى مىباشد . اين نسخهء منحصر به فرد در 302 برگ 27 سطر ، به قطع رحلى كوچك با جلد تيماج مشكى ضربى مقوايى است .
بر اين كتاب حاشيهاى نزدهاند ، آنچه بعضا در حواشى آن به خط نستعليق مكتوب است ، سطورى است كه يا هنگام كتابت از قلم افتاده و يا افزودهاى است كه مؤلف الحاقش را لازم دانسته است ؛ و به تعبير ديگر ، عباراتى از خود كتاب است كه در جاى خود آورده نشده است و بدون آنها كلام مؤلف ناقص و بىمعنى مىشود ، لذا در حين تصحيح هريك از آنها در جايى كه مؤلف با علامت « 7 » مقرر داشته افزوده شدند .
هامش
( 1 ) . قرچغاى خان به صورت قرچقاى خان نيز ضبط شده است ، لكن در كتب متأخر به صورت فوق است .